Silah, bizim gibi “asker doğan millet”e, savaşmayı günlük hayat işi olarak gören ataların torunlarına her zaman ilgi çekici gelmiştir. Şimdilerde bile hangimiz denizde dizilmiş balonlara ateş etmiyoruz ki… Kültürümüze bu denli yer etmiş bir figürün sergisi de ister istemez çekiyor bizi. Topkapı Sarayı Silah Seksiyonu'nun yenilenen hali bu minvalde mutlaka görülmeli. Çünkü İstanbul İl Özel İdaresi bütçesiyle yürütülen restorasyon çal?şmalar?nın tamamlanması sonrasında farklı bir yapıya bürünen Silah Seksiyonu, artık modern müzecilik anlayışıyla hizmet veriyor. Osmanlı silahları ve askeri kıyafetleninin sergilenmesinin yanı sıra gösterilen animasyonlar ve kısa filmler izleyiciye çok daha kuşatıcı bilgi sunuyor. Projeyi gerçekleştiren KÜLT-ART Yönetim Direktörü Dündar Hızal ile silahı ve sergide kullanılan teknik imkanları konuştuk.
1839 yılında ülkemizde açılan ilk müzenin silah müzesi olmasından, 2011 yılında faaliyete geçen Topkapı Sarayı Silah Seksiyonu'na… Bunca zaman içinde unutuldu mu kültürümüz için önemli bir kavram olan “silah”?
Kültürümüz için silah kavramının unutulan değil ancak değişen ve dönüşen yapısını gazetelerin üçüncü sayfasını okuyan her kişi açıkça görebilir. Ancak esas olarak düşüncede ve uygulamada unutulan bir silah kavramı kesinlikle var ve sergilenecek olan bu silahlar o üçüncü sayfada yer alan silahların doğrudan öncülleri değiller. Seramik ve cam uygulamaları ile birlikte İslami Görsel Sanat Eserleri'nin en önemli bölümünü oluşturan eşsiz eserler bunlar. Ateş grubunun bir üyesi. Bir şehzadenin geçmiş ile bağ kurması için saklanılan, korunan ve sergilenen birçoğu hiç savaş görmemiş, görülmemiş törensel uygulamalar. Bir diğer kısmı ise Osmanlı'nın en kudretli döneminde, en bilindik savaşlarda kullanılmış, yaşanmışlığı olan gerçek nesneler. Biz sergiyi aklımızda kurgularken çağdaş çağrışımları, müzecilik tekniklerini ve tarihselciliği de düşünerek bu bağlamda ele almaya çalıştık hep silah kavramını.
SARAYIN BÖLÜMLERE AYRILMASI YANLIŞ
Çok farklı bir izlenceyle karşılaşıyor müzeye gelenler. Seçilen materyaller ve sinema teknikleriyle canlandırılan minyatürlerden Osmanlı askeri ve silah kültürünü anlatan değişik temalarda kısa animasyonlar ve filmler hazırlanmış. Bunu yaparken en temelde neyi hedeflediniz?
Bu tür sergilemelerde asıl olan sahip olunan malzamenin dışında bir öğe kullanmamaktır ve biz de, Topkapı Sarayı örneğinde, yalnızca saraya ait ve asla diğer bölümler ile ayrıştırılmaması gereken, yine saraya ait öğeler ile çalışmayı denedik. Sonuçta burada kullanılan imgeler, başka bölümlere ait olsalar da, bu saraya aittir ve bu silahları, zırhları, kalkanları ve kıyafetleri temsil ederler. Sarayın Kutsal Emanetler, Mutfak, Harem ya da Silah Bölümü gibi mutlak ayrımlar içeren bölünmüşlüğü çağdaş hissiyata aittir ve izleyicinin sarayın bütünlüğünü algılaması önündeki en büyük engeldir. Saray aslında bir bütündür ve izleyicinin de bu bütünlüğü, o büyük imparatorluğun bu mütevazı yapısını algılayabilmesi için tüm öğelerinin, bir dönem olduğu gibi, bir arada bir bütün olarak izlemesini gerektirir.
Kült-Art nasıl bir oluşumdur? Daha önce hangi işlerle gündeme geldi, gelecekte ne tür işlerle bu ismi duyacağız?
Kült temelde kültür ve sanatın farklı alanlarında ulusal ve uluslar arası projeler üreten bir kültür yönetimi şirketidir. Müzecilik alanında ise Kült, sergileyecek çok fazla görseli olan bir ülkede bu görsellerin evrensel bağlamda nasıl sergilenmesi gerektiği konusunda kafa yoran, fikir üreten ve uygulamada bulunan bir inisiyatiftir. Bugüne kadar gerçekleştitmiş oldukları sitesinden takip edilebilir.
Silah kuşanma törenleri hologram ile anlatıldı
Hologram teknolojisiyle anlatımı biraz açıklar mısınız? Neden böyle bir teknolojiyi bu sergide kullanma ihtiyacı hissettiniz?
Osmanlı'nın üç temel askeri birimi olan sipahi, yeniçeri ve levent'in sergilenen tüm bu silahları nasıl kuşandıkları, nasıl kullandıkları gösterilmeden, ortaya konmadan genel hissiyatın anlaşılamayacağını düşündük. Bu fikir de oradan çıktı. Tüm bu askeri birimlerin kendilerine ait törenleri var. Bu bölümde her biri kendi adına rakipsiz üç askeri birliğin silah kuşanışları ve kulanışlarının olabildiğince gerçekçi olarak, uzmanlardan danışmanlık alarak gösterilmesi hedeflendi.