IMF Türkiye Masası Şefi Carlo Cottarelli'nin yerine gelecek olan IMF Bugaristan Masası Şefi Juha Kahkonen, fikir babalığını İngiliz iktisatçıların yaptığı ve ilk olarak İngiliz sömürgelerinde uygulanan Para Kurulu modeli konusunda uzman olduğu belirtildi. Bulgaristan'da Para Kurulu'nu yerleştiren Kahkonen'in, Bulgaristan tarihinde yaşanan en büyük ekonomik krizden sonra görevine başladığı belirlendi. Kahkonen'in, Bulgaristan'da görev yaptığı dönemlerde, Bulgaristan'da uygulanan IMF politikaları nedeniyle insanların açlık tehlikesiyle karşı karşıya kaldığı saptandı. Bulgaristan'ın açlık tehlikesini, bazı ülkelerden gelen 30 milyon dolarlık insani yardım ile aşabildiği belirtildi.

IMF yönetiminin, Türkiye Masası Şefi Carlo Cottarelli'yi değiştirmesiyle, IMF-Türkiye ilişkilerinde yeni bir dönem başlıyor. IMF'nin Cottarelli'nin yerine getirmeyi planladığı Bulgaristan Masası Şefi Fillandiyalı Juha Kahkonen'in, fikir babalığını İngiliz iktisatçıların yaptığı ve ilk olarak İngiliz sömürgelerinde uygulanan Para Kurulu modeli konusunda uzman olduğu belirtildi. Yeni Şafak'ın uluslararası raporlardan derlediği bilgilere göre, Türkiye'nin yeni şefi Kahkonen'in görev yaptığı dönemlerde Bulgaristan'da ekonomik açıdan büyük sorunlar yaşandı. IMF ile imzalanan anlaşmalara rağmen, Bulgaristan halkı açlık tehlikesiyle karşı karşıya kaldı ve açlık tehlikesini Türkiye'nin de aralarında bulunduğu bazı devletlerin insani yardımları ile aşabildi.

Ekonomik şartlar aynı...

Bulgaristan'da Para Kurulu'nu yerleştiren Kahkonen'in, Bulgaristan tarihinde yaşanan en büyük ekonomik krizden sonra görevine başladığı belirlendi. Mayıs 1996'da ciddi bir ekonomik kriz karşı karşıya kalan Bulgaristan'ın döviz rezervleri hızla azaldı, hükümet piyasaya müdahale edemez hale geldi. Bu kriz sonucunda, Bulgaristan'da birçok firma kapandı ve bazı bankalar da faaliyetlerini sürdüremez hale geldi. 1994 yılından itibaren pozitif yönde gelişme gösteren Bulgar ekonomisi 1996 yılında yüzde 10.9 oranında küçüldü, kişi başına milli gelir sadece 900 dolar olarak gerçekleşti. Bulgaristan hükümeti, 19 Temmuz 1996 tarihinde IMF ile stand-by anlaşması imzaladı ve anlaşma karşılığında 400 milyon dolarlık kaynak elde etti. IMF ile imzalanan anlaşmaya rağmen ekonomik kriz daha çok derinleşerek ekonomi hiperenflasyon dönemine girdi. 1996 sonu itibariyle enflasyon oranı yüzde 123 olarak gerçekleşirken sözkonusu yükseliş trendi 1997 yılında da devam etti ve 1997 yılı sonunda enflasyon oranı yüzde 1082 ile rekor düzeye ulaştı.

Ulusal para birimi olan leva yabancı para birimlerine karşı hızla değer kaybederken, aylık ücretler 1995 yılındaki düzeyinin üçte birine düştü, başta ekmek olmak üzere temel gıdaların fiyatları arttı, tarımsal üretimde de düşüş görülmeye başlandı.

BULGAR HALKI YOKSULLAŞTI

Bulgaristan' da yaşanan ekonomik kriz nedeniyle halkın Ocak 1997'de sokağa dökülmesi ve ciddi bir açlık tehlikesiyle karşı karşıya kalması üzerine, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu birçok ülke tarafından bu ülkeye yaklaşık olarak 30 milyon ABD Doları tutarında nakdi insani yardım yapıldı. Bu gelişmelerin ardından Bulgaristan ile IMF yetkilileri arasında 7 Mart 1997'de yeni bir anlaşmaya varıldı. Haziran 1997' de "Para Kurulu" oluşturulmuş ancak küçülen ekonomi işsizlik oranını yükseltmiş, Mart 1997' de yüzde 12.7 olan işsizlik oranı Mart 1998'de yüzde 14.2 olmuştu. Bulgaristan'da uygulanan IMF programı Bulgaristan halkında derin yaralar açtı.

Hüseyin ÖZAY