Merkezi New York'ta bulunan İnsan Hakları İzleme Komitesi (Human Rights Watch), Çeçenistan'da bir köyde oluşturduğu hastanede, Şamil Basayev ve yaralı Çeçen savaşçılar ile Rus askerlerini tedavi eden Çeçen doktor Hasan Bayev ile Uygur Türklerinden ünlü iş kadını Rebiya Kadir'i "2000 yılı insan hakları savunucuları ödülü"ne layık gördü. Kadir ve Bayev'in ödülleri, New York Doğa Tarihi Müzesi'nde düzenlenen törenle verildi.

Rebiya Kadir hapiste

Ancak Çin'de hapiste bulunan Rebiya Kadir bu törende hazır bulunamadı ve onun yerine ödülü eşi Sıddık Ruzi aldı. Rebiya Kadir ve Hasan Bayev'le birlikte Sierra Leoneli avukat Abdul Tejan-Cole, Hintli sosyal hizmet görevlisi Martin Macwan ve aile şerefini temizleme gerekçesiyle işlenen suçların önlenmesi amacıyla Ürdün'de oluşturulan ulusal komitenin üyeleri de ödüle layık görüldüler. Çin'in en zengin kişilerinden biri olarak gösterilen ve Doğu Türkistan davasını savunduğu için mahkum olan iş kadını Rebiya Kadir, Çin'in devlet sırlarını batılılara sızdırdığı iddiasıyla 1999 Mart ayından bu yana Sincan-Uygur Özerk Bölgesi'nde hapiste bulunuyor. Human Rights Watch, Kadir'in aile üyelerinin o tarihten beri görülmediğini açıkladı.

8 yıl hapse mahkum olan Kadir'in üst mahkemeye yaptığı itiraz da geçen hafta geri çevrildi. Rebiya Kadir'e yardımcı olan oğlunun da Çinliler tarafından tutuklandığı bildiriliyor. Rebiya Kadir'in eşi Sıddık Ruzi ise, Uygur Türkleri'ne yönelik baskıları protesto eden açıklamaları yüzünden bir ara tutuklanmış, daha sonra serbest bırakılmıştı.

Kahraman doktor

Çeçen doktor Hasan Bayev'in ise Çeçenistan'ın bir köyündeki evinde hastane oluşturarak, yaralı Çeçenlere ve Ruslara baktığı ve bir ara 48 saatte 60 kişiyi ameliyat ettiği öğrenildi. Human Rights Watch yetkilileri, Bayev'in evinin Rus askerleri tarafından yakıldığını, Rusların şubat ayında, Bayev'in tedavi ettiği kişilerin birçoğunu kurşuna dizdiklerini açıkladı. Bayev, Şamil Basayev'i tedavi ettiği için Rus kuvvetleri tarafından terörist olarak damgalanmasından sonra köyünü terk ederek kaçmak zorunda kaldığını söyledi. Human Rights Watch Rusların Çeçenistan'a karşı düzenlediği saldırı sırasında günü gününe notlar tutan Bayev'in kendilerine, savaşta işlenen insanlık suçlarıyla ilgili çok ayrıntılı bilgi verdiğini de söylediler.