Yılmaz YILDIZ İSTANBUL
İstanbul'un gıda merkezlerinden Rami ve Mega Senter'de faaliyet gösteren firmalar talep durgunluğundan şikayetçi. 2001 yılındaki cirolardan farklı olmadığını belirten gıda toptancıları, satışların jilet gibi kesilmesinde döviz kurlarının düşüklüğü ve faizlerin yüksek olmasının büyük rol oynadığı görüşünde. Kaanlar Gıda Finans ve İdari İşler Müdürü Zekeriya Kaan, 3 Kasım'dan sonra siyasi istikrarın yakalandığını, ancak döviz kurları, faizler konusunda belirsizliğin ve güvensizliğin sürdüğünü kaydetti.

Gıda sektöründe satışların durgun olduğunu bildiren Kaan, dövizdeki iniş-çıkışların piyasalara kriz şeklinde yansıdığını ifade etti. Gıda sektöründe, Rami gibi bir yerde öğle saatlerine kadar siftahsız gün geçiren firmalar olduğunu bildiren Kaan, "Dövizi bulunan insanlar dövizin yükselmesini bekliyor. TL'si olanlar da nasılsa yükselecek diye döviz alıyor. Bu eğilim satışları olumsuz etkiliyor. Dövizdeki düşüşe paralel olarak ürün fiyatları da düşse bu durumu faydalı görürüz. Fakat fiyatlar düşmüyor. Demek ki döviz kurlarındaki düşüş gerçekçi değil. Yine tehlikeli bir oyun oynanıyor. Acilen çözüm getirilmeli" dedi.

Satışlar 2001'den farksız

Pazarlama Müdürü Abdurrahman Kaan da genel anlamda gıda sektöründeki satışların krizin en şiddetli hissedildiği yıl olan 2001'deki rakamlarla aynı seviyede olduğunu söyledi. Çalışan insanların çoğunluğunun ücretli işçi ya da memur olduğunu öne süren Kaan, uygulanan IMF programlarının halkın alımgücünü düşürdüğünü, bu durumun da talep düşüklüğüne yol açtığını anlattı. Kaan, nemalarla birlikte piyasalarda hareketlilik olacağı beklentisinin de boş çıktığını vurguladı.

Abdurrahman Kaan şunları söyledi, "AB, ihracatçılarına yüzde 50'ye yakın teşvik veriyor. Bu da ihracatta onlara avantaj sağlıyor. Yüzde 20 teşvik alsak bize yeter. Amerika'ya 3 yıl peynir gönderdik ama şimdi gönderemiyoruz."

100 tane faizci 60 milyonu sülük gibi emiyor

Herden Yağ Sanayii'nin sahibi Nadir Herden, "Faizlerin düşmesi lazım, yüzde 50 faiz dünyanın hiçbir yerinde yok. Bankalar, büyük holdingler para kazanıyor. Yani 100 kişi para kazanıyor, 60 milyonu sülük gibi emiyorlar" dedi.

Kurların gerçek yerinde olması durumunda piyasaların hareketleneceğini savunan Herden, şunları söyledi: "Zeytinyağı ihraç eden firmalar, düşük kur yüzünden pazarlarını İtalyanlar'a, Fransızlar'a, Yunanlar'a kaptırmış durumda. Biz İsviçre, Suudi Arabistan gibi birkaç ülkeye ihracat yapıyorduk, durdu şimdi... Durgunluk dövizdeki düşüşle başladı. Benim oğlum Amerika'da ekonomi masterı yaptı. 'Baba, paramızı faizde değerlendirsek, bugünkü paramız 3-4 misli olurdu. Şimdi ise paramız yüzde 35-40 eridi' diyor."

Herden, gıda sektörünün tüm sektörlerin aynası olduğunu öne sürerek, "En kötü durumda bile insanların vazgeçemeyecekleri tek şey gıdadır. Bir tarafta cenaze yıkanır diğer tarafta sofra kurulur. Gıdada bile böyle durgunluk yaşanıyorsa varın gerisini siz düşünün" dedi.

Herden, döviz yükselir endişesiyle yüksek kurdan dolar alan insanların, zararda oldukları için dövizlerini bozdurmadıklarını; dolardaki düşüşe rağmen maliyetler düşmediği için de üreticilerin mal ve hizmet ürünlerinin fiyatlarını indirmeye yanaşmadığını söyledi.

Dövizdeki düşüşün piyasalara etkileri

Dövizdeki düşüş ithal ürünleri daha cazip hale getirdi, yerli ürünlerin satışı düştü

İhracatçılar yabancı üreticilerle rekabet edemez konuma geldi

İnsanlar dövizden ve faizden TL'ye dönmek istemediği için tüketim talebi azaldı

Dövizdeki gerilemeye rağmen maliyetler değişmediği için fiyatlar düşmedi

Perakende piyasasında geri dönen çek sayısında artış başladı

Ambalaj ürünleri fiyatları, döviz çıkarken yükseliyor, döviz düşerken inmiyor.

Üretime yatırım cazip olmadığı için parası olanlar faize yöneliyor

Esnafta siftahsız günler ve kapanmalar yeniden gündemde