19.08.2008 tarihli ve 26972 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 5797 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 7'nci maddesiyle yapılan düzenleme 2022 sayılı Kanun kapsamındaki vatandaşlarımız açısından önemli bir rahatlama sağlamaktadır. Beraberinde bazı sıkıntıları bünyesinde barındırsa da sonuç olarak iyi niyetli vatandaşlarımız açısından önemli bir iyileştirme yapıldığını düşünüyoruz.
Bu Kanunun 7'nci maddesinde; “ 10/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunun 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 8- Sosyal Güvenlik Kurumu, İl veya İlçe İdare Kurullarının alacakları muhtaçlık kararlarını esas alarak aylık bağlar. Kurum gerektiğinde, aylık almaya başvuranların gelir, yaşam düzeyi ve varlıkları hakkında, belirleyeceği yöntemlerle inceleme yapmaya ve yaptırmaya, resmi ve özel idare müessese ve ortaklarından ve şahıslardan bilgi ve belge istemeye yetkilidir.
Aylık bağlanmasında İl veya İlçe İdare Kurullarının alacakları muhtaçlık kararlarıyla birlikte bu Kanunun gerektirdiği hallerde yetkili hastanelerden alınan sağlık kurulu raporları esas alınır. Aylık bağlanmasına esas belgelerin eksik olmaması halinde aylık bağlama işlemi yapılır.
Birinci ve ikinci fıkralar çerçevesinde aylık bağlama işleminden sonra yapılacak incelemeler sonucunda, aylık bağlama kararını etkileyecek durumların tespit edilmesi halinde, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi için durum aylık bağlanana iadeli taahhütlü, ilgili idareye de adi posta ile bildirilir. Eksikliklerin giderilmemesi halinde tebligat tarihinden itibaren üç aylık sürenin sona erdiği tarihin içinde bulunduğu ödeme döneminin sonunda aylık kesme veya düzeltme işlemi yapılır ve fazla ödenen tutarlar geri alınır. Gerçeğe aykırı sağlık kurulu raporu düzenlediği veya bu nitelikteki raporlara dayanarak aylık aldığı tespit edilenler hakkında Türk Ceza Kanununun ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.
Bu madde kapsamında aylık bağlamaya esas sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye yetkili sağlık kuruluşlarının belirlenmesi ile bu raporların alınmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile Kurum tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu değişiklikte hem “aylık bağlanmasına esas belgelerin eksik olmaması halinde aylık bağlama işlemi yapılır” ifadesi yer almakta hem de “aylık bağlama işleminden sonra yapılacak incelemeler sonucunda, aylık bağlama kararını etkileyecek durumların tespit edilmesi halinde, tespit edilen eksikliklerin giderilmesi…” ifadesi maddenin çok iyi düşünülerek hazırlanmadığı izlenimi vermektedir. Yine de Kanun kapsamındaki vatandaşlarımız açısından ciddi bir rahatlama sağlayacaktır. Yine madde metninden Sosyal Güvenlik Kurumunda Sağlık Kurulu oluşturulmayacağı anlaşılmaktadır. O zaman daha sonra tespit edilen eksiklikler rapor üzerinde olmayacaktır. Olsa olsa şeklen olacaktır.
Yapılan yeni düzenlemeyle 65 yaşını doldurmuş muhtaç, güçsüz ve kimsesiz Türk vatandaşları ile özürlü ve muhtaç Türk vatandaşlarına aylık bağlanma süresi oldukça kısaltılmaktadır. Yani Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından oluşturulan sağlık kurullarınca detaylı bir inceleme yapılması nedeniyle oldukça zaman alan aylık bağlama süreci ciddi anlamda kısaltılacaktır. Bu sürenin bazen yılları aldığı düşünüldüğünde yapılan değişikliğin ne anlama geldiği daha iyi anlaşılacaktır.
Ancak, Özürlü vatandaşlarımız açısından, bu madde kapsamında aylık bağlamaya esas sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye yetkili sağlık kuruluşlarının belirlenmesi ile bu raporların alınmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelikle belirleneceği için bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden aylık bağlanması mümkün değildir.
Yine 2022 sayılı Kanunun 4'üncü maddesinde yer alan; “Bu Kanuna göre aylık bağlanmada veya ödenmesinde uygulanacak usul ve kullanılacak belgeler, Maliye ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarınca müşterek hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunur.”hükmü gereğince çıkarılan Yönetmelikte de değişiklik yapılmadan aylık bağlanamayacaktır. Çünkü, daha önce çıkan Yönetmelikte gerekli değişiklik yapılarak süreçle ilgili düzenleme yapılması gerekmektedir.
Sonuç olarak, Sosyal Güvenlik Kurumunca ciddi bir süzgeçten geçen raporların aynı ciddiyette incelenip incelenmeyeceği hususu önemli bir soru işaretidir. Yine, bu uygulama nedeniyle özürlü ve yaşlılar daha sonraki incelemelerde ciddi mağduriyet yaşayacaklarsa ve bu mağduriyetlerin giderilmesi için tekrar 2022 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinde yer alan; “Bu Kanun kapsamındaki kişilere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yersiz ödenen ve geri alınması gereken aylıklar ile bunlardan doğan ceza ve faizler terkin edilmiştir. İlgililer hakkında herhangi bir idari ve icrai takibat yapılmaz.”hükmü gibi bir hüküm çıkarmak zorunda kalınacaksa Devlet ciddiyeti sizce zedelenir mi?