Çocuğun algısal kapasitesi, sanılanın aksine dünyayı soyut olarak anlamdırabilme yeteneği, iç dünyasında gizlediği duygu birikimleri, güzeli ayırt edebime yeteneği, kreatif çalışmalara yetkinliği, büyükler tarafından çoğu zaman küçümsenmiştir. Yetişkin bir bireye nazaran hafızası daha güçlü kayıtlar yapabilen çocuklar, kendi belleklerinin büyüklüğüne inanan büyükler tarafından hafife alınır genellikle. Çocukların algı kapasitelerini ve hissiyatlarını hafife alma ve aşağılama güdüsü, ne yazık ki ortaya iyi bir çocuk edebiyatı çıkmamasında önemli rol oynamakta. Çocuğu, eğlencelik ürünlerin potansiyel tüketicisi olarak gören çocuk yazarları, bu nedenle ortaya koydukları eserlerde çocukları genellike laubali ve gereksiz komikliklerle oyalamayı tercih ediyor. Oysa çocuklar, ruhlarının gelişimi paralelinde kendilerine yönelik bir şiiri veya edebiyat metnini gayet iyi anlayabilir ve yorumlayabilir. Piyasadaki çocuk kitapları konusunda tedirginlik yaşayan ebeveynlere yardımcı olmak için bu alanda çalışmalar yapan Seyhan Büyükcoşkun ve Ahmet Mercan'a çocuk edebiyatını ve neyin / nasıl olması gerektiğini sorduk.

Dünyada ve burada

Ahmet Mercan, günümüz çocuk edebiyatının dünyadaki ve Türkiye'deki durumunu şöyle değerlendiriyor: "Modernitenin kurguladığı günümüz dünyasının şiirsel alanla arasının iyi olduğunu söylemek çok zor. İnsanın kıymetininin üretim-tüketim ilişkileriyle ortaya çıktığı bir konumda önemli bir anlam kaymasından sözedilebilir. İnsan-insan ilişkisinin zayıfladığı yerde edebiyat da önemli yara alır. Çocukların bu ahvalde iyi bir tüketici adayı görülmesi ve bir an önce tüketime zorlanması ve reklam objesi olarak ele alınması, çocuk edebiyatının tatmin edilir mahiyette olmadığını gösterir." Çocuk edebiyatının bugünkü durumunu değerlendirmenin kendisi için kolay olmadığını belirten Seyhan Büyükcoşkun ise, çocuk edebiyatının dünyadaki ve ülkemizdeki durumu hakkında şunları söylüyor: "Avrupa ve Amerika'da çocuk edebiyatı bir ihtisas konusu. Özellikle yaş dönemlerinin tasnif edilmesiyle oluşan çocuk kitlelerine hitap eden bir yayıncılık söz konusu. Edebi eserler, bilimsel eserler, hatta teolojik eserler çocukların kavrayış düzeyleri esas alınarak üretiliyor. Mesela, "My First Bible Book" isimli 4 yaş çocuğunu muhatap alan kitapta, Kitab-ı Mukaddes'te geçen insan, hayvan, eşya ve meyvelerin isimleri resimli olarak gösteriliyor. Ülkemizde ise gün be gün biraz da Batı'nın ayakizlerinde ilerleyerek rafine ürünler ortaya çıkıyor. Gerek anlatım gerekse baskı malzemesi itibariyle daha fazla itina edilmiş eserler artıyor."

Kalite umulandan düşük

Seçkin bir çocuk edebiyatının kriterleri nelerdir? Seyhan Büyükcoşkun bunu şöyle açıklıyor: "Çocuklar için yazmak çok daha fazla özen istiyen bir iş. Bir de işin içine görsel malzeme girdiğinde çocuk kitabı bir estetik eğitim aracına dönüşüyor. Yani, dil-yazı-çizgi-resim sanatının ortak ürünü sayılıyor çocuk edebiyatı. Sade, doğru, güzel ve şiir gibi bir dilin kullanıması gerekiyor öncelikle. Anlatım bu hususiyetleri taşıyınca konularda sınırlama yapmak gereksizdir. Her çocuk kitabının mutlaka bilgi ve öğüt vermesi gerekli değildir. Onun yalnızlığını paylaşması, ona hoş vakit geçirtmesi, hayatı keşfetmesini sağlaması da önemlidir. Resimleme ise, anlatılanın gücünü arttıran ve güzellik anlayışını geliştiren önemli bir unsurdur çocuk kitabında. Fiziksel özellikleri dışında denebilir ki, iyi kitap çocuğu adım adım somut düşünceden soyut düşünceye götürmelidir."

Saf bir bakışın ve duru bir sürekliliğin çocuğun çelişkileri yakalayan ve sevgiyle onaran dünyasından neşet edeceğini söyleyen Ahmet Mercan, çocuk edebiyatı alanındaki ürünlerin içeriğini şöyle değerlendiriyor: "İyilik adına sınırlamaların kalktığı bir ülkede kriteri içerik belirler. Anlaşılır yazmak, grift anlatımlar, uzun cümlelelere ihtiyaç duyulmaz. İpi kopan uçurtma buluta değince yağmur yağabilir. Kardanadam terlediği için kaşkolunu çıkarabilir. Kuşların bindiği salınacağı çocuklar sallayabilir. İhtimallerdir yaşamın farkında olduğumuzu kanıtlayan. Bütün ihtimallerin yoğunlaştığı yer çocuk edebiyatı alanıdır."

Nedir çocuk edebiyatı?

Ahmet Mercan: Edebiyatın hayatla bağlantısına atfettiğimiz önemden kopuk algılayamayız çocuk edebiyatını. Ancak daha dikkatli ve daha tedirgin, dolayısıyla daha zor bir alandır. Çocuğun dünyasını doğuştan getirdiği duru bir akışla sürdürmesi ihtiyacından vücut bulur.
Seyhan Büyükcoşkun: Çocuk edebiyatı deyince aklıma en başta masallar geliyor. Yaşanan hayatın sembolik ifadeleriyle örülmüştür masallar. Türlü insan tiplemesi, iyiliğin ve kötülüğün bitmez savaşı, altedilmesi gereken engeller hep masalın içindeki yerini alır. Böylece çocuklara hayatın küçük bir aksi gösterilir adeta.