Fındık strateji kapsamında 3 yılda 176 bin hektar alanda fındık ağaçlarının sökümünü hedefleyen Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'na göre, fındık yerine karanfil, lale gibi kesme çiçek üreten çiftçi, net karını 101 kat artırabilecek. Bakanlığın hesaplamasına göre, düz arazide fındığını söküp serada kesme çiçek yetiştiren üreticinin dekardaki net karı, 249 liradan 25,6 bin liraya çıkıyor.
11 ÜRÜN KARŞILAŞTIRILDI
Bakanlık, fındık stratejisi üzerinde çalışırken, fındığını sökecek üreticinin yönlendirilebileceği üretim alanlarını da değerlendirdi. Uzmanlar, iklim ve coğrafi verileri dikkate alarak, bölgede yetiştirilebilecek 11 çeşit ürünü, fındık geliri ile karşılaştırdı. Buna göre, yüzde 6 eğimden düşük alanlarda, serada kesme çiçek ve domates üreten üretici, fındığa göre 'kat kat daha fazla net kar' elde ediyor. 750 metreden yüksek yerlerde ise mavi yemiş olarak nitelendirilen yaban mersini üretimi halinde ise fındığa göre 16 kat daha fazla net kar sağlıyor. Verilere göre, halen 750 metreden daha yüksek, orman ve hazine arazisi dahil 100 bin hektarda, yüzde 6'dan daha düşük eğimli 53,5 bin hektar alanda fındık üretimi yapılıyor.
BAHÇELER SÖKÜLECEK
Fındık üretim alanlarının belirlenmesine ilişkin kanun ve fındık stratejisi uyarınca bu alanlarda fındık üretiminin yapılmaması, bahçelerin sökülmesi gerekiyor. Orman ve Hazine arazilerinde fındık üretenler, söküm desteklerinden yararlanamıyor. Fındığın kg maliyeti 1,95 lira, dekarda verim 120 kg, toplam üretim masrafı dekara 254 lira, ortalama fiyat da 4,18 lira olarak kabul edildi. Buna göre, fındıkçı, 1 dekardan, 480 lirası fındıktan, 22 lirası yan ürünlerden olmak üzere 249 lira kar elde ediyor.
HİBE VERİLECEK
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ayrıca, Kırsal Kalkınma Yatırımların Desteklenmesi Programı kapsamında, üretim aşamasında makina-ekipman alımı için, tarımsal üretimini değerlendirilmesi için paketleme ve işleme yatırımları için yatırım tutarının yüzde 50'si kadar hibe desteği verebilecek. Fındık bahçelerini söküp asgari 5-10 dekarlık alanda sertifikalı fidan ile bahçe kuran yetiştiricilere de dekar başına 100-250 lira fidan desteği ödenebiliyor.
Üreticilerin örgütlenmesi gerekiyor
Üretimden sonraki en önemli sorun ise pazarlama olarak görünüyor. Bu ürünlerin değerlendirilmesi için bölgede gıda tarımsal işleme yatırımlarının geliştirilmesi veya üreticilerin yatırım yapmak üzere örgütlendirilmesi gerekiyor. Verilere göre, 13 ilde 209 bin üretici 406 bin hektar ruhsatlı alanda fındık üretiyor. Bu illerde Çiftçi Kayıt Sistemi'ne 259 bin fındık üreticisi kayıtlı ve toplam üretim alana 522 bin hektar olarak görünüyor. Yani, sadece mevzuata göre fındık üretimine izin verilen 13 ilde ruhsatsız 50 bin üretici ve 116 bin hektar alan bulunuyor.
Yaban mersini 16 kat daha fazla kazandırıyor
Fındığını söken üreticiye, kesme çiçekten sonra en yüksek karı, fındığa göre 24 kat ile örtü altı domates üretimi, 16 kat ile mavi yemiş (yaban mersini), 13 kat ile kivi sağlayacak. Ancak fındıkçının daha fazla kazanabilmesi için, söküm masrafına katlanması, yeniden üretim yatırımı yapması ve ayrıca pazarlama sorununu da çözmesi gerekiyor. Diğer taraftan, fındık üretiminin genelde köyde kalan yaşlı nüfus tarafından sürdürülmesi, fındığın fazla bakım gerektirmemesi, yaşlı nüfusun fındığın yerine yoğun bakım gerektiren ürünlere geçiş konusunda isteksiz davranmasına yol açabileceği belirtiliyor.
Başvurular eylülde
Fındık Kanunu (2844 sayılı) kanun uyarınca, yüzde 6'dan düşük eğimli ve yüksekliği 750 metreden yüksek alanlarda fındık yetiştirilmesine izin verilmiyor. Ancak, üretim izni verilen 13 ilde, 60-80 bin hektar alanın, bu şartlara uygun olduğu halde ruhsatlandırılmadığı tahmin ediliyor. Fındık kayıt sistemi kapsamında yeni kayıt başvuruları Eylül-Aralık döneminde alınacak. Bu başvurulara istinaden, şartları uygun olan 60-80 bin hektar alana ruhsat verilebileceği belirtiliyor. Bu alanlara da ruhsat verilirse, ruhsatlı fındık üretim alanı 480 bin hektarın üzerine çıkabilecek.