Gaziantep’te bulunan Zeugma Müzesi’nde sergilenen mozaiklerin büyük boyutlu ve üstün bir sanat zevkini yansıtması, bu müzeyi değerli kılmaya yetiyor. Bazılarının tam 500 bin parçadan meydana getirilmiş olması yanında, figürlerin gerçekçilikleri ve canlılıkları da hayranlık uyandırıyor. Ancak müzenin en önemli eseri bu çok büyük boyutlu panolar değil, diğerlerine göre oldukça küçük bir parça halinde muhafaza edilen Çingene Kızı mozaiği. Bugüne kadar 12 panel halinde sergilenen kompozisyonun kayıp olan 13. parçası da ait olan topraklara kazandırıldı. Türkiye’ye getirilen eser, süreç kapsamında Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edildi. Panel, yürütülecek işlemlerin ardından Gaziantep’te “Çingene Kızı” mozaiğinin sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi’nde yeniden ait olduğu parçayla kavuşacak.
KÜLTÜR VARLIKLARININ İZİNİ SÜRÜYORUZ
Bu müjdeyi sosyal medya hesaplarından duyuran Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü. Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi” ifadelerini kullandı.
Kültür varlıklarının izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasına sahip çıkmaya devam edeceklerini belirten Ersoy, bu süreçte başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri olmak üzere Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğu, ulusal ve uluslararası bilim insanları, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo ile emeği geçen herkese teşekkürlerini sundu.
MÜZAYEDE EVİ TAKİBİNDE ORTAYA ÇIKTI
Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında yürütülen kurtarma kazılarında yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki büyük taban mozaiği gün yüzüne çıkarılmıştı. Kamuoyunda “Çingene Kızı” olarak bilinen ve Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasviri de bu büyük kompozisyon içerisinde yer alıyordu. Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletildi. Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında eserin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirildi. Ortaya konulan veriler arasında Zeugma’nın daha önce kaçak kazılara maruz kalmış olması kriminolojik delilin zeminini oluşturdu. Ayrıca, 2018’de ABD Bowling Green Üniversitesi’nden iadesi sağlanan diğer 12 parçanın varlığı da hukuken bu eserin iadesinde Türkiye’nin lehine oldu.
SEVİNÇ VE HÜZÜN AYNI ANDA
- Çingene Kızı mozaiğinde kullanılan özel bir teknikle, Çingene kızının yüzündeki sevinç ve hüznü aynı anda yansıtması, portre sanatında ulaşılan noktayı göstermesi bakımından önemli. Eser, Helenistik Dönem resim sanatında “üç çeyrek bakış” olarak ifade edilen teknikle yapıldı. Bu teknik, resim sanatında büyük sanatçılar tarafından da kullanıldı. Leonardo Da Vinci’nin Mona Lisa resmi, bu teknikle yapılan eserlere bir örnek.