Bu hafta sıkça karşılaşılan ancak pek de dikkate alınmayan sağlık sorunlarından birini, baş ağrısını konu aldık. Baş ağrısı konusunda çalışmalar yapan Memorial Hastanesi doktorlarından Nörolog Prof. Dr. Ayşe ALTINTAŞ baş ağrılarının nedenlerini ve korunma yöntemlerini anlattı.
En sık karşılaştığımız sağlık sorunu baş ağrısı. Baş ağrılarının sebepleri nelerdir?
Baş ağrısı gerçekten en sık doktora başvuru nedenlerinden birisi. Tüm toplumda kişilerin yüzde 99'unun yaşamı boyunca en az bir kez başının ağrıdığı biliniyor. Nöroloji polikliniklerine başvuran hastaların yüzde 20'sini bu şikayet nedeniyle gelenler oluşturmakta. Sebeplerine gelince baş ağrılarını iki gruba ayırmak gerekli. Altta herhangi bir başka hastalık yada neden olmaksızın ortaya çıkan baş ağrılarına “birincil baş ağrıları” diyoruz. Bunlara en iyi örnekler migren veya gerilim tipi baş ağrılarıdır. “İkincil baş ağrıları” olarak adlandırdığımız diğer grupta ise baş ağrısına neden olan altta yatan diğer bir hastalıktır. İkincil baş ağrılarına beyin kanamaları, beyin tümörleri, beynin iltihabik hastalıkları gibi nedenler yol açabilmektedirler.
Baş ağrısının farklı türleri var mıdır? Migren ve baş ağrısı farklı mıdır?
Baş ağrısının pek çok farklı tipi mevcuttur. Migren de bu tiplerden sık gördüğümüz bir baş ağrısı şeklidir. Migren ağrısının tipik özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
- Her ağrı atağının süresi: 4 - 72 saat arasında olmalıdır (tedavi uygulanmadığı koşullarda)
- Başın sağ yada sol yanında, tek taraflı bir ağrıdır.
- Zonklayıcı karakterdedir.
- Orta şiddette yada çok şiddetli olabilir.
- Başınızı hareket ettirmenizle ağrınız artar.
- Ağrı sırasında bulantı ve/ veya kusma oluşabilir.
- Ağrı sırasında ışık ve sesler rahatsız eder. Migren atağı olan kişiler sessiz ve karanlık bir odada yatmayı tercih ederler.
Bu özellikleri taşıyan bir başağrısı en az 5 kez yinelemiş ise; ağrınız migren tipine uymaktadır. Tabii ki migren tanısı konmadan önce diğer başağrısı nedenlerinin dışlanması gerektiğini de akılda tutmak gerekir.
Tedavisi nasıldır? Her baş ağrısında doktora gidilmesi gerekir mi?
Tedavi hastanın ne tür bir baş ağrısı çektiğine, ağrının şiddet ve sıklığına göre farklılıklar gösterebilir. Baş ağrısı olan hastalarda ağrıyı tetikleyen-yol açan faktörlerden uzak durması önerilir. Seyrek ağrıları olan hastalarda ağrı dönemlerinde yakınmalarını azaltacak-geçirecek ilaç tedavileri önerilir. Ağrısı sık olan hastalarda ise ağrının gelmesini önleyecek tedaviler tavsiye edilir. İlaç kullanamayan hastalarda ya da gebelik döneminde akupunktur gibi ilaç-dışı tedaviler de faydalı olabilir. Her baş ağrısında doktora gitmek gerekli değildir.
Baş ağrısına yakalanmamak için alabileceğimiz herhangi bir önlem var mı?
Başağrımızı tetikleyen faktörleri biliyorsak bunlardan kaçınmamız bir önlem olabilir. Genellikle başağrısını tetiklediğini bildiğimiz faktörleri sıralarsak: stress, açlık-öğün atlama, uyku düzensizliği (az yada çok uyuma), besinler (çikolata, bazı peynirler gibi), alkollü içecekler (şarap-bira-vd), hava değişimleri - lodos, fizik egzersiz ve bazı kokular.
Baş ağrısında genetik faktörler etkili midir?
Çalışmalar migren tipi baş ağrılarında genetik faktörlerin rolü olduğunu göstermektedir. Bu durum “artmış ailesel risk” olarak adlandırılmaktadır. Migrenli kişilerin birinci derecede akrabalarında migren gelişme riski, ailesinde bu hastalık olmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur.
Ayrıca ailesel hemiplejik migren dediğimiz nadir görülen bir migren tipinde genetik faktörlerin önemli bir rolü olduğu ortaya konmuş, hastalığın hangi kromozomla ilişkili olduğu da bulunmuştur.
Ağrınızı tanıyor musunuz?
Baş ağrılarının hepsinde doktora gitmek gereksizdir. Ancak mutlaka doktora başvurulması gereken durumları şöyle sıralayabiliriz: