NEVZAT DEMİRKOL/ANKARA
Meclis Yolsuzluk Komisyonu, doğrudan ceza yaptırımına bağlanmayan yolsuzluk biçimlerine karşı uyarıda bulundu. Suç sayılmayan yolsuzluk türlerini sıralayan komisyon, "rant kollama, lobicilik, oy ticareti ve kayırmacılığın" da rüşvet, irtikap gibi suçlar kadar yaygın olduğuna dikkat çekti.

Yolsuzluk Komisyonu raporunda, dinlenen eski başbakan, bakan ve diğer yetkililerden alınan bilgiler ışığında dolaylı suç türlerine de dikkat çekildi. Komisyon raporunda, "Dolaylı olarak ceza yaptırımına bağlanan veya suç sayılmayan yolsuzluk türleri" başlığı altında genel tanımlar yapıldı. Raporda, "TCK'da veya ceza hükmü içeren diğer kanunlarda suç olarak tanımlanmayan, ancak unsurlarının mevcudiyeti halinde görevi ihmal ya da görevi suiistimal suçlarının kapsamında düşünülebilecek yolsuzluk eylemleri" hakkında uyarıcı tanımlar yapıldı.

Enflasyon da yolsuzluk nedeni

Dolaylı veya doğrudan yolsuzluğun nedenleri hakkında bilgilere yer verilen raporda, ilk defa enflasyon da yolsuzluk nedenleri arasında sayıldı. Raporda, yolsuzluğun yönetsel, ekonomik ve sosyal nedenlerinin sıralandı. Raporda, "Yolsuzluğa yol açan ekonomik nedenler arasında belki de açıklamaya hiç ihtiyaç göstermeyen ve birinci sırada sayılması gereken neden, enflasyondur" denildi. Raporda, enflasyon oranındaki değişimle yolsuzluk arasında anlamlı ilişkilerin bulunduğu bilimsel verilerle kanıtlandığına dikkat çekildi.

İşte suç sayılmayan yolsuzluk türleri:

RANT KOLLAMA: Çıkar ve baskı gruplarının, devlet tarafından suni yaratılmış ekonomik transferi elde etmek için giriştikleri faaliyetler. Rant kollamanın monopol, lisans, kota, teşvik ve sosyal yardım kollama türleri var.

LOBİCİLİK: Siyasal karar alma sürecinde, iktidar partilerini, muhalefet partilerini, bürokratları etkileyerek, kendi menfaatleri doğrultusunda yönlendirmek. Bir siyasal partiye maddi ya da diğer şekillerde yardımda bulunma, seçimlerden sonra milletvekillerini çeşitli şekillerde etkileme biçimlerinde ortaya çıkabiliyor.

OY TİCARETİ: Yasama faaliyetlerinin yürütüldüğü aşamada ortaya çıkan siyasal bir yozlaşma türü. Parlamentoda, kararların alınmasında, siyasi partilerin, menfaatleri doğrultusunda parlamentoya sundukları kanun tasarı ve tekliflerini karşılıklı desteklemeleri.

KAYIRMACILIK: Kamu işlemlerini yerine getiren görevlinin, yakınlarını haksız yere ve yasalara aykırı olarak kayırması, arka çıkması. Türkçe'de kullanılan "iltimas" kavramı da kayırmacılık ile eş anlamlıdır. Halk dilinde kullanılan "torpil" kavramı da iltimas ve kayırmacılık kavramlarına karşılık gelmektedir.

DİĞER: Kurumsal bilginin kötüye kullanılması, Anayasa ihlalleri, politik faaliyetlerde harcanan paranın kaynağının gizli tutulması, mal beyanında bulunmama veya eksik mal beyanı verme, hediye alma, hukuka aykırı dinlemeler (wiretapping) politik bilgi sızdırma (political espionage) özellikle yerel kamu hizmetlerini yürütmekle görevli hizmet birimlerinde yaygın olarak görülen aşırı partizanlık (zealotry), siyasi kayırmacılığın bir türü olan gönül yapma (suvasyon) gibi eylemler.