Türkiye, düzensiz göçle mücadelede sahadan gelen verileri karar süreçlerine taşıyan takip sistemini genişletiyor. Türkiye'nin "2026-2030 Düzensiz Göç Stratejisi" kapsamında, sınır güvenliği, ülke içindeki düzensiz göç, geri gönderme, düzensiz iş gücü ve kaynak ülkelerde alınacak tedbirler birlikte ele alınacak. 39 kamu kurumunun katkısıyla hazırlanan stratejide, DTM ve IOM iş birliğinden elde edilen saha verileri göç hareketlerini erken tespit etmek ve kaynakları ihtiyaç duyulan bölgelere yönlendirmek için kullanılacak.
Göç İdaresi Başkanlığı ile Uluslararası Göç Örgütü'nün (IOM) yaklaşık 10 yıldır ortak yürüttüğü çalışmalarla, yabancıların yalnızca sayısı değil, hangi bölgelere yöneldiği, nerelerde yoğunlaştığı, hangi güzergâhları kullandığı ve temel ihtiyaçları da izleniyor. DTM olarak bilinen sistem, yeni dönemde Suriye’ye gönüllü geri dönüşlerin takibinde de kullanılmaya başlandı.
ULUSLARARASI VERİ AĞI
IOM'un küresel ölçekte kullandığı Yerinden Edilenleri İzleme Matrisi (DTM), Türkiye'de Göçmen Varlığı İzleme Programı'nın temelini oluşturuyor. Sistemle yabancıların il, ilçe, mahalle ve köy düzeyindeki dağılımı, hareket yönleri, giriş-çıkış güzergâhları, göç nedenleri ve kırılganlıkları belirleniyor. Bugüne kadar 39 bin yabancı ve göçmenle bireysel görüşme yapılırken yaklaşık 37 bin yerel bilgi kaynağına ulaşıldı. Çalışmalar 81 ile kadar genişletilerek göçmen ve mülteci nüfusunun yaklaşık yüzde 80’ini kapsayan veri ağı oluşturuldu.
YARDIMIN ROTASINI BELİRLEDİ
DTM'nin sağladığı veri kapasitesi 6 Şubat depremlerinden sonra da kullanıldı. IOM, yerel makamlar ve üniversitelerle birlikte 11 ilde yerleşim ve ihtiyaç haritaları hazırladı. Barınma, su, sağlık ve korunma ihtiyacının hangi bölgelerde yoğunlaştığı sahadan gelen bilgilerle tespit edilerek yardımların planlanmasına katkı sağlandı.
Dönüş sınırın ötesinde de izleniyor
Sistemin yeni odağını Suriye'ye dönüşler oluşturuyor. IOM, 8 Aralık 2024'ten sonra DTM'yi Suriye'nin 14 vilayetinde yeniden devreye aldı. Dönenlerin hangi bölgelere yerleştiği, güvenlik, konut, altyapı, geçim ve temel hizmetlere erişim şartları takip ediliyor. Türkiye’deki göçmenlerin ve yabancıların nerede bulunduğu, hangi bölgelere hareket ettiği, hangi güzergâhları kullandığı, temel ihtiyaçları ve kırılganlıkları gibi saha bilgilerinden MPM verileri hazırlanıyor. Bu veriler ile Suriye’deki dönüş haritaları birlikte değerlendirilerek geri dönüşlerin yalnızca sınır kapısına kadar değil, varış noktasındaki şartlara kadar izlenmesi hedefleniyor. Böylece ihtiyaçların erken belirlenmesi ve gönüllü, güvenli ve sürdürülebilir dönüşün desteklenmesi amaçlanıyor.