HayatKahramanlar sineması olarak Yeşilçam

Kahramanlar sineması olarak Yeşilçam

Türk Sinemasında Kahramanlar kitabı, mağrur ve mağdur kahramanların hikâyesi eşliğinde bir toplumsal analiz sunuyor okura. Beyaz perdeye yansıyan; kadın / erkek / anne / baba / doğru / yanlış değişirken, fonda koca bir toplumun zemininin nasıl evrildiğini takip ediyoruz.

Haber MerkeziYeni Şafak
Türk sineması, uzun yıllar ciddi bir ilgiden mahrum kaldı.
Türk sineması, uzun yıllar ciddi bir ilgiden mahrum kaldı.

AYŞE ADLİ

Türk sineması, uzun yıllar ciddi bir ilgiden mahrum kaldı. İlk ürünlerini geçtiğimiz asrın ilk çeyreğinde veren yerli sinema; uzunca bir süre, ilgili (aslında ilgisizlerce) küçümsenmiş ve halkın eğlence aracı olarak görülmüştü. Batı sineması karşısında girilen bu kompleks, son yıllarda etkisini yitirmeye başlasa da daha yapılması gereken çok iş var. Geçtiğimiz aylarda Küre Yayınları arasından çıkan, Biraz Mağrur Biraz Mağdur Türk Sinemasında Kahramanlar kitabının editörü Tuba Deniz de bu ihmal edilmişliğe dikkat çekerek başlıyor sunum yazısına. Deniz, ‘Üzerine yeterince düşünülmemiş, konuşulmamış konulardan sadece biri’ dediği Türk Sinemasında Kahramanlar kitabının öncelikli motivasyonunun mevcut literatüre katkı sunmak olduğunu dile getiriyor. Çalışmada; 13 yazarın farklı yaklaşımlarla ele aldığı ‘Yeşilçam Kahramanları’ aracılığıyla Türk sineması felsefi, psikanalitik ve sosyolojik yaklaşımlarla analiz ediliyor. Tahlil ve eleştiri elbette mühim ancak bu muhtevada çalışmalar, sıklıkla, ortalama okuru ‘ıskalama’ zaafıyla mâlul olurken kitabın bu problemin üstesinden geldiğini de söylemek gerek. Zira bütün bu bahsettiğimiz felsefi, analitik ve sosyolojik okumalar, seyrine doyamadığımız figürler aracılığıyla yapılıyor. Söz gelimi Türk toplumunun ataerkil ve devletçi bakışının sinemadaki temsili gibi aslında pek de ilgi duyulmayacak bir başlık; sevimli, tonton, babacan Hulusi Kentmen’in şahsında irdelenince işler değişiyor. Ünlü oyuncunun rol aldığı filmler, bu filmlerin konuları ve rol arkadaşlarına dair hatırlatmalar, hoş bir nostalji yaşatırken sayfalar arasında ilerledikçe tatlı sert, otoriter, mesafeli ancak son tahlilde uzlaşmacı ‘baba’nın tarihsel ve kültürel olarak temsil ettiği karakterle de tanışmış oluyoruz. Sinemada babaya biçilen rolü dönemsel geçişlerle takip ettiğimizde, giderek zaaf kazanan ‘babalık’ durumunun Babam ve Oğlum’da günah çıkarmasına şahit oluyoruz. Bir zamanlar olumlanan otoriteye itiraz zirveye çıkıyor ve ‘babalık durumu’ tamamıyla reddedilmese de ehlileşerek tüm çocuklarının huzurunda günah çıkarıyor. Paralel bir okumayla birey / devlet ilişkisine baktığımızda sözü edilen zihniyet dönüşümünün devlet / vatandaş ilişkisinde de karşılık bulduğunu görüyoruz. 80 öncesinin hayata nizam veren ‘ devlet babası’; sorgulanan, itiraz edilen ve nihayetinde vatandaşa hizmet sunmakla sınırlanan bir alana doğru itiliyor aynı yıllar içinde...

Türk Sinemasında KahramanlarnYayına Haz.: Tuba DeniznKüre Yayınların2017n272 sayfa

80 SONRASI KIRILMA YAŞANIR

Yeşilçam filmlerinde, klişeler üzerinden ilerleyen akış boyunca kahramanın başına ne geleceğini en baştan tahmin edilebilir. Senaryoda kime hangi rolün düşeceği bellidir. Polis memuru, olay mahalline son anda yetişse de çözüme imzasını atar. Hulusi Kentmen karakterlerinde olduğu gibi, ülkenin kalkınmasında rol üstlenmiş zenginler son tahlilde müspet karakterlerdir. Anne her zaman masum ve adeta bir melek kadar iyi, baba otoriterdir... Ancak bu prototipler, ömürlerini 1970’li yılların sonunda doldurur. 80 sonrası yaşanan kültürel kırılma, Türk sinemasında da karşılık bulur. Bir sessizlik döneminden sonra ilk örneklerini 90’lı yıllarda veren yeni Türk sinemasının kodları, Yeşilçam’dan tamamıyla farklıdır. Sanayileşme, özgürlük hareketleri, 50’lilerde İstanbul’a akmayan başlayan taşralının artık görmezden gelinemez oluşu... gibi toplumsal mevzular sinemada yeni ifade biçimleriyle karşılık bulur. Melodramların naif kahramanları yerlerini daha gerçekçi, sert ve net karakterlere hatta yer yer antikahramanlara terketmiştir artık. Kitapta; bu kırılma dönemlerinin öncesi ve sonrasında ortaya konan örnekler üzerinden yapılan mukayeseler, toplumun geçirdiği dönüşüme ayna tutmayı sağlıyor. 90 sonrasında Yeşilçam’ın ‘iyi ve kötü’sü arasında oldukça geniş flu bir alan açıldığını görüyoruz.

KUTSAL ANNELİK ÜZERİNE

Postmodern dönem olarak tarif edilen bu yeni dönemde, kavramlar yeni anlamlar kazanırken sinema da bu zihinsel dönüşümden nasibini alıyor. Ve artık hastalıklı, günahkar, ‘ikinci sınıf’ karakterler görmeye başlıyoruz beyaz perdede. Yeşilçam döneminde çoğunlukla ‘kutsal’ ve ‘makbul’ annelikle tasvir edilen kadın, yepyeni bir surette çıkıyor karşımıza. Hilal Turan, özellikle Atıf Yılmaz’ın başını çektiği kadın filmlerinde, Türk sinemasının o güne kadar iyi-kötü ikilemiyle sunduğu kadın temsillerinden farklı olarak; cinsel özgürlükçü, toplumsal değerleri sorgulayan kadın temsillerine geçildiğine dikkat çekiyor. Bu döneme imzasını atan isim de sürpriz değil elbette; Müjde Ar... Turan, “post-Yeşilçam döneminin yeni ikonu” dediği Müjde Ar’ın canlandırdığı karakterleri “Kadın olmaktan doğan haklarının peşinde, mücadeleci bir kadından çok seyredilesi, bakılası, 80’li yılların imaj patlamasına uygun biçimde kışkırtıcı” cümleleriyle tahlil ediyor. Bu yapımlarda, Yeşilçam’ın ‘kötü’ kabul ettiği serbest kadın, normalleşmek bir yana meşruiyyet kazanıyor. Bu dönemde geleneksel rollerle birlikte değer algıları da tartışmaya açılmıştır. Yeni kadın hareketi, o vakte kadar makbul kabul edilen iffet, namus gibi kavramları tartışmaya başlamıştır artık. Haz, zirvedeki yerine doğru yükselişe geçmiştir...

Kitapta yer alan ve içeriklerinden örnekler sunduğumuz; Türk Sinemasında Entelektüel Yabancılaşma, Tarihi ve Avantür Filmlerde Kahraman Miti, Baba; Yere Yığılan Kahraman, Patron Babamızın Tatlı Sert Halleri, Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Kadir İnanır’a Bakış, Yeni Politik Filmlerde Kürt Kimliği, Şaban Karakteri Üzerine Bir Açıklama Denemesi, Post-Yeşilçam’ın Cinsel Özgürlükçü İkonu: Müjde Ar, Biraz Zalim Biraz Melek: Hülya Koçyiğit, Kutsallık ve Murdarlık Arasında Değişen Anne Temsilleri, Güzelleşen Çirkin Kızlar, Türk Sinemasının Hasta Erkekleri ve Başrolde İstanbul başlıklı makaleler, ilgi alanlarını sinemayla sınırlamış olsalar da sundukları tartışma zeminini genişletmek mümkün. Bundan sonrası okurun işi... İyi okumalar!

ÖNERİLEN VİDEOLAR
Afrin’e süpürme harekâtı
ABD'nin PYD-YPG ile Suriye'de oluşturmaya çalıştığı terör koridorunun en önemli merkezlerinden Afrin, Türkiye'nin operasyon menzilinde. Türkiye, Fırat Kalkanı ardından kritik bir müdahaleye daha hazırlanıyor. Türkiye'nin operasyona hazırlandığı Afrin'in önemi nedir ve operasyonun nasıl gerçekleşecek?


Öğrenme güçlüğü çekti milyar dolarlar kazandı
67 yıllık hayatına birçok başarıyı sığdıran Richard Branson'a disleksi 5.1 milyar dolar kazandırdı. Branson'ın hayatını Dönüm Noktası'nda ele aldık...


Bu makine şeritleri kendi kendine boyuyor
Şerit boyama makinesi üreten Stim firmasının Kontur 700 isimli modeli herhangi bir sürücüye ihtiyaç duymadan şeritleri boyuyor.
Bunu Gördünüz Mü? Böyle duran top organizasyonu görülmedi
Dünyanın en saçma duran top organizasyonu, Dortmund'lu yıldızın oğlunu ağlatması ve daha fazlası... Tuğçe'nin sunumuyla 'Bunu Gördünüz Mü?'


Katar Şeyhi esir alındı!
Haziran ayından bu yana Katar'a karşı büyük bir ambargo başlayan Arap ülkelerinin arasında bulunan Birleşik Arap Emirlikleri, Katar'daki kraliyet ailesinden Şeyh Abdullah El-Sani'yi esir aldı. El-Sani yayınladığı videoda, başına bir iş gelirse sorumlusunun Abudabi Veliahtı olduğunu söyledi.
ABD’li uzman: Dünyanın yeni katilleri biziz
ABD'li medya uzmanı ve aktivist Jerry Day, Amerika'nın özellikle Ortadoğu ülkelerine yaptığı müdahalesine ve bu müdahalelerin hiçbir yasal gerekçeye dayanmadığına dikkat çekerek, ''ABD, uluslararası tüm anlaşmaları ihlal etti, Müslüman ülkeleri bombaladı, insanları öldürdü. Bu yüzden gittikçe yalnızlaştı. Bir gün sonumuz, İkinci Dünya savaşı sonrası Almanlar gibi olacak. Dünyanın yeni katilleri biziz'' şeklinde konuştu.
Filistinli çocuktan en samimi ‘İsrail’ boykotu
Kudüs'te yaşayan Filistinli küçük bir çocuk, markette alışveriş yaparken babasının şaşırtmacasına rağmen İsrail üretimi ürünleri almıyor. İsrail ürünlerini boykot eden sevimli çocuk, “Hayır o İsrail malı” diyerek diğer ürünü alıyor.
'Sakallı olduğu için' saldırıya uğradı!
Kolombiyalı bir adamın 'sakallı olduğu için' hakaret ve saldırıya uğraması, ABD'de yükselen İslamofobiyi gözler önüne serdi.

Kritik yıl 2019 öncesi milli adım
Cumhurbaşkanlığı sistemi Türk siyasetini yeniden şekillendiriyor. Bunun ilk işareti de AK Parti ile MHP arasındaki 'Milli İttifak' görüşmeleri oldu.
Yaralı Yüz: Franck Ribery
2 yaşında geçirdiği ve hayatı boyunca yüzünde izini taşıyacağı kaza, 23 yaşında Müslüman oluşu... Bilinmeyen yönleriyle Fransız yıldız Ribery'nin hayatındaki dönüm noktaları...


Filistinli Emel artık özgür...
İsrail'in hapse attığı 17 yaşındaki Filistinli Emel'in 1,5 yıllık hapis cezasının ardından özgürlüğe ve ailesine kavuştuğu o anlar…
"Karşınızda ne Osmanlı'nın hasta adamı ne Cumhuriyetin çömez devleti var!"
43. Muhtarlar Toplantısı'nda Cumhurbaşkanı Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nden tüm dünyaya mesaj verdi.
Muhalifler 20 Esed askerini esir aldı
Türkiye, İran ve Rusya'nın girişimiyle ilan edilen 'çatışmasızlık' bölgelerinden İdlib'de yoğun çatışmalar yaşanıyor. Muhalifler, çatışmalar sırasında Esed rejimi saflarındaki 20 Şii milisi esir aldı.
İsrail zulmünün kurbanı: 15 yaşındaki Muhammed
İsrail askerlerinin başından yaraladığı Filistinli Muhammed Tamimi, yaşadıklarını anlattı. 6 saat ameliyatta kalan Tamimi, 6 ay boyu okula gidemeyecek. Muhammed Tamimi, Filistin direnişinin sembollerinden Ahed'in kuzeni...


İzinsiz aldıkları ekmeklerin parasını bırakıp helallik istediler
Bilecik'te, bir bakkalın dolabından izinsiz ekmek alan öğrencilerin daha sonra para bırakıp yazdıkları notla helallik istemeleri, iş yeri sahibine duygulu anlar yaşattı.
Bunu Gördünüz Mü? Rüzgara karşı paslaşan çılgın genç
Kayserispor'un hocası Sumudica, rüzgarla paslaşan çılgın genç ve çok daha fazlası Tuğçe'nin sunumuyla Bunu Gördünüz Mü?'de...
Oğlunun katilini affeden anne herkesi ağlattı
Suliman Abdu'l Mutakallim isimli genç, sadece 60 dolar için öldürüldü. ABD'de yaşanan olay sonrası Suliman'ın annesi, katili affettiğini açıkladı. Yüreği yanan bir annenin duygulandıran konuşmasında söyledikleri, mahkemedekileri de ağlattı…
Venezuela zor durumda
Ekonomik krizden dolayı halkın temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı Venezuela'da yağma olayları başladı.
Dünyaca ünlü isimlerden İsrail'e boykot!
2004 yılında başlatılan İsrail'e karşı kültür boykotuna dünyaca ünlü birçok isim destek verdi. İsrail'in Filistin işgali ünlü sanatçılar tarafından bu hareketle boykot ediliyor.
Erdoğan’ın Türkiye tarifi: Türkiye demek…
Cumhurbaşkanı Erdoğan, grup toplantısında dinleyenleri coşkulandıran ve duygulandıran bir Türkiye tarifi yaptı. Erdoğan'ın konuşması alkışlarla karşılık buldu.


Neymar 4 gol attığı maçta ıslıklandı
Spor

Neymar 4 gol attığı maçta ıslıklandı

Fransa temsilcisi PSG, Neymar'ın yıldızlaştığı maçta Dijon'u 8-0 yendi. Maçın 83. dakikasında kazanılan penaltıyı Cavani'ye bırakmayan Brezilyalı oyuncuya Fransız taraftarlar tepki gösterdi.
Trabzon’da pistten çıkan uçağı kurtarma çalışmaları canlı yayın
Gündem

Trabzon’da pistten çıkan uçağı kurtarma çalışmaları canlı yayın

Trabzon Havalimanı’nın saat 04.00 itibariyle uçuşlara kapatılmasının ardından pistten çıkan uçağın bulunduğu yerden kaldırılma çalışmaları günün ilk saatleri itibariyle sürüyor. Anadolu Ajansı kurtarma çalışmalarını canlı yayında aktarıyor.
3 saatte Afrin
Dünya

3 saatte Afrin

Operasyon öncesi Afrin’de çözülme var. İlçedeki PKK elebaşlarından Veyzi Hicazi, Azez’e kaçıp muhaliflere teslim oldu. "PKK’nın medya şovlarına kimse aldanmasın", diyen Hicazi, “Türk ordusu harekatın başlamasından birkaç saat sonra Afrin’de olur” dedi.
Beşiktaş'ta Boyko krizi Vida'yı engelledi
Spor

Beşiktaş'ta Boyko krizi Vida'yı engelledi

Beşiktaş'ta Boyko'nun Club Brugge'la anlaşamamasının perde arkası ortaya çıktı. Ukraynalı kalecisinin Belçika kulübünden Beşiktaş'ta alacağı maç başı ücretlerini istediği bu yüzden de transferin gerçekleşmediği öğrenildi. Öte yandan Boyko'nun siyah beyazlılara geri dönüşü sebebiyle yeni transfer Vida'nın lisansı çıkartılamadı.
Emre Belözoğlu’nun tekmelikleri ortaya çıktı
Spor

Emre Belözoğlu’nun tekmelikleri ortaya çıktı

Başakşehir'in kaptanı Emre Belözoğlu, Giresunspor'la oynanan kupa maçında ikinci yarıda oyuna dahil oldu. Tecrübeli futbolcunun sahaya girerken çekilen bir fotoğrafı tartışma çıkardı. Bunun sebebi ise Emre Belözoğlu'nun Başakşehirli diğer futbolcular gibi Başakşehir tekmeliğiyle değil de Fenerbahçe tekmeliğiyle sahaya çıkmasıydı. Ancak gerçek kısa bir süre sonra ortaya çıktı.