Günümüz İstanbul'unda beslenme konusuna girmeden önce eski İstanbul'da beslenmenin nasıl olduğuna değinmekte fayda olduğunu söyleyen Özel Okmeydanı Polikliniği'nden Dr. Gökhan Pançuk eski İstanbul'da dışarıdan yemek yemenin ayıp sayıldığı, esnaf lokantalarının çok az olduğu, et, sebze, meyve ve balığın hem bol hem de ucuz olduğu dönemlerin geride kaldığını ifade ediyor. Hatta bu dönemlerde İstanbul Osmanlı ve Rum mutfağının etkisinde olduğu gibi ev yemeği ağırlıklı bir beslenme modelinin söz konusu olduğunu belirten Gökhan Pançuk, 1960'lı yıllarla birlikte köyden kente başlayan göçlerle nüfus artışının bütün doğal beslenme dengesini bozduğuna işaret ediyor. "Böylece kültür karışımı farklı yemek kültürleriyle birlikte lokantaların artmasını gündeme getirdi" diyen Gökhan Pançuk şöyle devam etti: "1980'li yıllarla birlikte dış kültürlere açılma ve uluslararası hazır yemek zincirlerinin devreye girmesiyle karbonhidrat, et ve meşrubat ağırlıklı sağlıksız bir beslenme tipi gelişmeye başladı. Ev yemekleri medifiye edilerek daha yağlı, tuzlu ve salçalı bir mutfak insanların ana yemeğini sunmaya başladı. Artık neredeyse evlerde de yemek yapılmıyor, telefonla fastfood yiyecekler sipariş ediliyor. Gelir durumu zayıf olanlar ise köyden gelen bulgur, un, kavurma gibi ürünlerle karbonhidrat ve yağ ağırlık yiyeceklerle beslenmeye başladı. Bu da toplumda obezite, diyabet, hipertansiyon ve kanser gibi hastalıkları artırmaya başladı. Başta İstanbulluların bu sağlık problemlerini aşabilmesi uzun bir süreci getirecek ama öncelikle beslenme alışkanlıklarının değişmesi gerekir. Sebze, meyve, bakliyat ve balık ağırlıklı beslenme modelini gündeme getirerek en azından ana öğünlerimizi evde yemediğimiz sürece bu sorunların çözülmesi pek olası değil."
YAKTIĞIN KADAR YE!
İstanbulluların kalp, damar hastalıkları yönünden daha sağlıklı olabilmesi için yeme-içme alışkanlıklarını nasıl değiştireceğine dair yaşadığımız hayat şartlarında bir hekimin bile cevap vermekte zorlanacağını söyleyen Dr. Cafer Abbasoğlu, İstanbul'da şu anda çok farklı bölgelerle kültürlerden gelen yerli ve yabancı insanların yaşamasının doğal olarak yaşam biçimimizi ve beslenme alışkanlıklarımızı da etkilediğini belirtti. "Bunların damak tadı, sofra ve mutfak alışkanlıkları ciddi farklılıklar gösteriyor" diyen Cafer Abbasoğlu şöyle devam etti: "Ne yazık ki şehir hayatının bize dayattığı teknoloji, trafik, stres, kötü hava şartları, hareketsizlik şeker hastalığı, kalp damar ve kanser gibi rahatsızlıkları gündeme getirdi. Dolayısıyla bireylerin yaşam ve sağlık koşullarına göre bir beslenme şekli ortaya çıktı. 2002 yılında Amerika New York Prespiteryan Hastanesi'nde Dr. Mehmet Öz ve ekibiyle alternatif tıp ve diyet üzerinde çalıştığımız dönemde birçok araştırmalarımız oldu. Araştırmalardan bir tanesi Amerikan toplumuna özel yapılmış bir çalışmaydı. Doğup büyüdüğü topraklardan uzakta hayatını sürdüren insanlar genetik ve lokal hastalıklarından korunmak için yılda 1 ay kökeninin geldiği toprakların havasını, suyunu, bitkisini, meyvesini, sebzesini kullandığı zaman yaşadığı bölgenin hastalıklarından korunma şansını yakaladığı sonucu ortaya çıktı. Örneğin; İstanbul'da yaşayan insanları hiç olmazsa senenin belli zamanını kendi topraklarında geçirirlerse sağlık sorunlarını bir nebze de olsa çözmüş olacak. Eğer kalp damar sistemimizde bir darlık yaşıyorsak özellikle kış aylarında çok dikkatli olmalıyız. Çünkü stresle soğuk hava beraberinde kalp krizi ve inme riskini de getiriyor."
KAHVALTISIZ GÜNE BAŞLAMAYIN
Obezitenin bir çığ gibi büyüdüğü günümüzde artık her üç yetişkinden ikisinin kilo problemi var. Kilo problemi fiziksel bir problemin ötesinde sağlığı ciddi şekilde tehdit ediyor. Obezitenin kalp damar hastalıkları, diyabet ve bazı kanser türlerinin görülme riskini arttırarak yaşam süresini kısalttığı bugün birçok çalışmayla kanıtlandı. "Neden kilo alıyoruz?" sorusunun cevabına gelince fazla yememiz ve daha az egzersiz yapmamızla birlikte özellikle ofis ortamında çalışmanın da getirdiği günlük iş yoğunluğu içinde birçoğumuz sağlıklı beslenme kurallarını unutarak hareket ediyoruz. Sonuçta da istenmeyen kilolar ve elbette yanlış beslenmenin yarattığı sağlık sorunları ortaya çıkıyor. Ofis ortamında çalışanların en büyük probleminin ara öğün yapılmadan sürekli olarak çalışmak olduğunu söyleyen Anadolu Sağlık Merkezi'nden Beslenme ve Diyet Uzmanı Çağatay Demir, "Bizim doğru ve sağlıklı beslenme adına istediğimiz noktalardan bir tanesi en az 2, en fazla 4 saatte bir şeyler yenilmesi. Bu nedenle ofis ortamında çalışanların çekmecelerinde bozulmayacak, raf ömrü uzun, rahatlıkla tüketebilecek yiyecekler bulundurması gerekir" diye konuşuyor. Gündelik yaşamın hızlı temposu içinde yapılan en önemli beslenme hatalarının başında kahvaltı yapmadan güne başlamak olduğunu söyleyen Diyetisyen Çağatay Demir şu bilgileri veriyor: "Sabah kahvaltısı çok önemli olduğu halde birçok kişi kahvaltı yapmayabiliyor ya da çayla geçiştiriyorlar. Kahvaltının mümkünse evde yapılmasını öneriyoruz. Sabah telaşında kaybolmamak adına, akşamdan hazırlanmış minik bir sandviç ya da kahvaltılık gevrekler, süt ya da yoğurtla birlikte yulaf ezmesi ve meyveden oluşan üçlü tercih edilebilir. Bunlar hem çok sağlıklı hem de tok tutar. Saat 10.00-10.30 arası bir kuşluk öğün, 13.00 civarında yenen bir öğle yemeği, 16.00 sularında bir ikindi ara öğünü yaptıktan sonra akşam öğünümüzü de en geç 20.00 sularında gerçekleştirmek uygun olacak."
Şekerli gıdalardan uzak durun
"Masa başı çalışanlar çok hareketsiz oldukları için fazla kalori almaya hakları yok" diyen Çağatay Demir, "Bu nedenle çok fazla kalori içeren şeker ve şekerli her türlü yiyecekten kaçınmakta yarar var. Beyaz ekmek yerine çavdar ekmeği, kepek ekmeği tercih edilmeli" diyor.