Hükümet uzun zamandır ısrarla koruduğu 2009 için yüzde 4 büyüme hedefini, yüzde 3.6 daralma olarak revize etti. Yılbaşında açıklanan 2009-2011 Orta Vadeli Program'da öngörülen birçok hedefte ciddi anlamda revizyona gidilirken enflasyondan cari açığa, ihracattan büyümeye kadar bir çok veri tarumar oldu. 2009 yılındaki daralmada, özel yatırım ve özel tüketim harcamalarındaki gerilemenin belirleyici olacağı ifade edildi.
KÜRESEL ÇÖKÜNTÜ BAZ ALINDI
AB'ye sunulacak Katılım Öncesi Ekonomik Program (KEP) Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Nazım Ekren, Devlet Bakanı Mehmet Şimşek ve Maliye Bakanı Kemal Unakıtan'ın katıldığı toplantıda açıklandı. Programı açıklayan Başbakan Yardımcısı Nazım Ekren, bu krizin iletişim ve güven krizi haline de ulaştığını belirterek, "Bütün ülkelerin merkez bankaları faiz oranlarını ciddi şekilde düşürdü. Krizin etkilerini ölçmek açısından Baltık Kuru Yük Endeksi önemli göstergedir" dedi.
G-20 DÜNYA İÇİN ÇOK BÜYÜK ADIMDI
Bakan Ekren sözlerini şöyle sürdürdü: "Bu krizi önemli bir krizdir. Küresel problemler küresel işbirlikleri ile çözülür. G-20 platformu kriz ortamında çok büyük bir adımdı ve bu anlamda gerekli inisiyatifler kullanıldı." Üç büyük ekonomi kurmayının açıkladığı program IMF anlaşmasının bileşenlerini de içeriyor. Katılım Öncesi Ekonomik Program'da daha önce 149 ile 181 milyar dolar arasında değişmesi beklenen ihracat, 104 milyara düşürüldü.
SANAYİDE DÜŞÜŞ SONRASI BÜYÜME
2009 yılında sanayi sektörü üretiminin yüzde 9,7 oranında daralması beklenirken, 2010 ve 2011 yıllarında üretimde sırasıyla yüzde 3 ve yüzde 4,7 oranlarında büyüme kaydedileceği tahmin ediliyor. Geçen yıl yüzde 1,5 olarak gerçekleşen genel devlet açığının gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranı bu yıl yüzde 4,6'ya yükselecek.
VERGİDE OTOMATİK TAHSİLAT
2010 içinde otomatik vergi tahsilat sisteminin hayata geçirilmesi için eylem planı oluşturulacak. Gelir vergisi sisteminin yeniden şekillendirilmesine ilişkin çalışmaların 2009'da sonuçlandırılması öngörülüyor. Ekren yeni rakamları açıklarken en büyük sıkıntı olan istihdama yönelik bir paketin de yolda olduğunu belirtti. Ekren, küresel sermayeyi çekmek için ek adımlar atılacağını da sözlerine ekledi. Dış açık hedefi 2009, 2010, 2011 için sırasıyla 34, 43 ve 54 milyar dolar. İşsizlik oranının 2009'da yüzde 13.5 olması bekleniyor. İşsizlik oranı yüzde 13.6'yla rekor düzeyde bulunuyor. Yeni bütçe dışı fonlar oluşturulmayacak, mahalli idarelerin borçlanma limitlerine ilişkin istisnalar gözden geçirilerek daraltılacak. Mali kurala ilişkin düzenleme 2009'da Meclis'e sevk edilecek ve mali kural 2011 yılı bütçe süreci içinde bütünüyle uygulamaya girecek.
Kriz maaşlı çalışanı teğet geçti
Maliye Bakanı Kemal Unakıtan ise, makro hedeflerde yapılan revizyonun IMF ile görüşmelerde yeniden değişip değişmeyeceğine ilişkin, "Kriz etkilerini gösterdikçe ülkeler durumlarını revize ediyorlar. Biz de Katılım Öncesi Ekonomik Program ile bu revizeyi yapmış olduk. Ancak IMF ile görüşmelerde veya Orta Vadeli Mali Çerçevede yeni bir revizyon olup olmaya- cağını zaman gösterecek" dedi. Unakıtan, 2009 yılı bütçe açığının 48 milyar lira olacağı tahmininde bulunurken; gelir artışı için ek bütçe gerekmediğini ancak Hazine'nin borçlanma ihtiyacı nedeniyle Meclise'e gitmek gerektiğini vurguladı. Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, küresel krizin kendilerini 'maaşlı çalışan' olduğu için çok fazla etkilemediğini söyledi.
Borçluluk oranları artacak
Devlet brüt borç stokunun GSYH'ye oranının 2009'da yüzde 43.1'e yükselmesi bekleniyor. Genel devlet bütçe açığının GSYH'ye oranının 2010'da yüzde 3.2, 2011'de yüzde 2.8 olması tahmin ediliyor. GAP eylem planına 2008-2012 döneminde 12.2 milyar avro kaynak aktarılacak. Vergi ve kamu maaş politikalarıyla KİT fiyatları kamu hedefleriyle uyumlu şekilde ayarlanacak. Maktu vergi ve harçlar, genel ekonomik koşullar göz önüne alınarak güncellenecek ve gelir kaybına yol açacak düzenlemeye gidilmeyecek. IMF tanımlı genel devlet faiz dışı fazlanın GSYH'ye oranına ilişkin olarak da programda, 2009 yılı için yüzde eksi 0,6, toplam kamu faiz dışı fazla için ise yüzde eksi 0,3 öngörüsünde bulunuldu.
2010'da büyüme yeniden başlıyor
Bakan Nazım Ekren programın temel bütçe alanlarına ilişkin şunları söyledi:"2009, 2010 ve 2011 yılı olarak tahmin ettiğimiz belirlediğimiz büyüme oranı sırasıyla eksi yüzde 3,6, artı yüzde 3,3 ve yüzde 4,5'tir. Yıl sonu enflasyonları da yine aynı tarihler itibariyle yüzde 7,5, yüzde 6,5 ve yüzde 5,5'tir. İhracat yine aynı tarihler itibariyle 104, 111 ve 120 milyar dolardır. Dış ticaret dengesi 34 milyar, 43 milyar ve 54 milyardır. Cari dengenin GSYH'yeoranı da eksi yüzde 1,9, eksi yüzde 3 ve eksi yüzde 4'tür. Katılım Öncesi Ekonomik Program'da (KEP) bütçe ve borçlarla ilgili temel kriter nokta Maastricht kriterleri olarak ifade edilen AB'ye yönelik olan adımlarımızı şekillendirecek temel politika dokümanıdır. KEP'te 2009, 2010 ve 2011 dönemleri için bütçe açığını sırasıyla yüzde 5, 3,75 ve 3,50 olarak belirledik. Borç stokunun GSYH'ye oranı olarak yüzde 43,10,yüzde 44 ve yüzde 43,4 olarak belirledik.”
Sıradaki paket Kredi Garanti Fonu
Nazım Ekren, kısa sürede tamamlanacak bir diğer paketin Kredi Garanti Fonu'nu güçlendirecek adım olacağını söyledi. Ekren, Kredi Garanti Fonu'nun banka bilançolarını bozmadan en kısa sürede hayata geçeceğini belirtti. Nazım Ekren, paketlerden bir diğerinin de istihdamla ilgili olacağıını ifade etti. Başbakan Yardımcısı, küresel sermaye çekmek için ek adımlar atılacağını kaydetti. Devlet brüt borç stokunun GSYH'ye oranının 2009'da yüzde 43.1'e yükselmesi bekleniyor. Mali idarelerin öz gelirlerini artırmaya yönelik 2. aşama reform bu yıl yasalaşacak. Devlet bütçe açığının GSYH'ye oranının 2010'da yüzde 3.2, 2011'de yüzde 2.8 olması tahmin ediliyor. Ekonomik programların ana çekirdiğini oluşturan para politikası noktasından bakıldığında da, emtia fiyatlarındaki düşüş, bu hedefleri de sıkıntıya soktu. Geçen yıl yüzde 1.5 olan genel devlet açığının GSYH'ye oranının 2009'da yüzde 4.6'ya yükselmesi bekleniyor. Geçen yıl yüzde 1.7 olan IMF tanımlı devlet FDF/GSYH oranı 2009'da yüzde -0.6, toplam kamu FDF/GSYH oranı ise yüzde -0.3 olarak tahmin ediliyor.
Yanlış hesaplar Bağdat'tan döndü
Geçen hafta Yeni Şafak'ta her ayrıntısı işlenen eski 2009-2011 Orta Vadeli Programda cari açığa da önemli oranda ciddiyet gösterilmesine rağmen emtia fiyatlarının şok düşüşleri ekonominin yumuşak karnı olan bu açığı da yok etti. Buna göre yeni programda açık, 11 milyar dolar olarak öngörüldü. Geçen yıl yüzde 1.5 olan genel devlet açığının GSYH'ye anının 2009'da yüzde 4.6'ya yükselmesi beklendiğini kaydeden Nazım Ekren, geçen yıl yüzde +1.7 olan IMF tanımlı devlet FDF/GSYH oranı 2009'da yüzde -0.6, toplam kamu FDF/GSYH oranı ise yüzde -0.3 olarak tahmin edildiğini belirtti.