Önceki gün ABD kökenli ünlü yatırım bankası Morgan Stanley bir rapor yayımladı... Rapor, tam bir ekonomik kıyamet senaryosu... "ABD bütçe açığı 3 katrilyona çıkacak. Kimse ABD Hazine Bonosu almayacak... ABD ekonomisine güven azalacak... Kimse yatırım yapmayacak... Sonunda ABD ekonomisi çöküşe geçecek..."

Bu senaryoyu anlayabilmek için biraz geriye, 20 yıl öncesine dönelim...

Yıl 1985. Üniversite son sınıfta okuyan daha genç bir gazeteciyim... Dış haber telekslerinden bir haber düşüyor... "Dünyanın ekonomisi en güçlü devletleri Fransa, İngiltere, ABD ve Japonya, Plaza Anlaşması'nı yaptılar...

Anlaşmaya göre;

1-Bu ülkeler ekonomilerini birbirlerine karşı daha liberal hale getirecekler.

2- ABD doları bu ülkelerin paraları karşısında değer yitirecek, böylece dünyanın en büyük ekonomisine sahip ABD'nin cari işlemler açığı azalacak..."

Yani daha 1985 yılında ABD Dolarının uzun vadede kontrollü değer kaybına o zaman karar verilmiş. Bu kararlara uymayan bir tek Japonya vardı. O da 1997 Uzak doğu kriz ile hizaya getirildi...

O günden bu yana AB, tek para birimine yani EURO'ya geçince ekonomik dengelerinin oturması için doların yükselmesine izin verildi. Şimdilerde ise 1985'de varılan anlaşma uygulanmaya devam ediyor. Yani doların kontrollü düşüş politikası sürüyor.

Çin, Pandora'nın kutusu gibi açılınca...

Ancak son 3 yılda kontrol dışı bir gelişme yaşandı. Hesapta olmayan kapalı ÇİN Pandora'nın kutusu gibi açıldı.

İşte burada dengeler bozuldu. Doların düşüşü bir anda kontrolden çıktı. EURO karşısındaki değer kaybı % 78'e yükseldi... Dünyaya açılan Çin, ABD'ye büyük ihracat yapıyor. ABD'nin çekmesi beklenen yabancı sermayeyi çekiyor. Parasını bir türlü değerlendirmiyor. Kısacası hani bizde de krizlere neden olan cari açık, ABD'de çığ gibi büyüyor. Bu bütçe açığını da artırıyor. Yıl sonu beklentisi 496,5 milyar dolar...

İşte Mortgan Stanly'e ABD için kıyamet senaryosu hazırlatan durum bu...

Peki bundan sonra ne olacak?

Bunun için hazırlanan tüm senaryolarda doların kontrollü düşüşünün süreceği kesin deniyor. Bu fikre ben de katılıyorum. Başka türlü ABD'nin ekonomisinin canlanıp toparlanarak bütçe açığını kapatma şansı yok...

Sıkı durun; ABD'nin dolardaki düşüşü kontrollü bir şekilde sürdürebilmesi için günde 1,6 milyar dolar yabancı yatırım çekmesi lazım. En büyük finansörü Araplar, Irak işgali nedeniyle artık gitmiyor. Bilakis kaçıyor. Çin, şimdi en önemli gözdeleri. Japonlar da Çin'e yöneldi.

Buna son dönemde Çin ve Asya ülkelerinin, dolar satarak EURO almaya başladıkları da eklenince, ABD ekonomisinin daha fazla zarar göreceği kesin.

Doların kontrolden çıkması Amerikan Merkez Banksının (FED) bile gücünü sarstı. Faiz oranlarını yüzde 100 artırdı. Ancak Dolardaki düşüşü kontrol altına alamadı...

Acaba FED itibarını kaybettirecek gelişmeler Asya ülkelerinde devam eder mi? Ederse o saatten sonra müdahaleler de para etmez.

Çoban dağdan inmiş, herkes köy meydanında toplanmış. "Çoban efendi ihtilal oldu. Ordu yönetime el koydu" diye, herkes çobana heyecanla durumu anlatmaya çalışmış. Çoban gayet soğukkanlı "Bizim koyunlara faydası var mı?" diye sormuş.

Yatırımlar altına ve dolara yönelebilir

Evet.... Bizim koyunlara faydası şu: "Euro ve Dolara bağlı bir ekonomimiz var. Tasarruflarımızın da önemli bir kısmı Euro ve Dolarla." Tek avantajımız ihracatımızın ağırlığının euro ile olması. Bunu üzerine bir de tam üyelik tarihi alırsak ballı börek...

Zaman zaman merkez bankaları ve çok uluslu bankaların müdahaleleri ile Dolar, Euro karşısında değer kazanacak olsa da uzun vadede Dolar'ın değer kaybı sürecek gibi görünüyor. 1 Euro kısa vadede 1,45 Dolar'ı aşabilir... Bu noktada da merkez bankalarının müdahalesi gelecektir. Buna rağmen 1 Euro 2 dolara çıkarsa işte o zaman dünyada ekonomik coğrafyalar da değişir. Bize de zarar verir... Paranın yeni rotası altın platin gibi yatırım araçlarına yönelir...

Önemli olan kontrollü düşüş olmasıdır. Çünkü kontrolsüz güç deli dost gibidir.

Çok hoşuma giden bir atasözümüz var: Deli dostun olacağına akıllı düşmanın olsun. Hiç olmazsa ne yapacağını bilirsin...

BAYRAM BAŞARAN

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu