Utangaç çocuk, daima bir köşeye çekilir. Girişken değildir. Sınıfta kendisine bir soru yöneltildiği zaman paniğe kapılır. Psikologlar, bu engeli yenmek için üç oyun öneriyor.

Çocukta utangaçlık hâli, henüz anaokuluna giderken bile ortaya çıkabilir. Utangaç çocuk girişken değildir, arkadaşlarının oyunlarına katılmaz, bir köşeye çekilerek onları seyretmekle yetinir. Altı yaşına doğru, çevresiyle iletişim kurmaktan endişe duyar, kendisini dışlanmış gibi görür. Sınıfta, aptalca birşey söyleyerek arkadaşlarının gülmesine sebep olacağından korkar. Endişe ve telâşa kapılması yüzünden öğrendiklerini unutur ve öğretmeninden kötü not alır. Bu durum, kendisine karşı güvenini daha da azaltır.

İçine kapanan çocuk

Küçük utangaç, kendisini endişelendirebilecek durumlardan kaçınmaya çalışır. Arkadaşları ile gezmeyi çok istese de, ödevi olduğu bahanesini uydurur veya karnının ağrıdığını söyler. Korktuğunun başına gelmemesi için çabaladıkça endişesi artar. Yeni yetmelik çağına girince, hâlinden memnunmuş gibi kendi dünyasına sığınır.

Utangaçlığın sebepleri karmaşıktır. Psikologlar, bu sebepleri çözümleme yerine davranışları değiştirmeyi öneriyorlar. Amaç, utangacı korktuğuyla karşı karşıya getirmek. Fransa'da yayınlanan "La Timidité chez l'enfant" (Çocukta Utangaçlık) isimli kitabın yazarları Giséle Georges ile Luis Vera, çocukları sıkılganlıktan kurtarmaya ve kendilerini kabul ettirmeye yönelik bir- takım oyunlar öneriyorlar.

İşte, aile ortamında yakın akraba ve komşu çocukları ile sınıf arkadaşları arasında oynanılabilecek üç oyun.

Bakış oyunu (10 ile 11 yaşına kadar): Utangaç çocuk, görülmekten ve kendisine bakılmasından çok ürker. "Seni bakışımla tutuyorum, sen de beni bakışınla tut" oyununda, karşısındaki arkadaşınız ve oyuna katılanların komikliklerine rağmen, bu arkadaşının yüzüne en uzun süre bakmayı başaran çocuk birinci sayılır. Oyuna önce anne-çocuk ikilisi ile başlanır, sonra hala, teyze ve diğer çocuklarla ikililer oluşturularak daha güç durumlar oluşturulur. Çocuğunuza, bu oyunu okulda teneffüs sırasında oynamasını öğütleyin.

Gazetecilik oyunu (9-10 yaşında):

Televizyonda seyirciler karşısındaymış gibi, çocukla karşı karşıya oturularak mülâkat yapan gazeteci rolüne girilir. Daha sonra, bu rolü çocuk yüklenir. Önce sıkıldığı belli olan çocuk yavaş yavaş soru sormaya alışır, gülmekten ve şaşırmaktan kurtulur. Kısacası, kendisini rahat hissetmeye başlar. Yeni yetme çağındaki çocuklara mülâkat sorusu hazırlama kabilinden görevler vererek oyunun profesyonel cephesini daha da güçlendirmek elinizde.

Heyecanlanma oyunu (Her yaş için): Utangaçlık, başkalarının yargısına mâruz kalmaktan korkan çocuğun, duygularını açığa vurmasına engel olur. Heyecanlar ifade edilemez. Çok şiddetli heyecanlar, sonunda hiç yeri değilken âdeta damdan düşer gibi ortaya çıkarlar ki böyle bir durum ekseriya yanlış anlamalara yol açar.

Bu gibi durumları önlemek için, sevinç, üzüntü, hiddet vb. duygu hâllerini taklit ederek çocuğunuzu eğlendirin. Fakat, taklit ettiğiniz heyecan türü çocuk tarafından anlaşılmalıdır. Arkadan, onun da aynı taklitleri yapmasını isteyiniz. Bu oyundaki amaç, heyecanlardan kaynaklanan endişeyi azaltmaktır. Çocuk, böylelikle heyecanlandığı zaman bunu önleme refleksini kazanmış olur.