Hayat Siyaset üzerinden edebiyatı okumak

Siyaset üzerinden edebiyatı okumak

“Edebiyatçı ile siyasi sınıfların, sonu hep hüsranla biten ilişkileri. İktidarlar sanatçıdan ne umar? Sanatçı siyasetçiden ne bekler? Geçen yüzyılın önemli bir problemi bu idi. Şimdi ise böyle bir problem yaşamıyoruz sayılır. Çünkü iktidarların sanattan, edebiyattan beklentileri azaldı da azaldı.”

Haber Merkezi Yeni Şafak
Mehmet Akif Ersoy
Mehmet Akif Ersoy

NECMETTİN TURİNAY

Selçuk Karakılıç’ın çalışması, her şeyden önce adı ile dikkat çekici. Dolayısıyla okuyucu merakını harekete geçiren bir yanı var bu başlığın. Hem bir gerçeği ifade eden, hem de bağıran bir yanı: “Sürgün İntihal ve İntihar”!.. Bu tür kavramların, insan ruhu üzerinde ne tür çağrışımlar meydana getireceğini siz de tahmin edebilirsiniz. Fakat uzaktan baktığımız bu başlığın altında, daha farklı duran bir at başlık var ki onu geç fark ediyorsunuz: “Edebiyatımızın Siyasetle İmtihanı” Demek ki asıl bu başlık bizi bu kitabın içine davet eden.

Edebiyatla, edebiyatçı ile siyasi sınıfların, sonu hep hüsranla biten ilişkileri. İktidarlar sanatçıdan ne umar? Sanatçı siyasetçiden ne bekler? Geçen yüzyılın önemli bir problemi bu idi. Şimdi ise böyle bir problem yaşamıyoruz sayılır. Çünkü iktidarların sanattan, edebiyattan beklentileri azaldı da azaldı.

Ama eski tek parti yıllarında, ya da iki bloklu dünyanın hakim olduğu zamanlarda, hadisenin nasıl bir boyut kazandığını öğrenmek, tanımak isterseniz, Karakılıç’ın çalışması işte o noktada sizi bekliyor.

GENİŞ BİR YAZAR YELPAZESİ

Bir de Selçuk Karakılıç, edebiyatımızın önde gelen her hangi bir ismi ile kendisini sınırlandırmıyor. Peyami Safa’dan Necip Fazıl’a, Mehmet Akif’ten Yahya Kemal’e, Sait Faik’ten Halit Ziya’ya veya Fuat Köprülü’ye, Yusuf Ziya’ya kadar açılıyor da açılıyor. Onların her biri ile ilgili, öyle enteresan bilgilerle yüz yüze bırakıyor ki bizi şaşıp kalıyoruz.

Kuşkusuz yazıcının kaynaklara olan vukufunun yanı sıra, onun bir de ilgili kişilere veya döneme dönük birikimi, değerlendirme kabiliyeti de dikkat çekici. Bütün bunlar bende şöyle bir kanaate yol açmadı değil: Bir araştırmanın konusunun herhangi bir yazar veya düşünür üzerinde yoğunlaşması son derece tabiidir. Bu yoldan, bir kişi veya problem alan üzerindeki çalışmalarına bakılarak, o kişiye “uzman” da denebilir. Falan kişi veya konunun uzmanı gibi. Fakat Karakılıç’ta gördüğümüz, bunun biraz daha dışında. Çünkü onu bir değil, birkaç kişiye dönük yoğun ilgileri ile tanıyoruz. Daha önce Beşir Ayvazoğlu ile birlikte, Kültür Bakanlığı için hazırladıkları Peyami Safa Kitabı ile biliyoruz. Yani Karakılıç’ın, Peyami Safa hakkındaki bilgi ve yorumları sağlam. Aynı şekilde Hikmet Feridun Es’in üç-beş kitabını da yayına hazırlamıştı. Bunlara, Ağâh Sırrı Levend’in Eski Türk Edebiyatı Üzerine Makaleleri’ni de eklemek gerekir. Bir de tabii Necip Fazıl’a ve Mehmet Akif’e dönük çalışmaları var Karakılıç’ın.

Bunları niçin söylüyoruz? Bilgi dediğimiz şey, bir şeyi bir kişiyi iyi bilmekle başlar. Her yeni bilgi bizde, daha önceden mevcut olan hazır bir bilgi ile eşleşerek, zıtlık- paralellik vs. ilişkileri kurarak genişler veya derinleşir. Bu noktadan ilerleyerek de yorumlama, anlamlandırma gücü gelişir. Her şeyi bir parça bilen değil, burada kaydettiğim. Eklektik ve ansiklopedik olarak kalıyorlar. Onlarda yorumlama ve analiz kabiliyeti de, kolay kolay gelişmiyor kanaatimce.

Sürgün İntihal nve İntihar nSelçuk KarakılıçnÖtüken Yayınların2018n302 sayfa

NECİP FAZIL’IN ELİNDEN ALINAN BİRİNCİLİK

İşte Selçuk Karakılıç›ı asıl bu noktada emsallerinden farklı bulduğumu söyleyebilirim. Çünkü onun vukufu ve alâkası bir değil, birden fazla kişiyi ve alanı tarassut altına almış durumda. Bir de tabi, asıl söylemem gereken şurası: Bilgi onda, tek tek ve birbirlerinden kopuk olarak kalmıyor. Her şeyi birbirleri ile alâkalandırabiliyor ki asıl önemli olan da burası.

Burada dikkat ederseniz, onun ele aldığı konulardan ziyade, kendi eseri karşısındaki konumunu öne çıkarmayı tercih ediyorum. Çünkü ilgili çalışmanın sayfalarını çevirirken, Karakılıç’ın alâka duyduğu mevzuları daha iyi kavrayacaksak, Cumhuriyet döneminde edebiyat ve sanatla siyasetin teşkil ettiği ters ilişkiler karşısında siz de şaşırıp kalacaksınız. Safahat şairini istihbarat çevrelerinin nasıl bir görünüme soktuğunu, mütebahhir bir âlim olan Köprülü’nün siyaset arenasında düştüğü zavallılığı, Cumhuriyet tarihinin ilk jübile törenini, N. Fazıl’ın elinden gasp edilen yarışma birinciliği vs. Bunları daha da çoğaltmak, genişletmek kuşkusuz mümkün. Sait Faik gibi yapayalnız bir yazarın başına gelenler, Yusuf Ziya Ortaç’ın içine düştüğü savrulmalar gibi!.. Ya da Peyami Safa ile Necip Fazıl’ın hemen her meselede karşımıza çıkmaları. Daha neler neler?

Dolayısıyla ilgili yazılar bir arada okununca, 1920’lerden 10960’lara kadar, Cumhuriyet dönemi iktidarları ile dönem edebiyatçılarını toplu bir resmi geçit töreninde izleme imkânına kavuşuyorsunuz.

Karakılıç’ın çalışmasında bir de şu dikkatimi çekti: Akif’in yurda gelişi sırasında, o günkü siyasi iktidarın kendi arasında ikiye bölünmüşlüğü. Şimdiye kadar yapılmış hiç bir Akif çalışmasında, bu tutum farklılığına işaret edilmemiş olduğu hususu. Kaldı ki doğru olan budur ve bu meselenin biraz daha genişletilmesi icap etmektedir. Çünkü Karakılıç bu noktaya parmak basıyor, fakat derinleştirmekten yana da oluyor. Diğer bir mesele de Yahya Kemal ile Mehmet Akif’in, sağlıklarında bir araya gelip gelmedikleri hususu. Beşir Ayvazoğlu gibi, Karakılıç’ın da tespitleri bu yönde. Ben şahsen bundan emin değilim. Mütareke yıllarında bir mecliste, bir araya gelmiş oldukları gibi bir bilgim var. Fakat şu anda bunu tahkike imkân bulunmuyor.

Bir de Halit Ziya’nın jübilesi (5 Mayıs 1937). Eminönü Halkevi’nin bu konu için düzenlediği toplantı. O kadar etraflı izah ediyor ki Karakılıç bunları. Fakat bu toplantının, kendi dışında iki anlamı daha bulunuyor. Birincisi, Halit Ziya jübilesinin, dil devriminin sonunu ilân etmiş olması. İktidarın adeta, kendi kendini tekzip ettiği gerçeği. Bunun ülke kamuoyuna ve aydınlara, davul-zurna ile ilânı. İkincisi de bu jübilenin ardından, Halit Ziya Külliyatı’nın yeniden basılmasının gündeme gelmesi. Nitekim buradan doğan bir itibar ile Halit Ziya, üç-dört yıl sonra, CHP Roman yarışması jürisinin başkanlığına kadar yükselecektir.

Bir de Selçuk Karakılıç’ın çalışması, bu tek örnekle sınırlı kalır mı, kalmalı mı? Bizce, devam etmesi gereken münkit bir alan yakalamış Karakılıç, nitekim ilgili çalışmanın önsözünden çıkardığımıza göre, yayınevinin sahibi Nurhan Alpay bey. Sürgün İntihal ve İntihar’ı baştan sona okumuş. Bu ilgi, yaptığı işin heyecanını duymaya dayanan alâka, doğrusu insanı duygulandırıyor desem yeridir.

Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
Adana Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Adıyaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Afyon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ağrı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Amasya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ankara Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Antalya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Artvin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aydın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Balıkesir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bilecik Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bingöl Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bitlis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bolu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Burdur Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bursa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çanakkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çankırı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çorum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Denizli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Diyarbakır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Edirne Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Elazığ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzincan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzurum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Eskişehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gaziantep Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Giresun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gümüşhane Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hakkâri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hatay Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Isparta Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mersin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İstanbul Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İzmir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kars Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kastamonu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kayseri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırklareli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kocaeli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Konya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kütahya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Malatya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Manisa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kahramanmaraş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mardin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muğla Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Nevşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Niğde Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ordu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Rize Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sakarya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Samsun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Siirt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sinop Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sivas Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tekirdağ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tokat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Trabzon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tunceli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şanlıurfa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Uşak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Van Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yozgat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Zonguldak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aksaray Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bayburt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırıkkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Batman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şırnak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bartın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ardahan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Iğdır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yalova Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karabük Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kilis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Osmaniye Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Düzce Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
Adana Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Adıyaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Afyon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ağrı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Amasya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ankara Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Antalya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Artvin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aydın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Balıkesir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bilecik Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bingöl Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bitlis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bolu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Burdur Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bursa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çanakkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çankırı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çorum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Denizli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Diyarbakır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Edirne Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Elazığ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzincan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzurum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Eskişehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gaziantep Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Giresun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gümüşhane Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hakkâri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hatay Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Isparta Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mersin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İstanbul Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İzmir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kars Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kastamonu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kayseri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırklareli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kocaeli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Konya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kütahya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Malatya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Manisa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kahramanmaraş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mardin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muğla Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Nevşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Niğde Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ordu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Rize Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sakarya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Samsun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Siirt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sinop Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sivas Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tekirdağ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tokat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Trabzon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tunceli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şanlıurfa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Uşak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Van Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yozgat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Zonguldak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aksaray Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bayburt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırıkkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Batman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şırnak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bartın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ardahan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Iğdır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yalova Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karabük Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kilis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Osmaniye Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Düzce Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.