Gazze'ye insani yardım taşıyan Mavi Marmara Gemisi'nin yolunun kesilmesinin ardından Ortadoğu sorunu hiç olmadığı kadar çok tartışılacak bir noktaya geldi. Hakan Albayrak'ın işaret ettiği o köklü değişimin bir an önce gerçekleşmesini murad ederken, tarihi kanla yazılmış Ortadoğu'yu, umutla anlatan yazarların kitaplarından bahsetmek istiyoruz. Bu kitaplardan ilki “Filistin Şiirleri Antolojisi”. Şair Nurettin Durman tarafından 2001 yılında yayınlanan kitap, Kudüs ve Filistin temalı şiirleri bir araya getiriyor. Kitapta yer alan 72 şairin şiiri, şairlerin doğum yılları baz alınarak, kronolojik olarak sıralanmış. Bu yöntem, Filistin sorunu da tarihi seyri içinde görmeyi mümkün kılıyor. Kitabın ilk sözü Nuri Pakdil ustanın Bir Yazarın Notları”ndan iktibasla başlıyor: Kudüs”ü düşünme saatiniz gelince hep böyle olursunuz. Katı, yalın ağırlığı ne kadar da somut duyarsınız. Oh be! Ülkeme, Ortadoğu”ya, tüm yeryüzüne öğretisel bakabiliyorum, dersiniz. Adeta tarihi yaşıyor gibi; onurlu ama şimdi suçlu; başınız dimdik bir an sonra yerde; kalakalırsınız öylece. Yasa batmış Kudüs bu!
BU ACIYA ORTAK OL!
“Şairlerin Gazzesi /Geride Kalanların Türküsü” ise yakın bir dönemde yayınlanan önemli bir Gazze şiirleri antolojisi. 70 kadar şairin Filistin'in özgürlüğü için haykırdığı kitabı Adem Turan hazırladı.
İlke Yayınları arasından çıkan kitap, farklı dünya görüşlerine sahip şairleri, dünyanın vicdanı olarak tek ses halinde duymamıza olanak sağlıyor. Hakan Albayrak'tan Mürsel Sönmez'e, Mevlana İdris'ten Nurettin Durman'a, Cahit Koytak'tan Ahmet Mercan'a, Haydar Ergülen'den Şaban Abak'a, İbrahim Tenekeci'den Alper Gencer'e, Onur Caymaz'a kadar pek çok şair, Filistin'e sahip çıkıyor bu kitapla… Ortadoğu meselesini derinden duyumsamak, acılara ortak olmak isteyenlerin mutlaka sahip olması gereken bir çalışma “Şairlerin Gazzesi”.
SİZ HAKLISINIZ ÇOCUKLAR!
Özcan Ünlü'nün hazırladığı “Savaşa Direnen Şiirler Antolojisi” de 2003 yılında Birey Yayınları arasından yayınlanan önemli bir çalışma. Sadece yerli şairlerin değil, F. G. Lorca, J. L. Borges, Mihalis Stasinopulos, Paul Eluard gibi şairlerin dünya şiirinden örnekleri var kitapta. Tüm şiirler Filistin'e yazılmamış tabii ama savaşı istemeyen bu şiirlerin hepsinin dokusunda aynı özlem dikkat çekiyor. Metin Önal Mengüşoğlu “Sabanın ucundan savrulan taş/ Umduğumuz menzile erişmese de/Siz haklısınız çocuklar” diyor kitapta yer alan “Filistinli Çocuklar” şiirinde. Recep Garip ise “Ortadoğu Şiiri”nde “biliyorum/ şanlı bir şarkı yazılıyor ortadoğu'da, kudüs'te/ binlerce dua gönderiyorum gecelerde/ binlerce milyarlara ulaşan/dualar gönderiyorum” diye haykırıyor. Özcan Ünlü “Ve değiştirecekse tarihini Filistin'in/ Doya doya ağlarım kanatarak gözyaşlarımı…” diyor 'Kalbim Kudüs'te Kaldı' şiirinde büyük bir ümitle.
Mavi Marmara'daki İHH gönüllülerinden yazar Demet Tezcan'ın “Anne/ Üşürüm Yokluğunda” kitabı yakın zamanda yayınlanmış kadın-aile odaklı bir çalışma. Filistin ya da Ortadoğu merkezli olmasa da, katledilen çocuklar, ana yüreklerine düşen kor ve merhamete çağrı, duyarlı yüreğin kaleminden dökülen satırlarda sıklıkla karşımıza çıkıyor: “Dünyanın çeşitli yerlerinde yaşanan ne katliamlar, ne işkenceler, yüreğimizde bir şeyleri kabartmıyorsa, bir sızı duymuyorsak ya da dayanamıyorum bahanesine sığınıp hiç gündemimize almıyorsak, o zaman en çok kendimize acıyıp kendimize merhamet etmeli.”
DÜŞMANI KORKAR GAZZE'DEN
Joe Sacco'nun, Edward Said'in sunumuyla yakın dönemde İthaki Yayınları tarafından yayınlanan “Filistin” çizgi romanı, sıradışı bir okuma deneyimi sunuyor. Sacco, işgal altındaki topraklardaki gündelik hayatı, Filistinlilerin mücadelelerini ve mahrumiyetlerini gözler önüne seriyor. Yazar, 1991-92 yıllarında Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki Filistinlilerle yaşadığı deneyimleri çizgiromana dönüştürüyor.
Filistin'in en büyük şairi sayılan Mahmud Derviş'in denemelerinden oluşan "Gazze İçin Sessizlik/ Alışılagelmiş Hüznün Günlüğü" ise geçtiğimiz yıl Türkçe yayınlanmıştı. Özgür Yayınları'ndan çıkan kitap, 1942-2008 yılları arasında yaşamış Filistinli şairin, 6 yaşındayken tanıştığı İsrail zulmüne odaklı. Bu satırlar 37 yıl önce yazılmış ama bugünü anlatıyor gibi: "Gazze belagat süslü laf nedir bilmez. Gazze'nin gırtlağı yok... Teninin gözenekleri konuşuyor damarla, kanla ve ateşlerle. O yüzden düşman ondan ölümünü isteyecek kadar nefret eder, ama bir de ölüm kadar korkar ondan."
Sabah erken iş başı yaparken ölüm...
Gazze Risalesi
Gazze Risalesi'nde, kendini 'yaşlı Filistin şairlerinden biri' olarak tanımlayan Cahit Koytak , Gazzeli Yusuf'a sesleniyor:
evet, her gün onlarca defa
katlediyor
Filistin'de peygamber
katilleri,
her gün onlarca defa
Musa'yı,
onlarca defa İsa'yı,
onlarca defa
Muhammed'i katlediyorlar,
ve yakıyorlar İbrahim'i,
fosforlu bombalarla,
ama yine aynı Filistin'de her gün
ve her yerinde yeryüzünün,
diriliyor, on günden beri
onlardan yüzlercesi, onlardan binlercesi…
…
Gazze'de, dünyanın bu en güzel isimli
şehrinde
sabah erken iş başı yaparken ölüm,
burada İstanbul'da,
dünyanın bu en yufka yürekli
ve sulu göz şehrinde,
çarmıhta çivi yarası gibi açılıyor
her gün sabahın gözü.
ve insanlığın körelen vicdanı gibi
kabuk üstüne kabuk bağlıyor
her gün akşamın yarası.
(Cahit Koytak/Şâirlerin Gazze'si)
Filistinli çocukların taş atan eliyim!
Filistin
Yenişehir'de bir akşam vakti,
Kudüs'e en son tren ne zaman kalktı
Hücrelerimde İsrail buldozerleri
Ölü ölü dirilmekteyim
Aranızda ben bir 'dünya sürgün'üyüm
Kudüs'e tren en son ne zaman kalktı
Yanıp tutuşuyor Ortadoğu
Ölü ölüp dirilmekteyim
Acıların da sabah serinliği vardır elbet
Açılırken pencrere umuda ve bahara
Filistin'li çocukların taş atan eliyim
Hasret kasrgasıdır ruhumu alt üst eden
Sevgilim Kudüs, Bağdat, Semerkant,
Buhara
Yeni Şehir'de akşam kerahat vakti
Dilimde eski Mısır şiirinden bir dize:
"Başımı alıp Filistin'e mi gitsem?"
Kudüs'e en son tren ne zaman kalktı
Bir bilebilsem.
(Arif Ay - Şâirlerin Gazze'si)