Caminin yapım tarihi ve bânisiyle ilgili iki görüş öne çıkıyor. İlk görüşe göre, 1955'teki toprak hafriyatı çalışmalarında ortaya çıkarılan kitabeden hareketle Selçuklu Sultanı 2. Kılıçarslan'ın oğlu Sivas Meliki Kutbüddin Melikşah zamanında Kızılarslan oğlu İbrahim tarafından 1197'de inşa ettirildiği kabul ediliyor. Ancak erken dönem Anadolu Türk mimarisi uzmanları, mimari özelliklerinden hareketle caminin Dânişmendliler tarafından 12. yüzyılın başlarında yapıldığını kabul ediyorlar.
Kesme taştan enine dikdörtgen plânlı camiyi ahşap kirişli düz toprak dam örtüyor. Oldukça büyük olan ibadet mekânı mihrap duvarına dik uzanan on bir neften oluşuyor. Kalın pâyelere oturan geniş sivri kemerler bu nefleri ayırıyor. İbadet mekânının kuzeyinde yine dikdörtgen plânlı bir avlu yer alıyor. Bu avlu ve son cemaat yeri, Anadolu'daki en erken tarihli avlu ve son cemaat yeri olmaları açısından mimari tarihimizde önemli bir yere sahip olarak görülüyor. Sivas Ulu Camii, âhenkli oranları ve sade tasarımıyla insanı etkileyen ibadet mekânı ve 1213 yılında Yusuf adında bir şahıs tarafından yapıya eklenen ilginç süslemeli tuğla minaresiyle Anadolu'nun yapı taşları arasındaki yerini alıyor. Ancak yıldırım düşmesiyle hasarlanan minaredeki eğim her geçen gün artıyor. Yıkılıp daha fazla zarar görmemesi için bir an önce bu önemli esere müdahale edilmesi gerekiyor.
Sivas Ulu Camii, Anadolu'daki en erken tarihli avlusuna ve son cemaat yerine sahip.
Tuğla örgülü minare, Anadolu öncesi Türk mimarisinin geleneklerini sürdüren ilginç süslemeleriyle dikkat çekiyor.
Minarenin gövdesindeki yazı kuşağı.
Tuğla örgülü minarenin şerefesi ve gövdesinin şerefe altındaki bozulan kısmı.
Minarenin şerefesinden detay.
Minaredeki eğim her geçen gün artıyor. Yıkılıp daha fazla zarar görmemesi için bir an önce bu önemli esere müdahale edilmesi gerekiyor.
Minarenin yıldırım düşmesi sonucunda hasar gören gövdesi.
Minare kaidesinden bir kesit.
Son cemaat yerinin dıştan görünümü.
Anadolu'daki en erken tarihli son cemaat yeri.
Caminin oldukça büyük olan ibadet mekânı mihrap duvarına dik uzanan on bir neften oluşuyor.
Kesme taştan enine dikdörtgen plânlı camiyi ahşap kirişli düz toprak dam örtüyor.
Kalın pâyelere oturan geniş sivri kemerler nefleri ayırıyor.
Caminin iç mekânı çok sade bir tasarıma sahip.
Sivas Ulu Camii'nin mihrap ve minberi.