ABD'nin Afganistan'dan sonra İran ve Irak'tan Kuzey Kore'ye ve Güneydoğu Asya'ya kadar yaymaya çalıştığı küresel savaşa Avrupa'dan Çin'e ve İslam dünyasına kadar tepkiler yükselirken, ABD'li aydınlar, yeni savaşı "meşrulaştırma" çabasına giriştiler.

Aralarında "Medeniyetler Çatışması" tezi ile Türkiye'de tanınan Prof. Samuel Hungtington, Türkçe'ye de çevrilen "Tarihin Sonu" kitabının yazarı Prof. Francis Fukuyama ve New York Times'ın uzun süre Ortadoğu muhabirliğini yapan Samuel Freedman'ın da bulunduğu 60 ABD'li aydın, ABD'nin yeni küresel savaşına destek veren ortak bir mektup yayınladı.

Fransız "Le Monde" gazetesinde yayınlanan "Amerika mektubu" başlıklı bir metni imzalayan aydınlar, ABD'nin diğer ülkelere olan tavrını "zaman zaman adaletsiz davranıyor" diyerek eleştirir görünmekle birlikte, Bush yönetiminin küresel savaşına desteklerini ilan ettiler.

Savaşın, insan hayatına mal olan çok ciddi bir olay olduğu anlatan aydınlar, mektupta, "bazen, bir milletin kendini silahla savunmasının kaçınılmaz hale gelebileceğini" ifade ederek, ABD'nin ölçüsüz askeri müdahalelerine meşruiyet zemini kazandırmaya çalıştılar. Hükümetlerin, toplumlarının temelini teşkil eden bireyi koruması gerektiğine dikkat çekilen mektupta, düşünce ve inanç özgürlüğünden vazgeçilemeyeceği ve Tanrı adına cinayet işlemenin Tanrı'ya ihanet olduğu görüşüne yer verildi.

İnsan hakları için savaş

ABD'li aydınlar, bu savaşın kazanılmasının "ulusları" için fevkalâde önemli olduğunu, kendilerini savunmak için savaşırken aynı zamanda da insanlığın en güzel umutları olan insan haysiyeti ve insan hakları ilkelerini savunmak için savaştıklarına inandıklarını savundular.

Bu savaşın "dünyayı adalet üzerine kurma imkanlarını artıracağını" öne süren ABD'li aydınlar, özellikle Müslüman toplumlara seslenerek, "Sizin düşmanınız değil, dostunuzuz. Aramızda pek çok ortak nokta bulunuyor ve birlikte yapılacak çok şey var. Müslüman kardeşlerimizin, bizimkilerden az olmayan haysiyetleri için mücadele ediyoruz" ifadelerine yer verdiler.

Mektubun son cümleleri ise daha dokunaklı: "Aranızdan bazılarının bize hiç güvenmediğini ve biz Amerikalıların bu güvensizlikte kısmen sorumlu olduğunu biliyoruz. Ancak düşman olmamalıyız. Sizinle ve iyi niyetli herkesle adil ve sürekli bir barışın kuruluşunu gerçekleştirebileceğimizi umuyoruz."

KÜRŞAT BUMİN: NEREDE O ESKİ 'AYDIN' TAVRI...

Türkiye'de yaygın medya organları tarafından yer verilmeyen mektubu, Yeni Şafak yazarı Kürşat Bumin, internetteki Medyakronik sitesinde yayınlanan yazısında gündeme getirdi. "Mektubun amacı basit. 11 Eylül katliamından sonra ülkelerinin savaşa girmesini açıklamak ve temellendirmek" diyen Bumin, şunları kaydetti: "Bana sorarsınız, tamamı 13 sayfayı bulan bu 'mektup', 'iyi' bir mektup değil. Her şeyden önce çok gereksiz bölümler barındırıyor. Daha da önemlisi, çok 'eski tarz' bir mektup. 'Eski' dediysem yanlış anlaşılmasın; bir zamanlar entelektüellerin bir araya gelip her türlü savaşa karşı altına imza koydukları 'eski mektuplar' gibi olduğunu söylemiyorum, o yıllar besbelli ki geride kaldı. Nerede Zola'nın 'Dreyfus Meselesi'ne ilişkin mektubu, nerede 1960ída Ceyazir Savaşı münasebetiyle kaleme alınan '121'lerin Manifestosu', nerede Sartre ve Aron'un 1979'daki ortak açıklamaları.

Artık ne yazık ki, 'Körfez Savaşı'ndan bu yana savaşa arka çıkan entellektüel mektuplarıyla da karşılaşıyoruz. 'Eski'lik mektubun dilinde, üslubunda ve de içeriğinde. Aslında belki de satır satır incelenmesi gereken bir 'mektup' bu. Dünyanın nereye geldiğini, entellektüellerin artık ne işlere kafa yorduklarını anlamak için. Huntington'un imzacılar arasında bulunması zaten epeyce açıklayıcı değil mi?"

Bumin, 60 Amerikalı entelektüelin, ülkelerinin yürüttüğü "savaşın başarıyla sonuçlanması" dileğiyle imzaladıkları bu mektuba ilişkin eleştirisini, "Bence bu 'mektup', şu satırlarla son bulmalıydı: "Desteklediğimiz savaşın etrafa verdiği mal ve can kaybından ötürü özür dileriz!"