Türkiye'yi birkaç günlüğüne ziyaret eden Hindistanlı alim Selman Nedvi, Yeni Şafak gazetesinin Şah Veliyyullah Dihlevi'nin eserini vereceğini duyunca şok oldu. Şok oluşunun sevincinden kaynaklandığını söyleyen Nedvi, Hindistan Müslümanları adına Yeni Şafak gazetesine teşekkür etti.

Hindistan toplumundan çıkmış ve İslam âleminde büyük yankılar uyandırmış alimlerden kısaca bahseder misiniz?

Hindistan İslam dünyasını etkilemiş birçok İslam alimi çıkarmıştır. Bunlar içinde özellikle son yüzyılda düşünce dünyamızı etkileyenlerin başında Ebul Hasan en-Nedvi gelmekte. Ayrıca onun öncesinde Ebul Ala Mevdudi gelmekte. Mevdudi Hindistan'da yaşadı. Daha sonra Pakistan'ın Hindistan'dan ayrılmasından sonra Pakistan'a intikal etti. Mevdudi Hindistan alimlerinden sayılmaktadır. Öte yandan, İslam dünyasına etki edenlerden biri de Davet ve Tebliğ Cemaati'nin lideri Şeyh Muhammed İlyas Kandahlevi'dir. Bunlar, Hindistan'dan çıkmış ve İslam dünyasını davet ve çalışmaları ile etkilmiş belli başlı alimlerdir. Ancak İslami ilimler konusunda İslam dünyasını etkilemiş önemli bir Hindistan alimi daha bulunmaktadır; o da Şibli Numani'dir. Hindistan son 300 yılda çıkardığı muhaddisleri ile İslam dünyasında ün salmıştır. Bu gelenek, Şah Veliyyullah Dihlevi ile başlamıştır ve ilk öncüsü de odur. Müslüman aydınları etkileyen ve İslam dünyasına büyük servet bırakanların başında, Şeyh Halil Ahmed Sahrafuri'nin Süneni Ebu Davud şerhi olan Bedrul Mechud'u, Abdurrahman Mübarekpuri'nin Tuhfetü'l-Ahvezi'si ve el-Azimabadi'nin Avnu'l-Ma'bud'u gibi birçok eser bulunmaktadır. Bunların dışında Kur'an, Fıkıh, Tasavvuf, Siyer ve İslam Akaidi üzerine araştırmaları ile tanınmış ve dünya genelindeki Müslüman aydınları, düşünürleri ve alimleri etkilemiş bir çok düşünür ve alim çıkarmıştır Hindistan toplumu.

Gelmiş ve geçmiş Hindistan alim ve düşünürleri içinde Şah Veliyyullah Dihlevi'nin konumu ve etkisi nedir?

Şah Veliyullah Dihlevi Hindistan dahil tüm İslam âlemine yeni yöntem ve yol sunmuştur. Onun sonrasında gelmiş tüm Müslüman düşünür, aydın ve alimler onun kitablarından istifade ederek onun takipçisi olmuşlardır. Hindistan alim ve düşünürleri ile birlikte bütün İslam âlemindeki Müslümanlar Şah Veliyyullah Dihlevi'yi takdir etmiş ve onun kitaplarını başucu kaynağı olarak görmüşlerdir. İmam Dihlevi İslam dünyasındaki tüm Müslüman topluluklara hitap edebilmiştir. Çağımızın müceddidlerindendir. İslami ilimlerin hepsinde bir yenilik getirmiştir İmam Dihlevi. İlmi Kelam'da Eşari, Maturi ve Selef ulemasının arasını bulmuştu. Selef ve Halef arasında adeta bir köprü oldu. Eserleri, Tasavvuf'da Nakşibendilik, Çiştilik, Kadirilik; Fıkıh'ta ise Şafii ve Hanefi mezhepleri arasındaki vahdetin en güzel örneğini teşkil eder. Onun İslami ilimlerdeki metodu daima cem ve tatbikti. Tüm İslami mezhep, fırka ve tabakalar arasında bir kavşaktı İmam Dihlevi. Geçmiş ile gelecek arasında bir köprü kurmuştur. Bundan dolayı tüm İslami fırkalar arasındaki değeri çok yüksektir. İslami kesimler onu bir türlü paylaşamazlar.

Ben de tam bunu soracaktım. İmam Şah Veliyullah Dihlevi, Şafii, Hanefi, Maliki, Hanbeli, Zeydi, tasavvuf ehli, Selefiler, modern Müslüman düşünürler ve tüm İslam toplulukları arasında çok sevildiğini ve sayıldığını biliyoruz. Sizce bunun hikmeti nedir?

Bunun hikmeti şudur. İmam Dihlevi İslami ilimlere çok iyi derecede vakıftı ve hepsini kendinde toplamayı başarmış biriydi. İmam Dihlevi daima güçlü İslami kaynaklara başvururdu. Her konuda Kur'an ve Sünnet onun temel kaynağıydı. Çağı ve zamanı çok iyi tanıyan biriydi. Müslüman toplumlar için nelerin gerekli olduğunu çok iyi sezebilmişti. Hedefi daima Müslüman fırka ve mezhepler arasında vahdeti gerçekleştirmekti. Müslümanlar'ı bir safta birleştirmek çok önemli bir taleptir. Dihlevi hep bunun için çabaladı. Gerçekleri, insanları ikna edici bir şekilde açıkladı. Hepimiz İslam ümmetinin birliğini isteriz ancak bunu başaramayız. Ama İmam Dihlevi bunu başardı ve uyguladı. İşte bundan dolayı tüm Müslüman toplumlar onu candan benimsedi. Dihlevi kendisinden sonra bir ekol oluşturdu. Bu ekol her kesimi kuşatıyor ve kapsıyordu.

İmam Dihlevi'nin son yüzyıldaki İslam düşüncesi üzerindeki etkisini nasıl yorumluyorsunuz?

Dihlevi'nin itidalli bir yol benimsemesi ve bunu tatbik etmesi onun son yüzyılda bölünmüşlük görünümü arzeden Müslümanlar üzerinde büyük etki yapmıştır. İmam Dihlevi tüm islami fırkaları tanımış ve tüm İslam alimlerinden istifade etmiştir. İşte bu, İslam dünyasındaki tüm Müslümanlar'ın ona yaklaşmasını sağlamıştır. İmam Dihlevi bütün İslam alimleri ve düşünürleri tarafından sevilmiştir. Eleştirenleri yok denecek kadar azdır. Çünkü İmam Dihlevi Halef ve Selef'in arasın bulmuş ve fıkıh mezhepleri ve akaid fırkalarını çok güzel bir şekilde kaynaştırarak bir araya getirmesini becerebilmiştir. İmam Dihlevi eleştirici ve kırıcı olmak yerine yapıcı ve birleştirici olmuş ve yaptığı yenilikler ile islam ümmetinin önünü açmıştır. İşte budur onu sevdiren. O tüm Hindistan'ın ve İslam âleminin imamıdır.

Şah Veliyullah Dihlevi'nin en önemli eseri olan Hüccetillah'il-Baliğa'yı yazmasındaki hedefi neydi?

Şah Veliyullah Dihlevi ileri görüşlü bir İslam alimi ve düşünürü idi. O kendisinden sonra gelecek çağın ve dönemin akılcı bir toplum olduğunu ferasetiyle görmüştü. Bundan dolayı İslami ilimlerin hepsini akılcı metodla ele alınıp insanlara bunların hikmetlerinin anlatılması gerektiğinin bilinceydi. Ki tüm insanlar İslami ilimlerin ve ibadetlerin hikmetini kavrayabilsin ve bunun akli cevaplarınında olduğunu bilsin. İmam Dihlevi bunun gerekliliğini gördü. Bu yüzden, İslami ilimlerin hikmet ve esrarının açıklanmasına ağırlık verdi . Çünkü o, insanların İslamı kolaylıkla kavraması gerektiğini düşünüyordu. Böylece tüm insanlar İslam'ın evrensel ve genel öğretilerini rahatlıkla kabul edip benimseyebilsin. İşte Hüccetullah'il-Baliğa bu bilinç ile yazılmış, sadeliği ve derinliği ile İmam Dihlevi'nin en önemli eseridir. İslam dünyasında bu kitabın bir benzerini bulamazsınız. Alanında tektir. Bunu tüm Müslüman aydın ve alimler kabul edip takdir ederler. Kitab ilmi kelamdan tutun, fıkıh ve hadis gibi bütün İslam ilimleri için bir başlangıç kılavuzudur. Tüm bilgileri akli ve nakli olarak çok güzel bir şekilde herkesin anlayabileceği bir tarzda sunmuştur.

Kütüphaneler için değerli bir hazine

Yeni Şafak Hindistan'ın alim ve düşünürlerinden birçok şahsiyetin kitaplarını okuyucularına sundu. Bunlar arasında Mevdudi'nin "Tefhim'ul Kur'an-ı"nı, Muhammad Hamidullah'ın Peygamberimiz'in hayatını anlatan "İslam Peygamberi"ni verdi. Şimdi ise İmam Dihlevi'nin "İslam Düşüncesi Rehberi" Hüccetullahi'l-Baliğa'sını Allah nasib ederse verecek. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

İnanır mısınız geçenlerde duydum gazetenizin bu önemli eseri vereceğini ve şok oldum. Şok oluşum böyle bir önemli bir kaynağın Türkiye'de yaygınlaşması ve gazetenizin bunun öncülüğünü yapması. Ne kadar mutlu olduğumu size anlatamam. Hindistan'da dahi böyle bir tecrübemiz olmadı. Kimse bir gazete aracılığıyla okuyucularına böyle değerli bir hazineyi veremedi. Bu yüzden gazetenizi çok takdir ediyor ve Hindistanlı Müslümanlar adına Yeni Şafak gazetesine teşekkürlerimi sunuyorum. Türkiye'ye geldiğim birkaç gün içinde beni en çok sevindiren gelişme inanın ki bu oldu. Bu gibi değerli, kıymetli ve İslam dünyasına malolmuş kitapların İslam âleminde yayılması çok güzel bir gelişmedir. Umarım gazetenizin vereceği bu değerli eseri Türk halkı da alır, iştiyakla okur.

SELMAN HÜSEYNİ NEDVİ KİMDİR?

Selman Hüseyni Nedvi, Nedvet'ül Ulema'da İslam İlimleri Bölümü Dekanı. Ebu'l Hasan Nedvi'nin ardından İslam dünyasında Nedvi ailesinin çağımızdaki tanınmış İslam alimlerinden biri olan Selman Nedvi, İman Şah Veliyullah Dihlevi'nin ilim metodu üzerine yetişmiş ve Dihlevi'nin birçok kitabını Farsça'dan Arapça'ya aktarmıştır. Nedvi, Arapça, İngilizce, Farsça, Urduca'yı çok iyi derecede bilmektedir.