Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay'ın, sema gösterilerinin uygun olmayan mekan ve şartlarda, kısaltılarak veya başkalaştırılarak icra edilmesinin önüne geçilebilmesi için yayımladığı genelge, çeşitli kesimlerden olumlu tepkiler alıyor.
BU KÜLTÜR DOĞRU AKTARILMALI
Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay tarafından 22 Ekim 2008 tarihinde yayımlanan genelgede, sema töreninin, mutlaka bu kültürün doğru olarak aktarılabileceği, tanıtılabileceği mekanlarda ve gerekli şartların sağlandığı ortamlarda yapılması gerektiği belirtildi.
HERHANGİ BİR MÜZİKLE SEMA YAPILMAZ
İzleyicinin, sema töreni izlemekten başka bir amaçla bulunduğu, yapılacak programı dikkatle izleyip algılayamayacağı ortamlarda sema yapmanın, bu kültürün doğasına ve özgün niteliklerine uygun olmadığı ifade edilen genelgede, semanın herhangi bir müzik eşliğinde değil, gelenekten gelen ve semanın ayrılmaz bir parçası olan Mevlevi müziği eserleri eşliğinde yapılması gerektiği bildirildi.
Genelgede ayrıca, eserlerin gelenekte adına "mutrıp" denen geleneksel yapıdaki bir müzik topluluğu tarafından canlı olarak seslendirilmesi gerektiği, yapılacak programlarda sema töreninin tüm kısımlarını içermesi ve programlarda sembolize edilen kavramların mutlaka anlatılarak icra edilmesi gerektiği kaydedildi. Genelgede ayrıca, programlara katılan semazen ve müzisyenlerin gereken teknik ve müzikal yeterliliğe sahip olması gerektiği de vurgulandı.
GENELGEYE UYMAYANLAR CEZALANDIRILACAK
Genelgenin 22 Ekim tarihinde yayımlandığını ifade eden Konya Kültür ve Turizm Müdürlüğü yetkilileri, genelgenin Valilik ve illerdeki belediye başkanlıklarına gönderildiğini belirtti. Genelge ile bir bakanın sema törenleri konusunda irade ortaya koymasının büyük önem taşıdığını anlatan yetkililer, "Bu genelge, sema törenlerinin belli bir düzen içinde yapılması için yayımlanan ilk genelge. Bu nedenle bu konuda genelge yayımlanması, uygunsuz yerlerde sema yapılmasının önüne geçeceğine inanıyoruz. Genelgeye aykırı davranışta bulunanlar da Kabahatler Kanunu hükümlerince cezalandırılacak" diye konuştu.
Selçuk Üniversitesi Mevlana Araştırma Merkezi (SÜMAM) Müdürü Yrd. Doç. Dr. Nuri Şimşekler, yaptığı açıklamada, Türkiye'nin yaptığı başvuru sonucunda Mevlevi müziği ve semanın 2005 yılında UNESCO tarafından korunması gereken dünya kültür mirası listesine alındığını anımsattı. Bu çerçevede semanın aslına uygun bir şekilde, uygun mekanda ve ehil kişiler tarafından icra edilmesi yönündeki 4 maddelik Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay imzalı genelgeyi olumlu karşıladıklarını ifade eden Yrd. Doç. Dr. Şimşekler, şunları kaydetti:
"Genelgeyi olumlu bulmakla birlikte biraz gecikmiş olarakdeğerlendiriyoruz. Türkiye'de ilk defa bir bakanın bu konuda genelge yayımlaması, biz Mevlana araştırmacılarını sevindirmiştir. Ancak bu genelgenin uygulanması hususunda sürekli bir denetim yapılmasını, yetkililerin itinalı bir çalışma göstermelerini arzu ediyoruz. Ancak bu genelgede, özellikle yurt dışına semaicrası için gidecek özel grupların Bakanlık tarafından kendilerine yetki verilmesinden sonra gidebilmesi, yurt dışındaki törende sema, Mevlana veMevlevilik dışında herhangi bir tanıtımın ve reklamın yapılmaması gerektiği gibi konular da yer alabilirdi."Yrd. Doç. Dr. Şimşekler, ayrıca, gelenekte uygulandığı haliyle, kadın ve erkeklerin birlikte sema etmemeleri, semazen kıyafetlerinin özelliği ve rengi, semazen ve mutrıp heyetinde yer alanların asgari sayısı gibi hususların bu genelgede yer alması gerektiğini düşündüklerini bildirdi.
Genelgenin, sema programlarının uygun ortamlarda yapılmasına büyük katkısı olacağına inandığını dile getiren Yrd. Doç. Dr. Şimşekler, genelgeden haberdar olan otel, lokanta ve benzeri mekanların yöneticilerinin sema gösterileri konusunda daha dikkatli olacaklarına, uygunsuz ortamlarda bu gösterileri yaptırmaktan kaçınacaklarına inandığını dile getirdi.
İL GENEL MECLİSİ RAPORU GENELGEYE KAYNAK OLDU
İl Genel Meclisi Kültür ve Turizm Komisyonu Başkanı Cannur Doğan,Mevlana'yı anma törenlerinin sadece Konya'da ve usulüne uygun olarak yapılmasınailişkin rapor hazırladıklarını ve bu raporun İl Genel Meclisinde oy birliği ile kabul edilerek Valilik aracılığıyla Bakanlığa gönderildiğini belirtti. Raporda, sema gösterilerinin 100 kişinin altındaki salonlarda yapılmaması, semazenlerin 9 kişiden az olmaması ve ehil kişiler tarafından icra edilmesi gerektiği yönünde önerilerin yer aldığını dile getiren Doğan, şöyle konuştu:
"Gönderdiğimiz rapordaki bazı öneriler genelgede yer almıyor, ancak yinede olumlu karşılıyoruz. Meclisimizden öneri niteliğinde geçen bu rapor üzerinde uzun süredir Kültür ve Turizm Bakanlığında çalışma yapılıyordu. Yapılan çalışma sonucu Bakanlığa ilettiğimiz rapordaki birçok öneri genelgede yer almış. Bu kapsamda hazırlanan genelgeyi oldukça olumlu karşılıyoruz."Bugün birçok grubun ve kişinin uygunsuz yerlerde sema gösterisi yaptığını, bunun da semanın özelliğini kaybetmesine neden olduğunu anlatan Doğan, yayımlanan bu genelge ile uygunsuz yerlerde, ehil olmayan kişiler tarafından sema yapılmasının önüne geçileceğini umduğunu kaydetti.
Konya'da kurulu Özel Vuslat Sema Grubu Başkanı Mustafa Yılmaz da 1963 yılından bu yana sema yaptığını, işin ehli olduğunu söyledi. Günümüzde sema programlarının artık ehil olmayan kişiler tarafından uygunsuz mekanlarda yaygın olarak icra edildiğini ifade eden Yılmaz, "Bu işi düğünlere, derneklere döktüler. İçkili restoranlarda, otellerde sema gösterisi yapıyorlar. Bunlara hep karşıyız. Sema gösterileri ehil kişiler tarafından uygun yerlerde yapılmalı" dedi. Yılmaz, bu anlamda genelgeyi olumlu bulduklarını sözlerine ekledi. Geçen mart ayında Konya İl Genel Meclisinde oluşturulan bir komisyon sema programlarının ehil kişiler tarafından uygun mekanlarda icra edilmesi için bir çalışma yaparak rapor hazırlamış, bu rapor Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay'a iletilmişti.