stanbul'da kent trafiğini rahatlatmak amacıyla Asya ile Avrupa arasında, '3. asma köprü, yapılsın mı, yapılmasın mı' tartışmaları bu günlerde hararetle yapılıyor. Geçtiğimiz hafta sonu Arnavutköy'de 3. köprünün yapılmasına karşı çıkan sivil toplum örgütleri, vatandaşlar ve bazı bilim adamları, 3. köprünün kentin kuzeyindeki son ormanlık alanların da yok olmasını hızlandıracağı endişelerini taşıyorlar. Bu tartışmalar sürürken, Boğaz'ın ilk göz ağrısı Boğaziçi Köprüsü, 30 Ekim' de 35 yaşını doldurdu...
Asya ile Avrupa kıtalarını birleştirerek, binlerce yıllık bir rüyayı gerçeğe dönüştüren ilk köprü olma özelliğini taşıyan Boğaziçi Köprüsü, kimi zaman sevgisine karşılık bulamayanların isyanına, kimi zaman parasızlıktan bunalıp intihar edenlere, kimi zaman seslerini duyurmak için kendilerini korkuluklara zincirleyenlere, kimi zaman da devasa yükseklikteki ayaklarının tepesine tırmanan kişilere mekân oldu.
İLK FİKİR MENDERES'İN
Osmanlı döneminde hızla büyüyen İstanbul'da özellikle şehrin iki yakasını birleştirme düşüncesi, 19. yüzyılın başından itibaren Osmanlı Sarayı'nın da birinci vazifesi haline gelmiş, ilk olarak 1860 yılında dönemin sultanı Abdülmecid, Fransız mühendis S.Preault'a bir proje yaptırmıştı. Bu projeye göre tıpkı bugünkü gibi bir tüp geçit Boğaz'ın altına döşenecek, tüp Boğaz'ın altında ayaklar üstüne oturtulacaktı.
TEMELİ DEMİREL ATTI
Ancak mevcut imkânlar ve yaşanan iki dünya savaşı, iki yakayı birleştirme hayallerini engelledi. Sonunda 'Boğaziçi Köprüsü Projesi' yasa tasarısı 4. Adnan Menderes hükümetinin işbaşında olduğu 13 Eylül 1957'de Meclis'ten geçti. Proje 3 Temmuz 1968'de İngiliz Freeman Fox and Partner ve Botex firmasına 303 milyon liraya verildi. 34 ayda bitirilmesi taahhüt edilen projenin anlaşması 27 Ocak 1970'te imzalandı. Mimarlar ve İnşaat Mühendisleri odaları, birinci köprünün yapımına karşı kampanya düzenledi. Temeli Beylerbeyi ayakları şantiyesinde, 20 Şubat 1970'de Cevdet Sunay ve Süleyman Demirel'in katılımıyla atıldı. Cumhuriyet'in 50. yıldönümü olan 29 Ekim 1973'ten bir gün sonra, 35 mühendis ve 400 işçinin o günkü zorlu şartlarda çalışmasıyla 10 ay gecikmeli açılan köprüde ilk geçiş ücretleri, binek araçlar için 10 lira, motosikletler için iki lira, pikap ve 12 kişilik minibüsler için 15 lira, büyük otobüs ve belediye otobüsleri için 30 lira, kamyonlar için 50 lira, sekiz akslı treylerler için de 400 lira olarak belirlendi.
Köprünün ilkleri