7 Mayıs askeri darbesi sonrası Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'nun idam edilmeleri ilk kez bir tiyatro oyununa konu oluyor. Sanat 3 tiyatro grubu tarafından hazırlanan tek perdelik 'Yaslıada' oyununun sanat yönetmeni Sami Gülbaba üniversite yıllarından beri yakından ilgilendiği bu konunun bir tiyatro oyununa dönmesi sürecini şöyle anlatıyor: 'Konuyla ilgili araştırma yapmanın ve konservatuar okumuş olmanın vermiş olduğu avantajla, olayın teatral tarafıyla özellikle ilgilendim. 2012'nin şubat ayında dramaturji ve masa başı çalışmalarına başladık. 2013'ün ocak ayında metin tamamlandı ve mart ayında provalarımız başladı. Nisan'da da bitirdik. Metni kaleme alan yazarımız bir siyaset bilimci olduğu için konuya hakimiyeti bizim işimizi çok kolaylaştırdı.'
İNSANİ BOYUTU ANLATIYORUZ
Yaslıada oyunu Menderes, Zorlu ve Polatkan'ın Yassıada'daki hapishane günlerini ve idama nasıl götürüldüğünü konu alıyor. Gülbaba oyunda Adnan Menderes'in seçim süreci, iktidara gelişi, ihtilalin nasıl olduğu, Yassıada'ya geliş sürecini anlatmaları durumunda çok konservatif bir oyunun ortaya çakacağını, bu nedenle sadece idam kararının verildiği son mahkemeyi ve ardından idama kadar geçen süreyi anlattıklarını söylüyor. Gülbaba, 'Biz tiyatro yapıyoruz ve bizim için önemli olan andır. Bir andan yola çıkarak olayı anlatmaya çalıştık. Mahkemelere verilen 5 haftalık sürenin sonundayız. Son mahkeme gerçekleşecek karar verilecek ve sonunu göreceğiz. Eğer öncesini anlatmaya kalksaydık belgesel yapmış olurduk. İkincisi biz işin insanlık tarafındayız, işin dram boyuntu var ve bu dram Yassıada'da yaşandı' diyor.
FARKLI MENDERES PORTRESİ ÇİZDİK
Oyun, halk arasında Yassıada'dakilerin kötü koşullar içerisinde oldukları söylentilerini durdurmak için dönemin askeri yönetimi tarafından çekilen ve sinemalarda gösterilen 'Düşükler Yassıada'da' filmine göndermede bulunuyor. Gülbaba, 'Düşükler Yassıada'da' adıyla bir sinema filmi çekiliyor. Bu filmde mahkumların adadaki durumları olduğundan farklı bir şekilde gösteriyor. Mesela merhum Menderes'in önünde bir sofra hazırlanıyor, sofranın başındayken fotoğrafı çekiliyor. Keza Polatkan'ı kitap okurken çekiyorlar. Diğer milletvekillerine de aynı şey yapılıyor. Menderes, Zorlu ve Polatkan'ın Yassıada'da birbirleriyle konuşamamış olmalarına rağmen biz oyunu, üçünün birbirleriyle konuşmaları üzerine kurduk. Yargılamalarda ve çekilen sinema filminde gördüğümüz bu üçlüyü birbirleriyle konuşturduk. Eğer o süreçte Yassıada'da hapsedilen Menderes, Zorlu ve Polatkan bir araya gelselerdi ne konuşurlardı, özlemleri ne olurdu, sitemleri ne olurdu. Birbirlerine neler anlatırlardı. İşte biz bu oyunda seyirciye bunu gösterdik' diyor. Sami Gülbaba, merhum Menderes'in çok naif bir insan olduğunu fakat onların Menderes'inin farklı olduğunu, kendi yorumlarını katarak görmek istedikleri bir Menderes tablosu çizdiklerini söylüyor ve oyunun vermek istediği mesajın 'Ey halk seçtiklerinize sahip çıkın' olduğunu ifade ediyor.
İNSANLARIN BİLİNÇLENMESİNİ SAĞLIYOR
Yassıada duruşmalarının ünlü savcısı Ömer Altay Egeseli'yi komedilerde görmeye alışık olduğumuz Hüseyin Santur canlandırıyor. Santur, rolüne hazırlanma sürecinde biraz zorlanmış: 'Oynadığım karakter gerçekten çok kötü bir karakter.Bu insanları idam ettirmek için her türlü kötülüğe başvuruyor. Kendi içimde alışılmışın dışına çıkmaya çalışıyorum. Komediden gelen abartılı mimiklerim, hızlı konuşmalarım var. Savcı ise çok dominat bir karakter, abartısı olmayan düz bir karakter.' Komutan rolünde olan Vahdet Çakar ise kötü adamı oynadığını fakat hareket imkanı olan ve çevresine hakim bir rol olduğu için kendisine özgürlük alanı bıraktığını söylüyor. Çakar, 'Bu oyunda kimi oynadığınız önemli değil , bu oyuna dahil olmak çok önemli. Çünkü yakın tarihimizden bir alıntı. Oyunda kullandığımız birçok cümle karakterlerin gerçekten sarf ettiği cümleler. Oyunda yapılan adaletsizliği çok net görebiliyorsunuz. Bize öğretilen tarihle daha sonra daha özgür ortamlarda incelediğimiz tarihin ne kadar farklı olduğunu görüyorsunuz. Bu oyunların en büyük faydası, bu hukuksuzlukları göstererek bir daha tekrarlanmasını önlemek. İnsanların bilinçlenmesi açısından çok önemli' diyor. Oyunda küçük bir rütbeli askeri canlandıran Yiğit Kartal, 'Askeriye içerisinde de bu darbeyi istemeyen ama bastırılmış bir grup vardı. Ben onları temsil ediyorum. İlk olması hasebiyle bu projenin içinde olduğum için grur duyuyorum' diyor.
GÖZLERİM DOLUYOR
Tek perdelik oyunda Adnan Menderes'i canlandıran oyuncu Seyfullah Kartal, canlandırdığı rol için 'Önceden oynadığım tarihi kişilikler Said Nursi ve Abdülhamit Han'dı. Oyunculuk tekniği açısından ilk iki karakter belli bir çizgisi olan ve çok mizansene gerek olmayan, canlandırırken zorlanmadığım karakterlerdi. Ama Adnan Menderes, tiyatro diliyle tabir edersek, dişi bir karakter. Bu anlamda benim oyunculuk yeteneğimi zorladığım yeni yeni şeyler öğrendiğim bir karakter. Bu oyunda üç ana karakter Menderes, Zorlu ve Polatkan 80 dakika boyunca kesintisiz bir şekilde sahnedeyiz. Bu anlamda oyun benim için bir ilk oldu.' diyor. İdama mahkum edilen vekillerden biri olan Zorlu'yu canlandıran Eşref Seyitoğlu ise ölmek üzere olan birini canlandırmanın çok farklı olduğunu ve zaman zaman oyun içinde irkildiğini ifade ediyor. Hasan Polatkan'ı canlandıran Alper Türedi oyundan nasıl etkilendiğini şu sözlerle anlatıyor: 'Oyunculuk hayatımın ilk mazlum rolü oldu bu. Oyunda eşimin beni ziyarete geldiğini anlattığım bir tiradım var. Mizansen olarak gözlerimin dolması gerekiyor. 42 yıllık yaşantımda politikaya nötr kalmış birisi olarak o sahnede ben gerçekten ağlıyorum. Hayal gücüyle yaratılan bir senaryo olmayıp, gerçekten yaşanmış olay olduğu için de beni çok etkiledi.' Mayıs sonuna kadar gösterimi devam edecek Yaslıada'yı, bugün Küçükçekmece, Cennet Kültür Merkezi'nde 15.00 ve 20.00 saatlerinde izleyebilirsiniz.