Evliya Çelebi'nin meşhur sürç-i lisanı "Seyahat Ya Rasulallah" dileği, sonunda ecdadın soyunu da Çelebi'ye döndürdü. Uzakları yakın eden teyyarelerle uçan, otomatik yelpazeli otobüslere binen, ikiyüzelli basan 'bemeve'lerle o şehir senin, bu ülke benim gezen Çelebi'nin torunları, artık Ramazan ayında da yerinde durmuyor. Eskiden İstanbul'un Eyüp Sultanı'yla, Konya'nın Mevlana'sıyla, Edirne'nin Selimiye'siyle, Bursa'nın Ulu Camii'yle yetinirken, şimdi gözlerimiz artık Misak-ı Milli'nin ötelerine uzanıyor. Ramazan denince akla gelen Umre seyahatleri de bu heyecanı defalarca tatmış çağdaş gezginlerimizi kesmiyor. Ramazan turistlerinin menülerinde artık Semerkand'da sahur, Kudüs'te iftar, Saraybosna'da teravih var.
OTOBÜSTE HATİM
Ramazan ve seyahat denilince akla ilk düşen güzergah ise kutsal topraklar. Ramazan'da Umre'nin trendi ise mübarek ayın tümünü ya da özellikle Kadir gecesi ve Bayram namazıyla birlikte son 10 gününü Mekke'de geçirmek. Seyahat şirketleri, son yıllarda talep patlaması yaşandığına vurgu yapıyor. Örneğin Nüans Turizm'in Umre organizasyonları çoktan dolmuş durumda. Umre organizasyonlarının ücretleri 700 Euro'dan başlıyor ve 5 bin Euroya kadar çıkıyor. En çok 800 ile 1500 Euro arasındaki organizasyonlar tercih ediliyor. Sahur ve iftar yemeklerinin açık büfe olması fiyatı yukarılara çekiyor. Umreye gitmeyenler için Ramazan turizminin geleneksel güzergahları ise İstanbul, Bursa, Edirne gibi Osmanlı'ya başkentlik yapmış şehirler. Mavi Deryalar Turizm'in sahibi Hamit Akseven, her yıl Ramazan ayında Antakya ve Antalya'dan yüzlerce kişiyi İstanbul'a taşıdıklarını söylüyor. 165 YTL olan 1 gece konaklamalı İstanbul turunda önce Bursa'ya uğrayan gruplar teravihe Eyüp Sultan ya da Sultanahmet Camii'ne yetişiyor. Tur ücretine gece konaklama yapılan otelde sahur vaktine dek süren İlahi ve Tasavvuf Musikisi dinletisi, Topkapı Sarayı gezisi ve bahşişler de dahil. Ayrıca otobüsle yapılan yolculuk esnasında bir Hocaefendi mukabele okuyor ya da tura katılanlarla sohbet ediyor. Yine İstanbul'dan başlayan, Ankara Hacı Bayram ve Kocatepe Camiilerini ve çeşitli türbeleri kapsayan, ardından Konya'ya geçilen bir gece konaklamalı başka bir turun ücreti ise 110 YTL.
YEDİ CAMİYE BİR İKİ..
Mavideryalar Turizm'in bir başka hizmeti de, özel gruplara her teravihi farklı bir camide kıldırmak. Eyüp Sultan'da ya da Hırka-i Şerif Camileri çevresinde sıkça duyulan "Yedi Camiye bir iki..." anonsları Ramazan turizminin bir başka göstergesi. Son yıllarda bu iş, sosyal belediyecilik kapsamına girse de halen devam ettiren küçük çaplı turizm firmaları da bulunuyor. Ramazanlık turizm şirketleri, yarım otobüs olarak adlandırılan midibüslerle 20 YTL'ye Sümbül Efendi, Merkez Efendi, Hırka-i Şerif gibi Allah dostlarının kabirlerinin bulunduğu mekanlara tur düzenliyor.
EVLADI FATİHANLA İFTAR
Eman, Nüans, Zambak gibi turizm firmaları ise dünyanın dört bir yanına turlar düzenliyor. Eman Turizm'in envanterinde daha önce tur düzenlenmiş ya da hazırlığı yapılan tam 32 ülke kayıtlı. Firmanın 2008 Ramazan turlarından bazıları şöyle: Bosna (05-07 Eylül 850 Avro) Halep (06-07 Eylül 550 Avro) Üsküp (12-14 Eylül) 750 Avro Sofya-Filibe (19-21 Eylül) 500 Avro, Kahire (20-22 Eylül 900 Avro) Rodos (27-28 Eylül 850 Avro). Bu fiyatlara THY uçak bileti, vergiler ve harçlar, seyahat sigortası, transferler, 5 yıldızlı otelde iki kişilik odalarda konaklama, 2 sahur ve 2 iftar yemeği, programda belirtilen tüm gezi ve ziyaretler, müze giriş ücretleri ile rehberlik hizmetleri dahil.
PAPAZLAR DA İSTANBUL'A GELİYOR
Ramazan ayında İstanbul'a gelenler sadece Müslümanlar değil. İstanbul'un kendine has Ramazan havasını solumak isteyen, farklılığı görmeye koşanlar içinde gayri müslimler de var. Örneğin 2005'te İsrail'den yaklaşık 40 Papaz, başlarındaki Kardinalleriyle birlikte İstanbul turu yapmıştı. Papazları getiren turizm şirketinin yöneticileri, Kardinal'in isteği üzerine gelen grubun akşam yemeğini iftar vaktine ayarladıklarını, Beyoğlu'nda Hacı Abdulah Lokantası'nda yenilen yemek sırasında Papaz'ların sofrada ezanın okunmasını beklediğini ve o sırada burada bulunan diğer vatandaşların orucu açmalarının ardından yemeğe başladıklarını anlatıyor.
GURBETÇİLER İSTANBUL'A AKIN EDİYOR
Sadece 2005 yılında 7 bin 500 kişiyi Saraybosna'ya taşıyan, Gazi Hüsrev Bey Camii ve Medresesi'nde iftar açtırıp teravih kılmalarına öncülük eden Nüans Turizm'in Genel Müdür Yardımcısı Özer Akpınar ise son yıllarda Ramazan ayında yaşanan farklı bir hareketliliğe dikkat çekiyor; Gurbetçilerin İstanbul Ramazanlarına duydukları özlem. Akpınar, Nüans Turizm olarak geçmiş yıllarda 5 bin kişiyi Ramazan ayında Avrupa'dan İstanbul'a getirdiklerini söylüyor. Ramazan turizminin istismara açık bir konu olduğuna da dikkat çeken Akpınar, insanların dini hassasiyetlerine öncelik verilmesi gerektiğine vurgu yapıyor.
DENİZ ÜSTÜNDE SANAL UMRE
Nüans Turizm'in Ramazan'a özel sanal gezi, Boğaz'da iftar gibi ilginç turları dikkat çekiyor. Boğaz'da iftar programı, tarihi yalıların, sarayların ve camilerin tanıtıldığı, Osmanlı'daki Ramazan kültürünün anlatıldığı geçmişe bir yolculuk olarak niteleniyor. Tasavvuf musikisinin de yer aldığı programın fiyatları ise gruplar ve kişilere göre değişiyor. Örneğin, 50 kişilik gruplar için tekne, rehber, tasavvuf musikisi grubu ve iftar için kişi başına 60 YTL talep edilirken, kişi sayısı arttıkça bu rakam 49 YTL'ye kadar düşebiliyor. Nüans'ın bir başka ilginç etkinliği ise sanal geziler. Uzman tarihçiler, din adamları rehberliğinde istenilen mekanda gruplara yapılan bu sanal gezilerde bir Umre'de yaşanan herşey, Mukaddes emanetler, Mukaddes beldeler, Şiirlerle Efendimiz, İstanbul'un fethi, Topkapı Sarayı, Eyüp Sultan, Son Şairler Sultanı Necip Fazıl Kısakürek, Fazilet Abidesi Milli Şairimiz Mehmed Akif, Merhamet Medeniyeti Osmanlı, Hicret izleri gibi başlıklarda sanal turlar gerçekleştiriyor. Slaytlar, video animasyonları ve fotoğraflar eşliğinde yapılan bu sanal gezilerin ücreti ise gruplar için 300 ile 500 YTL arasında.
ESKİDEN ORUÇ TUTMAYAN SEYAHAT EDERDİ
Ramazan ayı, henüz birkaç yıl öncesine kadar turizm sektörünün tatile çıktığı dönemlerden biri kabul ediliyordu. Ancak bu yaygın kanaat artık yerini "Ramazan turizmi" diye adlandırılabilecek yeni bir sektöre bıraktı. Eman Turizm Yurtdışı Turlar Müdürü Mustafa İsmet Saraç, eskiden Anadolu şehirlerinde Ramazan ayında seyahete çıkmanın pek hoş karşılanmadığını söylüyor. Saraç, "Şehrin ileri gelenleri ya da zenginlerinin Ramazan'da çıktıkları bu seyahatin anlamı, oruç tutmadıklarını gizlemekti. Bir çok insan "Oruç yemeye gidiyor" denilmesinden korktuğu için şehir dışına çıkmazdı" diyor. Ramazan'daki Umre ve kültür turlarına ilginin artışının bir başka sebebi ise artık Hacca gitmenin kuraya tabi olması ve ikinci kez hacca gitmenin zorlaştırılması.