Johannesburg'da 26 Ağustos-4 Eylül arası gerçekleştirilecek BM Çevre Zirvesi'ne ABD'nin katılmayacağını açıklaması zirvenin sorunlu geçeceğini gösteriyor. Çevreciler, BM'nin atmak istediği her adıma muhalefet etmesi yüzünden ABD'yi 'Çevrenin şer ekseni' ilan ettiler.

Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde bugün başlayacak BM çevre zirvesi renkli görüntülere sahne olacak. BM denetiminde hazırlanan 'Dünya Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi'ne 100 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarıyla 60 bin delegenin katılacağı belirtiliyor. 2-4 Eylül'deki liderler doruğunda Türkiye'yi Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer temsil edecek. On yıl önce Brezilya'nın Rio de Janeiro kentinde ilki gerçekleştirilen BM Çevre Zirvesi'nin ikincisinde öncelikli konuların, yoksulluk ve su sıkıntısını azaltmak, dünya ticaretinin daha adil şekillendirilmesi için kurallar bulmak ve gelecek nesillere hayatta kalabilecekleri koşulları yaratabilmek için çevre koruma önlemlerini iyileştirmek olduğu vurgulandı.

Rio de Janeiro kentinde düzenlenen BM Doğayı Koruma Doruğu'nda Türkiye'yi 9. Cumhurbaşkanı Sülayman Demirel temsil etti. 10 gün sürecek zirvenin, katılımcı heyetler arasındaki hazırlık görüşmeleri dün akşam sona erdi. Temsilciler zirvede, insanlığı tehdit eden ve aciliyet gerektiren sorunları müzakere edecekler. Zirveye ABD Başkanı George Walker Bush ile Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac katılmıyor.

Çevrenin şer ekseni: ABD

Geçtiğimiz günlerde ABD'nin zirveye gösterdiği olumsuz yaklaşım bu zirvenin de sorunlu geçeceğinin işaretlerini verdi. ABD'nin çevre koruma ile ilgili alınmak istenen her önleme atılmak istenen her adıma muhalefet etmesi, çevrecilerin ABD'yi 'çevrenin şer ekseni' ilan etmesine yol açtı. Kara mayınlarının yasaklanmasından, sera gazlarının azaltılmasına yönelik Kyoto Protokolü'ne, kalkınma yardımlarındaki cimriliğinden Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin önünü tıkama çabalarına Amerika şimşekleri üzerine çekmiş durumda. Geçtiğimiz yıl Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Durban kentinde yine BM'nin hazırladığı Dünya Irkçılık Konferansı'nda da, kölelik ve İsrail'in ırkçı bir devlet olarak tanınması yönünde taslak hazırlanması üzerine İsrail ile birlikte ABD de konferansı terketmişti. ABD'nin bu tavrı Uluslararası İzleme Komitesi ve Uluslararası Af Örgütü tarafından büyük tepki aldı. Johannesburg'taki çevre zirvesinde korkulan da Amerika'nın muhalefeti yüzünden yine hiçbir sonuç alınamaması. Bu noktada Amerikan yönetiminin petrol sanayiiyle yakın ilişkileri ve lobi faaliyetleri önemli rol oynuyor. Uluslararası ilişki uzmanları ABD'nin katılmadığı her zirveden olumlu bir sonucun çıkmayacağını belirtiyorlar. Amerika'nın katılmadığı zirvelerin boş vaatler ve sözler ile geçeceğini ifade eden uzmanlar, Avrupa ülkelerinin de bu zirvelerde sadece iyi birer dinleyici olacaklarını bildiriyorlar.

'Armut dibine düşer'

Çevreciler, Rio de Janeiro zirvesinde de alınan kararların Baba Bush tarafından reddedildiğini hatırlatıyorlar. Almanya'da Wupertal İklim Çevre ve Enerji Enstitüsü'nden Hermann Ott, "Armut, dibine düşer" sözüne gönderme yaparak böyle bir durum yaşanmasından endişe ettiğini belirtiyor: "Johannesburg zirvesinde iklim politikalarında da çevre politikalarında da önceden tanıdığımız bir durum kendini tekrar ediyor. Kara mayınlarının yasaklanması ya da Uluslararası Ceza Mahkemesi konularında olduğu gibi çevre konusunda da Amerika'nın yükümlülüklerini yerine getirmeye yanaşmadığını görüyoruz. Amerika sadece kendi çıkarlarını kabul ettirmek istiyor."

Küreselleşme karşıtları gövde gösterdi

Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde bugün başlayacak BM Zirvesi öncesinde yüzlerce küreselleşme karşıtı gösteri düzenledi. Dünyanın çeşitli yerlerinden gelen göstericiler, Johannesburg'daki Witwatersrand Üniversitesi önünde toplanarak gösteri yaptı. Polis, küreselleşme karşıtı sloganlar atan göstericilere bayıltıcı bombalar attı. Olaylarla ilgili olarak, gazeteci olduğu sanılan bir kişi göz altına alındı. Dünyanın en kuvvetli doğa koruma örgütlerinden Greenpeace'in (Yeşilbarış) üyeleri dün Güney Afrika'nın bir nükleer enerji santralı duvarına tırmanarak karşı gösteride bulundu.