'2008 krizi'ni saçlarının her teliyle hissedenler

alimuratg@yahoo.com

OYUNUN SONU (Margin Call)

Yapım Yılı ve Ülkesi: 2011, ABD yapımı

Türü ve Süresi: Borsa ve ekonomik kriz odaklı drama, 107 dakika

Yapım Bütçesi: 3 milyon 400 bin Amerikan Doları

Gösterim Formatı: 35 mm standart sinema filmi

Perdedeki Resim Formatı: 1.85:1

Ülkemizde Gösterime Sunulan Kopya Sayısı: 24

Yönetmen: J. C. Chandor

Senarist: J. C. Chandor

Görüntü Yönetmeni: Frank G. DeMarco

Özgün Müzik Bestecisi: Nathan Larson

Kurgucu: Peter Beaudreau

Yapım Tasarımcısı: John Paino

Sanat Yönetmeni: Marissa Kotsilimbas

Set Dekoratörü: Robert Covelman

Kostüm Tasarımcısı: Caroline Duncan

Makyaj Tasarım Ekibi Şefi: Cassandra Keating

Saç Tasarım Ekibi Şefi: Chris Clark

Oyuncuları: Kevin Spacey (Sam Rogers), Jeremy Irons (John Tuld), Demi Moore (Sarah Robertson), Stanley Tucci (Eric Dale), Paul Bettany (Will Emerson), Simon Baker (Jared Cohen), Mary McDonnell (Mary Rogers), Pen Badgley (Seth Bregman), Zachary Quinto (Peter Sullivan), Ashley Williams (Heather Burke), Aasif Mandvi (Ramesh Shah)

İthalatçı Şirket: D Productions

Dağıtıcı Şirket: UIP

İçerik Uyarıları: Filmde, çok kısa ve yüzeysel bir “striptiz bar” sahnesi haricinde cinsellik/çıplaklık ve şiddet bulunmuyor. Buna karşılık, yoğun olarak argo diyaloglar ve içki-sigara kullanımı içerdiğinden dolayı, 13 yaşından küçük izleyiciler için uygun bir yapım değildir.

Ailece izlenebilir mi? / ŞARTLI EVET (Ailenin küçük üyelerinin 13 yaşından daha büyük olması şartıyla)

Yeni Şafak-Sinema Puanı: * * * 1/2

Resmî İnternet sitesi ve Fragmanı: www.margincallmovie.com

::::::::::::::::::::::::::

finansal krizinin hemen öncesinde, felaketin kendisini henüz hissettirmediği günlerden biri… Kariyerinin başlarındaki genç analist , çalıştığı yatırım bankasının batma riski altında olduğunu gösteren bir bilgiyi gün ışığına çıkartır. Hayatî değere sahip bu bilgiyi kullanarak şirketi batıştan kurtarmak ve hattâ yaklaşan zorlu süreçte yükselişe geçmesini sağlamak mümkündür.

Fakat, kaostan kurtuluşa doğru somut adımlar atmak göründüğü kadar kolay olmayacaktır. 'ın şok edici bulgularını kendileriyle de paylaştığı şirket yöneticilerinin durumu erkenden görüp bir dizi finans ve ahlâkî karar almaları gerekmektedir. Ancak, pek çoğu bu öngörü yeteneğinden yoksundur. Onların yaklaşan ekonomik felaketin boyutlarını lâyıkıyla sezememeleri de kendileriyle birlikte yüz binlerce insanın 24 saat içinde işini ve geleceğini yitirmesine yol açacaktır.

::::::::::::::::::::::::::

Ülkemizde “Oyunun Sonu” şeklinde türetme bir ad ile gösterime sunulan “Margin Call”un özgün İngilizce adı klasik bir Wall Street piyasa deyiminden geliyor.

Mâlûm, bankacılık ve borsa işleriyle profesyonelce ilgilenenlerin yakından tanıdıkları bir kurum vardır: “Takasbank”… Sermaye piyasasının dizginlerini elinde tutan, yatırım oyununun kurallarına göre oynanmasını sağlayan bir hakemdir Takasbank… İşte, “Margin Call” da o kurumun yetkililerinin, sermaye açısından tehlikeli sınıra, kritik eşiğe ulaşan diğer aracı kurumları arayıp, “Bize yatırdığınız teminatlar -piyasada yaşanan yoğun değer dalgalanmaları nedeniyle- artık yetersiz. Batıyorsunuz, vâdesi içinde derhal teminatlarınızın miktarını artırın” uyarısını yapmalarını kasteden bir finansal deyim… Ki aynı günlerde üst üste piyasanın bir kaç önemli aktörüne gönderilen bu türden uyarı mesajları, dünyanın bütün bankacılık sistemlerinde yaklaşan ciddi bir ekonomik krizin habercisi anlamına geliyor.

Yönetmen J. C. Chandor, henüz ilk uzun metrajlı sinema filmi olmasına rağmen, yaklaşık 3 buçuk milyon Dolar gibi, Hollywood Krallığı için leblebi çekirdek parası sayılabilecek inanılmaz düşük bir bütçeye yaslanarak yazıp yönettiği bu müthiş filmden sonra kendisine ( da dahil) pek çok Wall Street sırrını nasıl bildiğini, daha da önemlisi böylesine çarpıcı bir gerçeklik duygusunu nasıl yakalamayı başardığını soranlara, “Babam sermaye piyasasının içindeydi. 40 yıl süreyle efsanevî Merrill Lynch şirketi için çalıştı. Onun stresle kaplı hayatına ilişkin kişisel gözlemlerim ve senaryo yazım sürecinde anlattıkları, benim için en sahici danışman konumundaydı” demiş.

Finansal haberleri yakından takip edenlerin hemen hatırlayacağı üzere, küresel ölçekte manevralar yapan New York merkezli bir yatırım bankası olarak Merrill Lynch de onca köklülüğü ('de tarafından kurulmuştu) ve yatırımcılara güven aşılayan sağlam geçmişine rağmen, en olmaz sanılanların bile ardı ardına gerçekleştiği o büyük “2008 Krizi”nde topu dikmiş ve 14 Eylül 2008 tarihinde -devlet müdahalesi sonucu- imzaladığı bir devir anlaşmasıyla, ertesi yılın başından itibaren Bank of America bünyesine katılmıştı.

AVRUPA'DA DA BÜYÜK SAYGI GÖRDÜ

İlk olarak bu yılın ocak ayında bağımsız sinemanın önde gelen vitrinlerinden Sundance Film Festivali'nde görücüye çıkan “Oyunun Sonu”, ilkbaharda ise Cannes Film Festivali'nde “Altın Palmiye” için yarıştı. Her ne kadar, Robert De Niro başkanlığındaki büyük jüriden “en iyi film” ödülünü alamadıysa da Wall Street entrikaları gibi Atlantik'in öte yakasına özgü konulara fazlaca âşina olmayan Cannes ortamında özellikle izleyiciyi kendisine hayran bırakan sert gerçekçiliği ve muhteşem oyuncu kadrosuyla son derece olumlu izlenimler elde etmeyi başardı.

Daha önce çektiği bir kaç kısa film dışında CV dosyası bir kâğıt peçetenin üzeri kadar boş görünen J. C. Chandor'un, böylesine çekici bir yıldızlar topluluğunu iknâ etmesi de bütünüyle senaryonun sahip olduğu o benzersiz tılsımdan kaynaklanıyor. Konusu gereği sıklıkla Oliver Stone'un “Borsa” (Wall Street, 1987) ve özellikle 2010 yapımı “Borsa-2: Para Asla Uyumaz” (Wall Street: Money Never Sleeps) adlı yapıtlarıyla kıyaslanan “Oyunun Sonu”, hiç çekinmeden belirtelim ki Stone'un fazla Amerikanvâri oyunculuklara dayalı o çalışmasından çok daha inandırıcı bir atmosfer kuruyor bizlere… Chandor, öyle bir senaryo yazmış, bu senaryoyu öylesine kanlı canlı kişiliklerle bezemiş ki bütünüyle Hollywood'a özgü klasik diyaloglar, beylik jest ve mimikler beklerken şaşırtıcı düzeyde “Avrupalı duruş”a sahip bir dramatik yapıyla karşılaşıyorsunuz.

Elinde bulunan çok sınırlı bir bütçeye rağmen (tam olarak 3 milyon 400 bin Amerikan Doları) filmini Hollywood'un pahalı yüzleriyle donatmak isteyen Chandor, işe ilk olarak Kevin Spacey gibi bir oyunculuk anıtının kapısını çalarak başlamış. Gayet akıllıca bir yaklaşım bu; çünkü Spacey'nin “Sevdim bu projeyi, Sam Rogers rolünü üstleniyorum” demesiyle birlikte, diğer bütün ünlü oyuncular da “Spacey bu işe giriyorsa elbet bir bildiği vardır” diyerek olaya dahil olmakta herhangi bir beis görmemişler. Üstelik, her biri standart tarifelerinde çok ciddi birer indirime gitmiş. Bütçe-kadro kıyaslaması yapıldığında, Hollywood'un en hatırlı yönetmeninin bile iddialı bir video klip bütçesinden azıcık daha hallice olan bu parayla böylesine gösterişli bir filmi kotarabilmesi mümkün değil.

“Oyunun Sonu”, 2008 ekonomik krizi Wall Street gökdelenlerine yayılmış olan sektörel kafalarda henüz küçücük bir kuşkuyken, ilerleyen saatlerle birlikte kapsamı ve büyüklüğünün farkına varılma sürecinin anlatıldığı o son 24 saatin izini sürüyor. Hayâlî bir yatırım bankasında geçmesine rağmen bütünüyle gerçek olayları esas alarak ilerleyen film, piyasalar kan gölüne döndüğünde kişisel ve finansal olarak nasıl bir enkazın altında kalınacağını, en çömez asistandan piramidin en tepesindeki CEO'ya kadar bir şirketin yönetim hiyerarşisindeki her personelin en çok korktuğu şeyin başına gelme sürecini, bizlere uysal Amerikan sinemasında görmeye alışık olmadığımız kadar “gaddar” bir sinema diliyle anlatmakta… Para krizlerinde aşırı hırsın, vizyonsuzluk ve ahlâksızlığın rolünü büyük bir samimiyetle ortaya koyan hikâye, bundan bir adım daha öteye geçerek “para”nın bile tamamen illüzyonlara yaslanarak ilerleyen çağdaş finans sistemi içinde nasıl da kocaman bir palavradan ibaret olduğunu izleyicinin gözünün içine sokma cesaretini gösteriyor. Kapitalizmin kutsal topraklarından gelen tek bir filmde bu kadar cesaret ve ileri görüşlülük bana göre fazla bile! Hele de ilk filmini çeken ve önünde sabırla yürüteceği uzun bir kariyer mücadelesi olan genç bir Amerikalı yönetmen için…

“Oyunun Sonu”, bu hafta sonunun bilet ücretini en fazla hak eden, en şık filmi… Ancak, bütün iyi filmler gibi o da çok az sayıda kopyayla (24) ve yalnızca büyük şehirlerde gösterime girdi. Çarpık film dağıtım sistemimizde her zaman için en şanslı kesimi oluşturan İstanbullular, Ankaralılar ve İzmirliler bu yaman gösteriyi kaçırmamalı… Özellikle de borsa kâğıtlarına fazlaca kafayı takmış olanlar!

* * *

YENİ ŞAFAK SİNEMA SAYFASI / YILDIZ PUANLAMA TABLOSU

* * * *

(4 Yıldız) Sinemanın sanat kimliğini pekiştiren gerçek bir başyapıt… Kaçırmanız gerçekten de yazık olur.

* * * 1/2

(3,5 Yıldız) Oldukça başarılı bir film. Şartlarınızı zorlamak pahasına mutlaka görmelisiniz.

* * *

(3 Yıldız) Çoğu bölümüyle sanatsal bir derinlik ve lezzet yakalayabilen, kayıtsız kalınmayacak bir film. Ömrünüzden bir kaç saati vermeye değer…

* * 1/2

(2,5 Yıldız) Bazı bölümlerinde iyi bir filmin kalite standartlarına erişmeyi başarabiliyor; fakat bir bütün olarak bakıldığında ise sorunlu ve tam olmamış.

* *

(2 Yıldız) Hiç bir sanatsal değeri ve akılda kalıcılığı yok. Yalnızca zaman öldürmek için tüketilebilir. Ki zamanınıza önem verdiğimiz için bunu da pek önermiyoruz.

* 1/2

(1,5 Yıldız) Kötü bir film ve neden çekildiğini anlamak zor… Görmemeniz yararınıza olacaktır.

*

(1 Yıldız) Sinema sanatı adına utanç verici bir gösteri… Arkanıza bakmadan kaçın, sevdiklerinizi de uzak tutun!