Nuri Bilge Ceylan''ın Cannes''da Altın Palmiye Ödülü alan son filmi Kış Uykusu, bu yıl Türkiye adına Oscar''a ''En İyi Yabancı Film'' dalında aday adayı oldu. Daha önce Üç Maymun ve Bir Zamanlar Anadolu''da filmleriyle şansını deneyen ancak eli boş dönen Ceylan, Kış Uykusu''yla Oscar''ın kapısını bir kez daha çalacak.
21. ADAYLIK DENEMESİ
Bu adaylık her ne kadar Nuri Bilge için 3. deneme olsa da Türkiye için oldukça uzun bir yolculuğun yeni bir virajı aslında. 1964 yılında Metin Erksan''ın Susuz Yaz filmiyle Oscar''a ilk aday adaylığı başvurusu yapan Türkiye, ödülü almak bir yana, gönderdiği 20 filmden hiç birini ''adaylık'' listesinde bile göremedi. Amerikan sinema sanayinin iç pazarı ve sinemanın popülizme kurban edildiği bir ortam olarak eleştirilse de Oscar, Türk sinemasının büyük rüyası olma özelliğini hiç kaybetmedi.
BU İŞTE BİR YANLIŞLIK VAR
Öte yandan 20 filmin kayda değer bir başarı gösterip, en azından adaylar arasına girememesi, Türkiye''nin adaylık sürecine dair tavrının da gözden geçirilmesi gerektiğini gösteriyor. Türk filmlerinin Amerikan sinema çevrelerini de etkileyecek ''evrensel'' dile sahip olamaması, lobi faaliyetlerinin yetersizliği, tanıtım ve dağıtım alanındaki eksiklikler ile devlet desteğinin az olması, sinema çevrelerinin dile getirilen temel eksiklikler.
Biz de bu hafta, yeni bir Oscar sürecini fırsat bilerek, sinema yazarı dostlarımıza Türkiye''nin bugüne kadarki OSCAR yolculuğunu nasıl yorumladıklarını sorduk.
Sinemamız kimlik sorununu çözmeli
Oscar En İyi Yabancı Film Ödülü aslında belki de Oscar ödülleri arasında en önemli kategori. Diğer ödül bölümlerinin yanında burada dünya sinemasının seçme sayılabilecek örnekleri değerlendirmeye tabi tutuluyor. Genel olarak Oscar ödülleri ise yine aslında Amerikan sinema sanayiinin bir iç değerlendirme platformu. Sinemamızdan örneklerin bu kategoride aday gösterilmemesini çok da önemli bulmuyorum çünkü sadece tek bir ödül söz konusu. İkincilik, üçüncülük, jüri veya alt kategorilerde bir ödüllendirme bulunmuyor. Adaylığı gerçek kaygılanılabilecek bir durum değil. Öte yandan, sinemamızın bu coğrafyanın sahici iklimini, dokusunu, rayihasını, kültürel köklerini yansıtacak şekilde kimlik problemini oldukça halletmiş yapımlar ortaya koyması gerekiyor.
Fırat Yazıcı (Sinema Yazarı)
ENDÜSTRİ OLAMADIK GİTTİ
Geçtiğimiz yıllarda Susuz Yaz''dan Eşkıya''ya, Güneşi Gördüm''den Bal''a, Dondurmam Gaymak''dan Takva''ya kadar birçok film Oscar aday adayı oldu. Son yıllarda da Ateşin Düştüğü Yer, Kelebeğin Rüyası ve Bir Zamanlar Anadolu''da gibi birbiriyle çok alakasız filmler bu yolculuğa çıktılar. Bu karmaşa bile hala bir endüstri olamadığımızın göstergesi. Oscar aday adaylığı için en çok filmi gönderilen isim NBC. Cannes''da başarı kazanan bir filmin Oscar''da da şansının büyük olacağı kanısı bence talihsiz bir öngörü. Hele ki 196 dakikalık bir filmin Hollywood çarkında pek mubah sayılmayacağını görememek fazlasıyla iyimser bir bakış açısı. İleriki yıllarda bir Oscar başarısı yakalamak istiyorsak, Oscar almış yabancı dildeki filmlerin iyi irdelenmesi ve bu minvalde üretim yapılması gerekir diye düşünmekteyim. Tabi ki, eğer Oscar kazanmak bu kadar gerekliyse. Orası da tartışılır.
Abdulhamit Güler (Sinema Yazarı)
''Kulis'' hayati önem taşıyor
Söz konusu Oscar olduğunda bir hata veya eksiklikten söz etmek yanlış olur. Öncelikle Oscar, yabancı film kategorisinde kendi içinde tutarsız bir seyir izliyor. Birbiriyle alakası olmayan filmler ödül alabiliyor. Bu da filmler değerlendirilirken filmden başka kıstaslar olduğunu gösteriyor. En başta ''kulis'' gücü geliyor. Türkiye''nin bu noktada en eksik ülkelerden biri olduğunu düşünürsek, bu yılki tablonun değişmesi için çok da ümit var olmamak lazım. Bir farkla ki; hem Nuri Bilge Ceylan, hem de yeni filmi Avrupa''da çok ses getirdi. Ödüller aldı, konuşuldu. Yani Oscar kulisi Avrupa''dan başlayarak yapıldı. Tabi ki rakipler de önemli. Çok ciddi rakipler olmazsa şans artabilir. NBC''nin daha önce 3 filminin aday adayı olduğunu da göz önünde bulundurunca, Akademi üyelerinin sürpriz yapması çok da sürpriz olmaz. Oscar''da ödül şansımızın artması için öncelikle Akademi üyelerine ulaşmanın yolu bulunmalı, kulis gücü arttırılmalı.
Cengis Asiltürk (Akademisyen-Yönetmen)
Filmlerimiz oryantalist
Susuz Yaz''ın olağanüstü rejisine ve dolayısıyla Metin Erksan''ın yaratıcılığına karşın, teknik açıdan yetersiz olduğunu söylemek gerekir. Söz konusu filmlerden en az yarısı Oscar adaylığı için (haddini aşan bir cüret olarak) insanı gülümsetecek cinstendir. Dolayısıyla da bu filmlerden çoğunun aday olarak bile gösterilmemesinde anlaşılmayacak bir şey yoktur! Piano Piano Bacaksız, Salkım Hanım''ın Taneleri, Eşkıya, Mavi Sürgün adlı filmlerin aslında her açıdan aday olmaya layık olduğu söylenebilir. Özellikle Salkım Hanım''ın Taneleri, vizörden Batılı gözle bakılmış olması açısından Oscar''a layık bulunmamış olabilir, şaşırtıcı değildir. Zira yurtdışından ödül alan filmlerimizin tümünün ortak özelliği oryantalist bir bakışın eseri olmasıdır.
Kelebeğin Rüyası müthiş etkileyici görselliğine karşın senaryo ve rejitasyon açısından beğenilmemiş olmalı...
Kış Uykusu teknik, rejitasyon, işlenen konu, FİLM olmaklık açılarından barajı aşarsa hiç şaşırmamak lazım. Oscar başarısı büyük ve onurlandırıcı başarı olur ki, kanımca Cannes için yatılan rüyadan daha görkemli bir rüyadır.
Bir umuda yolculuk vakası
Türkiye''nin Oscar yolculuğunun bir de ilginç virajı var. 1991 Oscar''ına En İyi Yabancı Film dalında aday adayı olan Umuda Yolculuk, bir kısmı Türkiye''de çekilen, içinde Almanca ve Türkçe konuşulan İsviçe, İngiltere, Türkiye ortak yapımı bir filmdi. Senaryosunu Feride Çiçekoğlu''nun kaleme aldığı filmde Necmettin Çobanoğlu, Nur Sürer, Emin Sivas ve Yaman Okay gibi Türk oyuncular başrollerdeydi. Film önce aday olmuş, ardından da En İyi Yabancı Film Oscar''ını kazanmıştı. Ancak senarist ve oyuncuları Türk olan filmin Oscar ödülü, büyük yapımcı İsviçre''nin hanesine yazılmıştı.
Oscar hayali kuran filmlerimiz
- 1964-Susuz Yaz
- 1989-Uçurtmayı Vurmasınlar
- 1992-Piano Piano Bacaksız
- 1993-Mavi Sürgün
- 1994- Manisa Tarzanı
- 1997- Eşkıya
- 1999- Salkım Hanımın Taneleri
- 2000- Kaç Para Kaç
- 2001- Büyük Adam Küçük Aşk
- 2002- Dokuz
- 2003- Uzak
- 2005- Gönül Yarası
- 2006- Dondurmam Gaymak
- 2007- Takva
- 2008- Üç Maymun
- 2009- Güneşi Gördüm
- 2010- Bal
- 2011- Bir Zamanlar Anadolu''da
- 2012- Ateşin Düştüğü Yer
- 2013- Kelebeğin Rüyası
- 2014- Kış Uykusu