Yılmaz Özdil’in yazdığı ve 2 bin 500 liraya satışa çıkan Mustafa Kemal kitabının özel edisyonu geçtiğimiz hafta sosyal medyanın gündeminden inmedi. Özdil’in yaptığı “Doğalgaz faturası değil, almak zorunda değilsiniz” açıklaması da Twitter kullanıcıları tarafından farklı yorumlarla ti’ye alındı. Ancak kitap birkaç dakika içinde de tükendi. Bu tartışmalar bir yanda dursun, biz bir de kitapçı raflarına göz atalım. İstanbul’un merkezi sayılabilecek noktalarındaki kitapçıları tek tek gezerek yeni çıkanlarda yer verilen kitapları, rağbet görenleri gözlemleyelim dedik. Üsküdar, Beşiktaş, Fatih’de birbirinden farklı kitlelere hitap eden kitapçıları gezdik. Hemen hepsinin çok satılanlar rafında her zamanki gibi ‘popüler’ kitaplar yer alıyor. Ancak son günlerde iki tür kitap öne çıkıyor. İlki İdeolojik alt yapısı olan eserler, ikincisi ise din ve psikoloji alanında kendini yaşam koçu olarak tanımlayan kişilerin yazdıkları bazı kitaplar. Kimi kitapçıların hediyelik dükkanına dönüştüğünü de es geçemeyiz. Bu durum o kadar göze batıyor ki bu dükkanlarda kitap değil, gazoz açacağı almanızın mümkün olduğunu fark ediyorsunuz. Peki hangi kitaplar talep ediliyor, çok satanlar semtlere göre nasıl değişiyor? işte sonuçlar...
Dergilerin hepsi aynı rafta
İstiklal Caddesi’ndeki kitapçılarda ilginç bir biçimde yanyana gelen yayınlar var. Dergi raflarına bakarak bunu görmek mümkün. Birikim ve Cins, Fayrap ve Varlık dergileri aynı raflarda yan yana duruyor. Kitapçıların üst katlarında halk arasında güllü Yasin olarak da bilinen Yasin cüzlerine rastlayabiliyoruz. Bazı yayınevlerinin yeni çıkan kitaplarına ulaşmak ise çok zor. Bunun yerine popüler güncel kitaplar yerlerini alıyor. Artık bir Instagram öğesi olan Sabahattin Ali, Oğuz Atay, Franz Kafka, Antoine de Saint-Exupéry, Cemal Süreya ise okur için ön raflara alınmış. Dünya klasikleri de kampanyalı grupların içinde yer alıyor ve hızla satılıyor.
Taksim popüler Beşiktaş klasik
Taksim’de alternatif yayınlara da ‘çok satanlar’ında yer veren tek bir kitapevi var. Osmanlı’da Bilim ve Herman Hesse’nin Ağaçlar’ı gibi eserlere Taksim yönünde caddeden çıkmadan önceki son çok satanlar rafında rastlıyoruz. Beşiktaş’a indiğinizde ise durum biraz değişiyor. Çünkü popüler kitaplar önde olsa da hemen yanında John Berger’in Görme Biçimleri, Eduardo Galeono’nun Yürüyen Kelimeler’i gibi çağdaş klasiklerden sayılacak eserleri görüyoruz. Bu kitapçılara uğrayan okurun ilgisiyle doğru orantılı.
Liste başında değişiklik yok
İstanbul’un İstiklal Caddesi, Beşiktaş’ta yer alan kitapçılarını gezdiğimizde ufak farklılıklar olsa da benzer manzaralarla karşılaştık. İstiklal Caddesi’nde geçtiğimiz yıldan bu yana çıkan Atatürk’ü anlatan kitaplarının hepsi çok satanlarda ilk sırada yerlerini almaya devam ediyor. Kitapçılara uğrayan gençler bu konuyla ilgili soru soruyor. Özdil’i ti’ye alanlar da var. Bazıları ise spritüel yaşam koçu olarak bilinen ve sosyal medyada da yoğun bir tanınırlığı olan Tuğba Işınsu’nun kitaplarını inceliyor. Yine Hakan Mengüç ismi de benzer kitaplardan ve oldukça ilgi görüyor. Mengüç’ün Kalbin Temizse Hikâyen Mutlu Biter isimli kitabı neredeyse her kitapçıda, ön sıralarda yerini alıyor. Arda Erel’in yeni kitabı da listelerde yerini almış. Çevirilerde ise IKIGAI ve Ustalık Gerektiren Kafayı Takmama Sanatı da ilgi gören kişisel gelişim kitaplarının başında yer alıyor. Tarık Tufan’ın yeni romanını bu kitapların uzağında ama ön planda görmek mümkün. Bu bölümde Murat Menteş gibi isimler de yer alıyor. Farklı kitapçılara girdiğimizde Tufan’ın yanında İbrahim Kalın’ın Barbar Modern Medeni’sine de rastlıyabiliyorsunuz.
Hediyelik reyonu büyüyor
Özellikle İstiklal Caddesi ve Beşiktaş’taki tüm kitapçılarda hediyelik ürünlerin arttığını da söylemek gerekiyor. Aşağı yukarı hemen her kitapçının kırtasiye, hediyelik ürün ve süs eşyalarına ayırdığı alan artmış görünüyor. Aradığınız kitabı bulamazsanız da şişe açacağından, anahtarlığa pek çok farklı ürüne rastlayabiliyorsunuz. Kutu oyunları, ajandalar, renkli kalemlerin vitrinlerini süslediği bu kitapçılarda kitap görmek için biraz daha arkada kalan bölümlere çıkmanız gerekiyor. Bu dönüşüm tabi ki sadece kitapçılarla ilgili değil. Talep edenin eşliğinde değişiklikler gerçekleşiyor. Bu durumda, acaba kitaplar da bir süs eşyası olarak mı alınıyor, sorusu akıllara getirebilir. Bunun yanı sıra atlanmayacak bir ayrıntı da plak bölümüne ayrılan alanın da dükkanların önlerine çekildiğini ve büyütüldüğü. Plak merakı artmışa benziyor.
Üsküdar ve Fatih farklı
Şehrin farklı sosyolojik yapılara sahip semtlerindeki kitapçılarda ise durum bir hayli değişiyor. Örneğin Fatih’teki çok satanlar listesinde İskender Pala’nın yeni kitabı İtiraf ilk sıralarda yer alıyor. Alt sıralarda ise kişisel gelişim kitabı sayılabilecek IKIGAI ve Ayşe Kulin’in romanı geliyor. Listenin daha da altlarında ise yine Yılmaz Özdil, Tuğçe Işınsu var. Üsküdar’ın popüler kitapları ise Fatih’inkine benzer. Burada listeye Hikmet Anıl Öztekin gibi genç, sosyal medya üzerinden de tanınırlığı olan isimler de ekleniyor. Öte yandan Pelin Çift’in Gündem Ötesi Kitaplığı’na ait eserler de ön planda. Tarık Tufan’ın Düşerken romanını da eklemeli. Her zaman çok satan olan klasiklerde ise Cahit Zarifoğlu, Sezai Karakoç, Nuri Pakdil, Nihal Atsız gibi isimlerin eserleri öne çıkıyor. Buradaki kitapçılarda kırtasiyelik ürünlerin biraz daha geri planda olduğunu ve bazılarında hiç olmadığını da belirtelim.