Aday ülkeler arasında müzakerelerde en ileri safhada yer alan ve bugüne kadar 18 faslı kapatan Karadağ, kalan 15 faslı tamamlamak için yoğun bir mesai harcıyor. Ancak Hırvatistan'ın; taşımacılık politikası, yargı ve temel haklar, adalet, özgürlük ve güvenlik ile dış ve güvenlik politikası gibi kritik müzakere fasıllarının kapatılmasını veto etmesi sürecin kilitlenmesine yol açtı. Zagreb yönetiminin bu vetosu nedeniyle Brüksel, üyelik sürecindeki Karadağ ile salı günü yapılması planlanan hükümetlerarası konferansı ertelemek zorunda kaldı.
Zagreb yönetiminin masadaki şartları
Son haftalarda Avrupa Komisyonu'nun arabuluculuğunda bakanlar düzeyinde ikili görüşmeler yürütülse de henüz somut bir çözüme ulaşılamadı. Hırvatistan'ın Karadağ'dan yerine getirmesini talep ettiği ve müzakerelerin önünü tıkayan başlıca şartlar şunlar:
• Tazminat ve kayıplar: Hırvatistan Bağımsızlık Savaşı sırasında Morinj gözaltı kamplarında tutulanlara tazminat ödenmesi ve savaştan bu yana kayıp olan 14 kişinin bulunması için işbirliği yapılması.
• Mülkiyet iadeleri: Hırvat ailelerin Karadağ sınırları içindeki mülkiyet taleplerinin yasal olarak sonuçlandırılması.
• İsim değişikliği: Morinj gözaltı kampıyla bağlantılı olduğu öne sürülen eski Yugoslav sutopu oyuncusu Zoran Gopcevic'in adını taşıyan yüzme havuzunun isminin değiştirilmesi.
• Sınır ve envanter ihlalleri: Deniz sınırlarına ilişkin anlaşmazlıkların çözüme kavuşturulması ve "Jadran" adlı eğitim gemisinin Hırvatistan'a iade edilmesi.
Türkiye'ye vize şartı 1 Kasım'da başlıyor
Avrupa Birliği normlarına uyum sağlamak ve birliğin 28'inci üyesi olabilmek için dış politikasında radikal adımlar atan Karadağ yönetimi, bu kapsamda Türk vatandaşlarının vizesiz seyahat imkanını sonlandırma kararı almıştı. Türkiye'nin yanı sıra Rusya ve Çin gibi ülkelere de vize zorunluluğu getiren Podgoritsa yönetiminin yeni uygulaması 1 Kasım itibarıyla resmen devreye girecek.
2027 seçimleri öncesi zaman daralıyor
Karadağ, Haziran 2027'de gerçekleştirilecek seçimler öncesinde AB sürecindeki ivmeyi korumayı ve kalan fasıllar için gerekli çalışmaları ay sonuna kadar tamamlamayı hedefliyor. Ekim ayı başında Zagreb'de yapılması planlanan ikili görüşmelerde yeterli ilerleme sağlanması halinde, 12-13 Ekim tarihlerinde düzenlenecek hükümetlerarası konferansta yeni fasılların kapatılması umut ediliyor. Görüşmeler hakkında bilgi veren diplomatik kaynaklar, hedefin hala ulaşılabilir olduğunu ancak zamanın hızla daraldığını vurguluyor.
Avrupa Komisyonu, üyeliğe en yakın adayın engellenmesinden endişe duyarak arabuluculuk faaliyetlerini hızlandırmış durumda. AB'nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Karadağ'ın bu yıl tüm fasılları kapatamasa bile 2028'de üye olabileceğini belirtse de, onay sürecinin zorluğuna dikkat çekiyor