Türk resminin öncü ismi Osman Hamdi Bey’in yakın zamana kadar kayıp olduğu düşünülen “Preparing Coffee” (Kahve Hazırlamak) tablosu 29 Nisan’da Sotheby’s’in Londra’da düzenlediği açık artırmada rekor fiyata ulaşarak 52 milyon 500 bin Türk Lirası’na (1 milyon 16 bin sterline) satıldı. Sotheby’s Londra’nın “Oryantalist Sanat” satışı kapsamında açık artırmaya sunduğu tablo için 1 ila 1,5 milyon sterlin arasında değer biçilmişti. Büyük bir merakla beklenen müzayedede adı açıklanmayan bir alıcının telefon üzerinden verdiği teklifle koleksiyonuna kattığı Osman Hamdi Bey’in 1881 yılına ait görkemli yapıtı Osmanlı döneminde 19. yüzyılda fotoğrafçılık yapan Sebah&Joaillier tarafından çekilen siyah beyaz bir kare sayesinde biliniyor. Söz konusu fotoğrafın cam negatifi İstanbul Alman Arkeoloji Enstitüsü Arşivi’nde bulunuyor.
Osman Hamdi’nin tablolarına ilgi
Osman Hamdi Bey’in kendine özgü tarzının belirgin özelliklerini taşıdığı tablosunun yeniden ortaya çıkarak rekor fiyata satılması Türk sanat tarihine olan ilgiyi artırırken, sanatçının uluslararası sanat dünyasındaki prestijini de güçlendirdi. Sotheby’in gerçekleştirdiği müzayede ile “Preparing Coffee” Osman Hamdi Bey’in ve Türk resim sanatının en pahalı eseri unvanına sahip oldu. 2019’da Londra’daki Bonhams Müzayede Evi’nde yapılan ve oldukça ses getiren açık artırmada Osman Hamdi Bey’in 1880 yılına ait “Kur’an Okuyan Kız” tablosunu 44 milyon 12 bin liraya (6 milyon 315 bin sterlin) satılmıştı.
İki kadının kahve sunumu
1910 yılı civarında Gürcistanlı bir sanat koleksiyoncusu olan Prens Sadiq Yadigarov tarafından satın alınan ve yakın zamana kadar da Avusturya’daki özel bir koleksiyonda muhafaza edilen eser Osman Hamdi’nin 1878-1881 yılları arasındaki yoğun üretkenlik dönemine tarihlenen resim serisine ait olmasıyla dikkat çekiyor. Osman Hamdi Bey’in ustalıklı yapıtında Topkapı Sarayı hareminden zengin çinili, sütunlu hayali bir iç mekânda iki genç kadın kahve sunumu hazırlarken resmediliyor. Tabloda soldaki taş çıkıntıda kahve ikramı için kullanılan kadife ve metal iplikli bir masa örtüsünün üzerinde kahve cezvesi ve zarfları görülüyor. Eserin üst kısmında ise kufi hatla yazılan besmele ve sonrasında Kur’an-ı Kerim’in Hud Suresi’nin 88. ayetinde geçen “Başarmam ancak Allah’ın yardımıyladır.” anlamındaki ifade yer alıyor.
Tablolarında eşi ve kızı öne çıkıyor
Doğu’nun ihtişamını yansıtan oryantalist resimlerinde saray, köşk, cami, türbe gibi mekânları tasvir eden Osman Hamdi Bey, kadın figürlerinde genellikle eşi Naile Hanım ve kızı Nazlı Hanım’ı model olarak kullanmıştır. Müzayedede satışı gerçekleşen yağlı boya eserde ayakta görülen sarı renk ipekli üç etek entarili kadın figürü de Naile Hanım olmalıdır. Kur’an Okuyan Kız, Mihrap, Feraceli Kadınlar, Çiçek Yerleştiren Kız, Türbe Ziyaretinde İki Genç Kız, İftardan Sonra başta olmak üzere birçok eserinde Osman Hamdi Bey sarı ipek entari giymiş kadın figürüne yer vermiştir. Türk resminde figürlü kompozisyon kullanan ilk ressam olan Osman Hamdi Bey’in sanata bakış açısını ve döneminin sosyal yapısını anlamak adına önemli ipuçları barındıran eser tarihsel ve kültürel bir anlatı sunuyor. Osman Hamdi Bey’in “Preparing Coffee” isimli tablosunun dakikalar içinde rekor fiyata satıldığı müzayedede Osman Hamdi’nin Paris’te resim eğitimi aldığı Jean-Léon Gérôme, Rudolf Ernst, Frederick Arthur Bridgman, Stanislaus von Chlebowski, Raphael von Ambros ve Eugène-Edouard Heill gibi dünyaca ünlü oryantalist ressamların yapıtları da yeni sahiplerini buldu.