Türkiye’de organ nakli bekleyen binlerce hasta, uygun donör bulunamadığı için yaşam mücadelesi veriyor. Özellikle akciğer nakli bekleyen hastalar için tablo daha da ağır. Türk Toraks Derneği Akciğer Nakli Çalışma Grubu Üyesi Doç. Dr. Mustafa Vayvada, 2025 yılında Türkiye genelinde yalnızca 21 akciğer nakli gerçekleştirildiğini belirterek, en büyük sorunun uygun donöre erişim olduğunu söyledi.
Her yıl on binlerce kişinin organ nakli umuduyla sıra beklediğini ifade eden Vayvada, birçok hastanın uygun donör bulunamadığı için hayatını kaybettiğine dikkat çekti. Türkiye'nin genel organ nakli kapasitesi bakımından güçlü ülkeler arasında yer aldığını belirten Vayvada, akciğer nakli alanında ise istenilen seviyeye henüz ulaşılamadığını vurguladı.
GERÇEK İHTİYAÇ LİSTELERDEN DAHA FAZLA
Türkiye’de yaklaşık 200 kişinin akciğer nakli bekleme listesinde bulunduğunu kaydeden Vayvada, bu sayının gerçek ihtiyacı yansıtmadığını söyledi.
Dünya standartlarına göre Türkiye nüfusu için yılda yaklaşık 300 akciğer nakli yapılmasının beklendiğini belirten Vayvada, mevcut düşük nakil sayıları nedeniyle birçok hastanın nakil merkezlerine hiç ulaşamadığını ya da çok geç dönemde değerlendirildiğini ifade etti.
Vayvada, “Bugün bekleme listelerinde görülen hasta sayısından çok daha fazla kişinin gerçekte akciğer nakline ihtiyacı olduğunu düşünüyoruz. Nakil kapasitesi arttıkça değerlendirilen hasta sayısı da artacaktır” dedi.
EN BÜYÜK SORUN DONÖR EKSİKLİĞİ
Akciğer naklinin önündeki en büyük engelin cerrahi kapasite değil, uygun donör eksikliği olduğunu vurgulayan Vayvada, akciğerlerin diğer organlara göre çok daha hassas olduğunu söyledi. Enfeksiyon, travma, yoğun bakım koşulları ve solunum cihazına bağlı süreçlerin akciğerleri doğrudan etkileyebildiğini belirten Vayvada, bu nedenle her organ bağışçısının akciğerinin nakle uygun olmayabildiğini ifade etti.
2025 yılı verilerine göre Türkiye’de beyin ölümü gerçekleşen 481 bağışçı bulunduğunu aktaran Vayvada, bunlardan yalnızca 97’sinin akciğerinin nakil merkezlerine sunulduğunu söyledi. Bu oranın yaklaşık yüzde 19 seviyesinde kaldığını belirten Vayvada, bölgeler arasında da önemli farklılıklar bulunduğunu kaydetti.
BAKANLIKLA ORTAK DEĞERLENDİRME
Nakil için uygun olduğu halde sisteme kazandırılamayan donörlerin nedenlerini araştırdıklarını belirten Vayvada, Sağlık Bakanlığı ile ortak bir değerlendirme süreci yürüttüklerini açıkladı. Vayvada, “Hastaya ulaşmayan donörlerin nedenlerini daha iyi anlamak, değerlendirme süreçlerini gözden geçirmek ve iyileştirme alanlarını belirlemek amacıyla Bakanlığımızla iletişim halindeyiz. Amacımız daha fazla kullanılabilir akciğer donörüne ulaşmak” diye konuştu.
AKCİĞER NAKLİNDE HEDEFİN ÇOK GERİSİNDE
Türkiye’de 2025 yılında yaklaşık 21 akciğer nakli yapıldığını hatırlatan Vayvada, bu rakamın Avrupa ve Kuzey Amerika’daki yüksek hacimli merkezlerin oldukça gerisinde kaldığını söyledi. Uzmanlar, uygun donör sayısının artırılması ve akciğerlerin nakle uygun şekilde değerlendirilmesi halinde yüzlerce hastanın yeniden nefes alma şansı yakalayabileceğini belirtiyor.