Irak'ın geleceği ile tartışmalar suyüzüne çıktıkça Irak meselesinde esas sorunların ne olduğu hatırlanmaya başlandı.

Savaş, bu meselelerin, daha doğrusu gerçeklerin tartışılmasını engellemişti.

Ama nasıl olsa savaş bitecek ve Irak'ın yeniden yapılanmasına sıra gelecekti.

Bunu ABD'den daha fazla Irak'ı oluşturan halklar istiyordu.

Şimdi, ABD'nin Irak için üç bölgeli bir yapı düşündüğüne ilişkin söylentilerle birlikte Kürtlerin Irak için öngördükleri federal örgütlenme modeline ilişkin ipuçları ortaya çıkmaya başlayınca işin ciddiliği anlaşılmaya başlandı.

Çünkü Irak'ın yapılanma modeli bütün Orta Doğu ülkeleri için büyük önem taşıyor.

Türkiye için de bu çok önemli.

ABD'nin üç bölgeli ve 18 vilayete dayalı bir idari federasyon eğiliminde olduğu, Kürtlerin ise bu fikre kesin olarak karşı oldukları biliniyor.

ABD'nin amacının Irak'ı oluşturan asli unsurlardan hiçbirinin bir diğerini üzerinde hakimiyet kuramaması üzerinde yoğunlaştığı anlaşılıyor.

Buna karşılık hem kendi bölgelerinde merkezin fazlaca karışamıyacağı federal bir yapı gerçekleştirmeyi düşünen Kürtler ve hem de yine kendi bölgelerinde tam yetkili olmak isteyen Şiilerin ise farklı yaklaşımları söz konusu.

Nitekim Kürtler, bu düşüncelerini hazırladıkları Federal Irak Anayasası' taslağında açıkça dile getiriyorlar.

Şiilerin de benzer taleplerle ortaya çıkması sürpriz olmamalı... Onlar da Irak'ta nüfusun çoğunluğunu oluşturan bir asli unsur olarak ülke yönetiminde kesin söz sahibi olmak istemelerinden daha doğal bir şey düşünülmemeli.

Sünni Arapların da benzer taleplerinin olacağı muhakkak.

Aslında her üç unsur da Irak'ın bundan sonra merkezi bir yapılanma ile yönetilemiyeceği, federal bir yapılanmanın gerekli olduğunu kabul ediyor.

Tartışılan konu daha ziyade federal yapılanmanın şekli ve içeriği çevresinde yoğunlaşıyor.

Federe devletlerin yetli alanları ne olacak, merkezi idareye ne tür yetkiler bırakılacak, bu devletlerin birbirleriyle ilişkileri nasıl olacak?

Bu konular Irak'ta kurulacak yeni devletin biçimini oluşuturacak.

Eğer, şu anda Irak'ın gerçek patronu olan ABD de kabul eder ve Irak'ı oluşturan asli unsurlar aralarında anlaşıp böyle bir yapılanmaya giderlerse mesele yok.

Bu konuda ortak bir yaklaşım sergilenemezse Irak'ta durum daha da karışacak demektir.

ABD'nin bulacağı formülün bu üç asli unsur tarafından kabul görmemesi ve zoraki bri yapılanmaya gidilmesi de durumu kurtaramaz.

O zaman Irak'ın bölünmesi bile gündeme gelebilir. Tabii şu sırada ABD'nin böyle bir ihtimali düşünmediği de ortada...

Türkiye'ye gelince:

Türkiye Irak politikasını hep hamaeset ve Kürt korkusu üzerine inşa ettiği için Irak'ta federal bir yapılanmaya karşı çıkıyor.

Kürtlerin federe devletten sonra bağımsızlık peşinde koşacağına inanıyor.

Bunu Kürtler de saklamıyor. Nihai hedeflerinin bağımsızlık oldyuğunu söylüyorlar.

Ancak şimdiki şartlarda bunun mümkün olmadığı ve daha kısa vadede de olamıyacağını herkes biliyor.

Hatta ABD'nin bile bu ihtimali bertaraf edecek üç bölgeli bir yapılanmayı özellikle istediği dahi söyleniyor.

Buna rağmen Türkiye, Irak'ı oluşturan halklar kendi aralarında anlaşıp bir federatif yapılanmaya gitse bile buna karşı olduğu biliniyor.

İşte gerçek dışılık bu noktada başlıyor.

Türkiye'nin gerçeklerle bağdaşmayan Irak politikasının temelsizliği bu noktada iyice su yüzüne çıkıyor.

Türkiye, hatta umudunu Irak'ı oluşturan halkların birbirine girmesine bağlamış görünüyor.

Irak'ta ve özellikle de Kuzey Irak'ta çıkacak adamakıllı bir istikrarsızlık dalgasının Türkiye'yi rahatlatacağı ve Kürt devletini engelleyeceği sanılıyor.

Ve büyük bir yanılgıya düşülüyor.

İstikrarsızlığın arttığı, hatta bölünmüş bir Irak'ın Türkiye'ye faydadan çok zarar vereceği ve Türkiye'nin sınırlarını daha fazla zorlayabileceği hesab edilemiyor.

Türkiye kendi istikrarını komsularının istikararsızlığına bağladığı sürece rahat huzur yüzü göremez... İstikrara kavuşamaz.

Kim bilir? Belki de böylesine yanlış bir Irak politikasında bu kadar ölümüne israr edildiğine göre belki de bu isteniyor...

KORAY DÜZGÖREN

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu