ŞREK 4: SONSUZA DEK MUTLU Shrek 4: Forever After
Yapım Yılı ve Ülkesi: 2010, ABD yapımı Türü ve Süresi: Animasyon serüven 93 dakika Gösterim Formatı: Bazı sinema salonlarında 35 mm iki boyutlu standart pelikül film, bazılarında özel gözlüklerle izlenebilen üç boyutlu dijital film, Ankara ve İstanbul'daki iki AFM sinemasında da 3 boyutlu IMAX formatında gösterime sunulmuştur. İzleme tercihinizi bu üç seçenek arasında yapabilirsiniz. Ancak, formatlara göre bilet fiyatları da farklılaşmaktadır. Yönetmen: Mike Mitchell Senaristler: (Amerikalı çocuk öyküleri yazar ve çizeri William Steig'in "Shrek!" adlı masal kitabından uyarlamayla) Josh Klausner, Darren Lemke Görsel Yönetmen: Yong Duk Jhun (Yüzlerce kişilik bir animasyon ekibinin lideri olarak) Özgün Müzik Bestecisi: Harry Gregson-Williams Kurgucu: David Teller Sanat Yönetmenleri: Max Boas, Michael Hernandez Özgün Versiyonun Seslendirme Sanatçıları: Mike Meyers (Şrek), Cameron Diaz (Fiona), Eddie Murphy (Eşek), Antonio Banderas (Çizmeli Kedi), Walt Dohrn (Rumpelstiltskin), Julie Andrews (Kraliçe), John Cleese (Kral Harold), Craig Robinson (Kurabiye), Cody Cameron (Pinokyo) İthalatçı Şirket: UIP Dağıtıcı Şirket: UIP İçerik Uyarıları: Her yaş grubundan izleyici için uygundur. Resmî İnternet Sitesi ve Fragmanı: www.shrek.com İnternet Sitesi Kalitesi: * * * * (Mükemmel) Yeni Şafak-Sinema Puanı: * * * *(Başyapıt)
Orta yaş bunalımına girmiş olan Şrek, artık ne köyünde ne de aile içinde yaşadığı hiçbir eğlenceden zevk alamamaktadır. Bir yaşına basan sevimli üçüzlerinin yaş günü kutlamalarında arkadaşları ve köy ahalisinin aşırı ilgisinden dolayı şiddetli bir öfke patlaması yaşayan kahramanımız, bu öfkesini dindirebilmek için kendisini kırlara vurduğunda da üçkâğıtçılar kralı Rumpelstiltskin'in kucağına kolaylıkla düşer. Onu her şeyin her gün tıpatıp aynı olduğu bu sıkıcı düzenden kurtarıp bekârlık zamanlarındaki delidolu ve avare günlerine geri götürebileceğini söyleyen cüce Rumpelstiltskin, sunacağı büyük ödülün karşılığında ise Şrek'ten "küçücük" bir karşılık istemektedir: Hayatından alelâde bir gün…
Tekdüzelikten bunalmış durumdaki yeşil devimiz önüne uzatılan anlaşmayı can havliyle imzalar; fakat çok geçmeden anlar ki Rumpelstiltskin'e hayatından karşılık olarak verdiği gün, aslında "dünyaya geldiği gün"dür ve avarelikle geçirdiği o 24 saatin sonunda "aslında dünyaya hiç gelmemiş olacağı" için de derhal yok olup sonsuzluğa karışacaktır. Bu arada, zaten doğmadığı için büyük aşkı Fiona'yı ejderhanın ininden kurtarmamış, onunla evlenmemiş, güzel bebekleri ve onca can dostu hiç olmamıştır.
Kahramanımız, öfkesine yenilerek imzaladığı bu şeytanî anlaşmanın sonucunda avuçlarının içinden kayıp giden hayatını geri kazanabilmek için, Rumpelstiltskin ve emrindeki cadılar ordusuna karşı büyük bir mücadeleye girişir.
BÜYÜK GÖSTERİDE SON PERDE
Kurucu patron koltuklarında yapımcı-yönetmen Steven Spielberg, eski Disney yöneticilerinden Jeffrey Katzenberg ve müzik sektörü gurusu Michael Geffen'in oturduğu Dreamworks Animation SKG şirketi (Ki bu son kısaltma takısı da üç kurucu üyenin soyadlarından gelmekte), 2000'li yıllar boyunca tek kelimeyle "altın yumurtlayan tavuk" işlevi görmüş "Şrek" serisine dördüncü bölümünde son noktayı koydu. Böylesine popüler ve yüksek kâr getiren bir konsept için oldukça cesur bir karar sayılabilir bu; fakat Amerikalı sinemacılar -sözgelimi "Recep İvedik"in yapımcıları gibi- tek atımlık barutlarla hareket etmedikleri için, başarılı olan pek çok projeyi de doyum noktasında bırakmayı gayet iyi biliyorlar.
"Şrek-1" (2001, Yönetmenler: Andrew Adamson, Vicky Jenson)… "Şrek-2" (2004, Yönetmenler: Andrew Adamson, Kelly Asbury, Conrad Vernon)… "Şrek-3" (2007, Yönetmenler: Chris Miller, Raman Hui)… Ve nihayet "Şrek-4" (2010, Yönetmen: Mike Mitchell)…
Tam üçer yıl arayla ve her biri mayıs aylarında gösterime giren 4 ayrı Şrek filmini de beyazperdede izlemiş biri olarak, serinin Mike Mitchell imzalı bu son bölümünün gerek öykü kalitesi, gerekse yapım tekniğindeki olgunlaşma açısından hem kendi içinde hem de animasyon sinemasının aynı dönemdeki diğer bütün örnekleri itibarıyla geride bıraktığımız on yılın en iyisi olduğunu gönül rahatlığıyla ileri sürebilirim. Doğrudur, aynı tarihsel süreçte Şrek'in karşısına "Kayıp Balık Nemo", "Oyuncak Öyküsü", "Ratatuy" ve özellikle de "Buz Devri" gibi son derece sıkı rakipler çıkmıştı; fakat bunlar bizleri daha ziyade duygusal öyküleriyle can evimizden vurmayı başaran yapımlar oldular; yoksa teknik açıdan Şrek'in serüvenlerinden daha üstün değillerdi. Hele de bu son Şrek, âdetâ sektördeki bütün dost ve düşmanlarına "Animasyon işte böyle yapılır!" diye bas bas bağırıyor perdeden. O nasıl bir alan derinliği, yüz ifadelendirmesi, ten dokusu ve beden dilidir öyle; filmdeki canlandırma karakterlerin görsel kalitesi gerçekten de akıl alacak gibi değil. Hele de 3 boyutlu bir izlemede öykünün tam anlamıyla içine dalıyorsunuz!
ASLINDA, DİBİNE KADAR BİR ERİŞKİN FİLMİ!
Şrek'in dünya çapındaki başarısının sırrı, beyazperdede gördükleri her animasyon görüntüye otomatik olarak "çocuk filmi" damgasını vurmaya alışkın ebeveynlerin, olayı bu denli yüzeysel bir bakış açısıyla çözümleyemeyecekleri kadar derinlerde gizli… Çünkü, "Şrek" öncelikli hedef kitlesi kesinlikle çocuklar olmayan, fakat içerdiği sevimli karakterler ve yaydığı olumlu mesajlarla zaman zaman çocuklara da iyi gelebilen tam bir "erişkin serisi"… Nitekim, ancak büyüklerin anlayabileceği kimi örtülü mesajları, zaman zaman iyice cüretkâr olabilen espri anlayışı ve varlığı her bölümde alttan alta hissedilen ustaca kamufle edilmiş erotizmi de bu öykünün gerçekte erişkin izleyiciye dönük olarak kurgulanmışlığının birer kanıtı… O yüzdendir ki sinema tarihine yönelik olarak -çoğunu ancak sıkı sinefillerin yakalayabileceği- düzinelerce gönderme ve didiklendiğinde başka yerlere giden bir sürü alt-okumayla bezenmiş durumdaydı bütün seri…
Sözgelimi, bu son bölümde de filmin hemen başlarında, Kral Harold ve eşi, büyü yapılmış kızlarının derdine bir devâ bulabilmek için Rumpelstiltskin'in ormandaki gizli inine geldiklerinde, orada burada aylak aylak oturan cadılardan birinin kucağındaki banjo çalgısını tıngırdattığını görüyoruz. Cadının yarım yamalak çaldığı o melodinin John Boorman'ın 1972 yapımı filmi "Kurtuluş"taki (Deliverance) artık bir kült sahneye dönüşmüş olan "banjo yarıştırma bölümü"ne gönderme içerdiğini hangi çocuk çözebilir ki? Ya da bu çağın çocuklarının eşek ile ejderha arasındaki sahnede kullanılan klasikleşmiş Lionel Ritchie şarkısı "Hello"dan ne ölçüde haberi olabilir?
Dreamworks yapımcıları, biçimsel özellikleri itibarıyla çocuklara yönelikmiş gibi yaparken, delicesine âşık olmak, mutlu bir aile için katlanılan fedâkârlıklar, ayrılık, dostluk, ihanet, (bu son filmde görüldüğü üzere) orta yaş bunalımı ve kaybedilen değerlerin kıymetini sonradan anlamak gibi erişkinlerin dünyasının en gözde motiflerine dönük bir senaryo dokusuyla tam on yıl boyunca her iki izleyici grubunun da duygusal damarlarını yakalamayı bildiler.
Eh, bir animasyon film serisi bu kadar başarılı olunca, eleştirmen olarak bizlere de şapkalarımızı çıkartıp böylesi bir zekâ gösterisinin önünde saygıyla eğilmek kalıyor. "Şrek-4" her açıdan müthiş bir film; zaman ve para harcadığınıza kesinlikle pişman olmayacaksınız. Hele de verdiği bazı özel mesajlar, bu filmi çoluk çocuğuyla birlikte izleyecek olan 40 yaş ve üstü aile reislerine son derece iyi gelecektir.
ŞREK FiLMLERiNİN MALİ PORTRESİ
Şrek 1
(Shrek) / ABD'de Gösterime Çıkış Tarihi: 18 Mayıs 2001 / Yapım Bütçesi: 60 Milyon Amerikan Doları / Dünya Çapındaki Kazancı: 485 Milyon Amerikan Doları
Şrek 2 (Shrek 2) / ABD'de Gösterime Çıkış Tarihi: 19 Mayıs 2004 / Yapım Bütçesi: 150 Milyon Amerikan Doları / Dünya Çapındaki Kazancı: 920 Milyon Amerikan Doları
Şrek 3 (Shrek the Third) / ABD'de Gösterime Çıkış Tarihi: 18 Mayıs 2007 / Yapım Bütçesi: 160 Milyon Amerikan Doları / Dünya Çapındaki Kazancı: 795 Milyon Amerikan Doları
Şrek 4 (Shrek 4: Forever After) / ABD'de Gösterime Çıkış Tarihi: 21 Mayıs 2010 / Yapım Bütçesi: 165 Milyon Amerikan Doları / Dünya Çapındaki Kazancı: 75 Milyon Amerikan Doları (Henüz bir haftalık ve ABD içi rakamdır)
Şrek'teki 'Türk emeği'yle gurur duyuyorum
"Şrek-4"ü izlemeye gittiğinizde, bitiş jeneriği akmaya başlar başlamaz salonu hemen terk etmeyip perdeye yansıyan yazıları sabırla ve dikkatle incelerseniz, bir Dreamworks Animation SKG ürünü olan bu müthiş filmin yapımında özel efekt uzmanı ve animatör olarak görev almış en az 5 Türk sanatçısının (Evrim Akyılmaz, Özgür Üstündağ, Zeki Melek, Can Yüksel, Onur Yeldan); yanısıra daha pek çok İslâm ülkesinden animatörlerin adlarını görebilirsiniz. Hem de öyle böyle değil, son derece kilit görevlerde! Türk sanatçılarının adlarına önceki yıllarda gösterime giren başka bazı animasyon filmlerde de rastlamıştım gerçi; fakat ilk kez bu yapımda 5 Türk'ün adını bir arada ve böylesine yüksek profilli görevlerde gördüm. Ülke olarak, Hollywood'a her geçen yıl gitgide artan sayıda "akıllı çocuklar" gönderiyor olmamızdan dolayı sevinçliyim, gururluyum. Biliyorum ki bu arkadaşların pekçoğu yakın bir gelecekte teknik departmanlardan çok daha yükseklere tırmanıp, en sonunda yapım tasarımcısı, sanat yönetmeni, senarist ya da yönetmen koltuklarına terfî edecekler. O günler geldiğinde, bizim de ülke olarak Hollywood'da borumuz bir başka ötecek hiç kuşkusuz...