Hayat Nevhizin tablolarında Türkiyenin hikayesi var

Nevhiz’in tablolarında Türkiye’nin hikâyesi var

Dünyadan ve ülkemizden yazarları, sanatçıların, şairlerin eserleri, figürleri ve resim sanatına adanmış bir ömrün hikayesini göreceğimiz “Varlığımın Garip Şarkısı” sergisi için ressam Nevhiz Tanyeli, Türkiye’nin görsel güncesini çizdiğini söylüyor.

Ayşe Olgun Yeni Şafak
Nevhiz Tanyeli
Nevhiz Tanyeli

941 doğumlu olan ressam Nevhiz Tanyeli İş Sanat Kibele Sanat Galerisi’nde “Varlığımın Garip Şarkısı” adında resim sanatının çok boyutluluğunu anlatan bir sergi açtı. Gündelik hayattan insanın içsel dünyasına doğru uzanan eserlere imza atan Nevhiz, aynı zamanda figüratif resmin sıra dışı ismi olarak kabul ediliyor. Bugüne kadar yurt içi ve yurt dışında 27 kişisel sergi, 115 karma sergiye imza atan, pek çok ödülün sahibi olan Nevhiz, akademisyen kimliğiyle de geleceğin sanatçılarını yetiştirdi. Neşet Günal, Cemal tollu ve Bedri Rahmi Eyüboğlu’ndan resim dersi alan, 30 yaşında Paris’e eğitim almaya giden ve dönemin usta ressamlarıyla çalışma fırsat bulan Nevhiz’le 12 Nisan’a kadara açık kalacak olan sergisini gezdik ve sorularımızı yönelttik. Doğumdan ölüme doğru akan hayat ırmağını resmeden Nevhiz’in sanat camiasından pek çok ünlü ismi tablolarında dikkat çekiyor. Biz de öncelikle resmin edebiyatla daha sonra ise diğer sanat dallarıyla kurduğu bağın hikayesini merak ettik. Buyrun.

Aileniz “aç kalırsın” uyarısıyla ressam olmanıza karşı çıkıyor ancak buna rağmen küçük yaştan itibaren ressam olmaya karar veriyor ve bu kararınızdan da dönmüyorsunuz. Resmi sizde tutkuya dönüştüren şey tam olarak neydi?

Sanat dolu bir evde doğdum ve büyüdüm. Felsefe öğretmeni olan babam keman çalardı, çeviri yapar ve yazardı. Ve de resim yapardı. Çok iyi Fransızca bilirdi ve Fransa’dan kitaplar getirtirdi. Bu kitapların bir kısmı ile resim ustalarını tanıyabildim. Onları sevdim. Çok küçük yaştan başlayarak resim yapmak geldi içimden. Aydın bir kadın olan resme yetenekli annem ve babam beni hep teşvik ettiler bu konuda. Genler ve içinde bulunduğum ortam olsa gerek tutkumun nedeni. Ailem ressamlığı meslek olarak seçtiğimde panikledi ve karşı çıktı ileride yeteri kadar para kazanamam diye… Ayrıca hâlâ da haklı çıkmış durumdalar! Nedir ki olan olmuştu ve ben çok kararlıydım.

AKADEMİDE DÜŞÜNCELERİM NETLEŞTİ

Resim size iki kapı açıyor: Ressamlık ve akademi. Resme bu iki kimlikle bakmanın size katkıları ne oldu? Keşke sadece resim yapsaydım dediğiniz oldu mu?

Evet oldu. Eğitimcilik çok zamanımı alıyordu çünkü. Ama iki seçenek vardı; ya sanat ya da eğitimciliğin yanı sıra resim yapacaktım. Ya da ortalama beğeniye seslenen resimler yaparak geçimimi sağlamaya çalışacaktım. Birinci seçenek yine daha ehvendi. Gençlere rehberlik etmeye çalışırken resim üzerine düşüncelerimin daha bir netleştiğini de ifade etmeliyim.

Beni en çok doğum ve ölüm üzerine yaptığınız resimler etkiledi. Resimleri farklı dönemlerde mi yaptınız? Sergide doğum ve ölümün birbirine hem zıt hem de yan yana olması benim için çarpıcıydı ve Eliot’ın ‘Benim sonumda başlangıcım vardır’ sözünü hatırlattı. Sizde o zıtlığın uyandırdığı duyguyu merak ediyorum.

Farklı dönemlerde yapıldı, o resimler. Yaşam ve ölüm iç içe, hep. Doğduğumuzda başlıyoruz, ölümü de içimizde taşımaya. Hele bugünlerde daha da haşir neşir bu ikisi. Tesadüfen canlı kalınıyor. Yaşamımız boyunca pek çok doğuma ve ölüme tanıklık etme durumundayız. Derimiz yeterince kalınlaşmamışsa, görmemeyi yeğlememişsek eğer ne olup bittiğini anlamaya çalışıyoruz ve resimsel bir günce oluşmaya başlıyor. Ortalama bir farkındalığı olan herkes için geçerliliği olan bir duyarlılık gündemde oluyor.

İNSAN DİĞERLERİ KADAR KENDİNİ DE MERAK EDER

Nevhiz Tanyeli'nin eseri
  • Resimlerinizin bazılarında sizi de görüyoruz. Bir ressam için kendini resimlemek nedir, nasıl bir duygunun iz düşümüdür diye sorsam neler söylersiniz?
  • Pek çok ressam yapmış otoportresini. Aynalardan ve fotoğraflardan kendi yüzünüzü görebiliyorsunuz ancak. Başkalarının portrelerini yapmak kadar ilginç bence kendinizi betimlemek de. Birinci tekil şahıs olarak devreye giriyorsunuz olabildiğince. Görsel dille diyalog kurma çabasının sonucu belki de. Merak da var doğal olarak. Diğer yüzlere olduğu gibi kendi yüzümüze de duyduğunuz merak.
  • Resimlerinizde yaşanmışlığın izlerini sürüyoruz. Dostlarınız da resimlerinizde hayat buluyor. Bir resmin gerçek yaşamla buluştuğu ve kopup sanata dönüştüğü o çizgi için -kendi resimlerinizden yola çıkarsak- ne söylersiniz?
  • Dönüp yaşam boyu yaptığım resimlere baktığımda, Türkiye’de yaşamış bir ressamın görsel güncesini görüyor gibi oluyorum. Resmî olmayan, özgün bir günce… Bir tanıklık… “Hayır!” diyebilen ama karşı olduklarını değiştiremeyenin güncesi… Dostlar, tanıdıklar da yerini alıyor bu iz düşümlerinde.

PEK ÇOK YAZAR ŞAİRDEN İZLER VAR

Nevhiz Tanyeli'nin eseri

Akademide önemli hocalardan ders almışsınız. Birisi de Bedri Rahmi Eyüboğlu ve onu anlatırken sözel dili de görsel dil kadar etkili kullandığını söylüyorsunuz. Aynı zamanda öğrencilerini evine davet ettiğini ve Aşık Veysel’in o evde konser verdiğini anlatıyorsunuz. Şiir edebiyat ilişkisi üzerine neler söylersiniz?

Nazım Hikmet, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Mayakovski, Lorca, Sait Faik, Aşık Veysel ve pek çok şair, yazar yaşamımı, şiirimi sundular bana. Bedri Rahmi de bu şiirin farkında olan bir eğitimciydi. İyi ki hocam oldu.

Yine sergide Cemal Süreya, Edip Cansever gibi şairlerin resimlerini görüyoruz. Süreya günlüğünde sizin resimlerinizden bahsediyor. Resim ve şiirin buluştuğu bu portrelerle ilgili bize ne anlatırsınız?

Akademide öğrenciyken evlendiğim eşim de şiir yazardı ve dostlarının çoğu şairdi. Bu çevreyi içinden tanıma şansım oldu. Görsel bir günce diyorum ya, işte bu nedenle. Ayrıca emeğin bir Dostoyevski, bir Gorki, bir Faulkner, bir Çehov da Nevhiz’i Nevhiz yapanlardır. Yaşamın bir armağanı idi, evimize gelen ya da çeşitli ortamlarda birlikte olduğumuz İstanbul’da yaşayan şair, yazar ve tiyatrocularla birlikte olmak, onları tanıyabilmek.

MÜZİKSİZ RESİM YAPAMAM

Resmi edebiyat şiir dışında besleyen diğer sanat dalları da var mı? Mesela resim yaparken müzik dinler misiniz? Ya da bir film izleyip o filmden ilhamla resim çalışır mısınız?

Resim yaparken müzik dinlemeden edemem. Tam bir sinema tutkunuyumdur. Tüm bunlar, edebiyat, müzik, sinema beni besleyenler, beni ben yapan etmenler yaşamın kendisi gibi…

Türk ressamlarının kendi geleneklerinden ilhamla yaptığı resimler var. Bedri Rahmi, Neşet Günal şu an aklıma gelen ilk isimler. Türk resmi size göre kendi geleneğiyle ortak bir dil oluşturabildi mi?

Evrensel bir dil, resim dili. Yaratıcı emeğin yaratıcı emeğe eklendiği bir zincir sanat tarihi. Sanatçıların eğilimleri ve seçimleri sonucunda oluşuyor üslupları ve resim dilleri.

PARİS BENİM İÇİN TAM BİR ŞÖLENDİ

Nevhiz Tanyeli'nin eseri
  • Paris Türk ressamları için önemli bir merkez. Siz de bir dönem Paris’e gidiyorsunuz. Paris’in Türk resmi üzerinde ve özelde de sizdeki etkisi için ne söylersiniz?
  • Sanatçı kimliğim ve dünya görüşüm biçimlenmiş olarak gittim, otuz yaşımda Paris’e. Önceden evdeki ve Akademi’nin kütüphanesindeki kitaplarda gördüğüm ustaların resimlerinden el almıştım epey. Paris’e gidince Van Gogh, Otto Dix Soutine, Picasso, Goya, El Greco, Bacon, Monet gibi pek çok ressamın özgün resimlerini görme olanağım oldu sergi ve müzelerde. Tam bir şölendi bu benim için.
  • Sizin tuvalinizde en çabuk biten ve kolay kolay bitmeyen renk hangileri diye sorsak ne cevap veririsiniz?
  • Tuvallerimde renkler bitmez, kendi gereksinimlerine göre yaşamlarını sürdürüp dururlar. Özerktirler, bir anlamda…
Abone Ol Google News
Bu da İsveç vefasızlığı!

Bu da İsveç 'vefa'sızlığı!

​Belediye 92 yaşındaki kadının alışveriş poşetlerini parayla taşıyor
Maskeler takıldı

Maskeler takıldı

TBMM Genel Kurulu yine bir ilke sahne oldu.
Utanç yazısı kaldırıldı

Utanç yazısı kaldırıldı

Sağlıkçılara asansörü yasaklamaya kalkan yönetim özür diledi.
Milyonlar soruyor:<br>Kim bu yarbay?

Milyonlar soruyor:
Kim bu yarbay?

Polis memuruna "​Maaşın kaç, ederin kaç para senin" diye bağırdı.
Başka seçenek bırakmadılar

Başka seçenek bırakmadılar

​İzmirlilerin hıncahınç doldurduğu caddeye polis indi.
'Milyonlarca insan bu halde...'

'Milyonlarca insan bu halde...'

​ABD'de koronavirüs nedeniyle işsiz sayısı 20 milyonu bulabilir.
Test sonucu geldi

Test sonucu geldi

Evinde tedavi gören Terim'in sonucu açıklandı.
Burhan amcadan güzel haber var

Burhan amcadan güzel haber var

​Doktorlar yakından ilgileniyor, sağlık durumu iyi.
Süt, ekmek, silah...

Süt, ekmek, silah...

​ABD'liler salgında akın akın silah almaya koştu.
11 İranlı vekil daha yakalandı

11 İranlı vekil daha yakalandı

​Tam da Sağlık Bakanı'nın "Mayısta kurtuluyoruz" dediği gün.
Son noktayı koydu

Son noktayı koydu

'​Önce ölüme yatırdılar sonra da etrafında dans ettiler!'
Günde 500 lira<br>kazanıyorlar

Günde 500 lira
kazanıyorlar

​Pazarcılar yasak dinlemiyor tanesi 5 liradan tezgahına koyuyor.
Sokağa atana ceza

Sokağa atana ceza

​Koronavirüs ile mücadelede tehlike oluşturuyordu.
Herkesi ilgilendiriyor

Herkesi ilgilendiriyor

Bakan Pakdemirli'den baraj doluluk oranlarıyla ilgili açıklama.
Sanki biliyorlardı

Sanki biliyorlardı

Virüse hazırlıksız yakalanmayan tek Avrupa ülkesi Finlandiya...
Faiz yasal değil

Faiz yasal değil

​Kredi çeken milyonlarca vatandaşı ilgilendiriyor.
Trakya'daki ilk karantina bölgesi

Trakya'daki ilk karantina bölgesi

​Köyde 2 kişide koronavirüs pozitif çıktı.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.