Yazarlar Aşıksan niçin Roma"dan kaçıyorsun?

Aşıksan niçin Roma"dan kaçıyorsun?

Dücane Cündioğlu
Dücane Cündioğlu Gazete Yazarı
Abone Ol Google News

— “Quo vadis, Domini?”

Yakalanacağını anlayınca Roma''dan kaçan havarî Petrus''un yolda giderken kendisiyle karşılaştığı Efendisi İsa''ya merak ve heyecan içinde sorduğu sorudur bu!

— “Efendim, nereye gidiyorsunuz?”

Hz. İsa''nın bakışlarında incinmişlik, sesindeyse sitem dolu bir hüzün vardır:

— “Roma''ya!”

Gözleri faltaşı gibi açılmış bir hâlde “Niçin?” diye sorar Petrus, şaşkın şaşkın...

İsa, o mağrur, o mazlum bakışlarını vakarla yere indirir ve dudağının kenarına ilişen acı bir tebessümün eşliğinde şöyle der:

— “İkinci kez çarmıha gerilmek için!”

* * *

İncinmiş bir sevgilinin, âşıkına en kahredici cilvesi, her hâlde, ona sadakatinden kuşkulandığı îmasında bulunmasıdır.

İki sevgili arasında —tarihin nadiren tanık olacağı— en iç acıtıcı sahnelerden biridir bu! Hissedildiğini gösterecek tek alâmet ise iki damla gözyaşı!

Petrus işareti almıştır. Ağlayarak Roma''ya geri döner ve yakalanır ve çarmıha gerilir. Üstelik başaşağı.

Kurban göğün nazarına sunulmuştur ya, artık kuzularının uğruna Efendi''nin kendisini ikinci kez feda etmesine gerek kalmamıştır.

Baki olan, sadece aşka hürmet ve sadakattir.

* * *

Aziz Petrus''un çarmıha gerilişi, birçok sanatçı (msl. Massacio, Michelangelo, Caravaggio, Guido Reni, Giordano) tarafından farklı ayrıntılar öne çıkarılarak resm ve tasvir edilmiştir.

Bu sanatçılar arasında, belki de sanat tarihinin en huysuz, en kavgacı, en serserî ressamı olan Caravaggio''nun isminin altına bir mim koyalım.

Koyalım, çünkü —kendisine “câni ressam” bile denilmiş bulunan— Caravaggio''nun bu şah-eseri tek kelimeyle bir istisnadır, bir şahikadır.

Petrus''u resmederken ulaştığı zirveye bugüne yüz sürebilmiş bir başka sanatçı var mıdır, hakikaten, hatırlamakta güçlük çekiyorum.

Eleştirmenler birbirinden farklı beğeni ölçütleri kullanırlar Caravaggio''nun mezkur eserini yorumlarken. Oysa biz burada muhtelif eleştiri teknikleriyle vakit kaybetmeyeceğiz ve sadece birkaç ayrıntıya dikkat çekmekle yetineceğiz.

Önce, Aziz Petrus''un —bazılarına göre, Efendisine hürmeten!— çarmıha başaşağı gerildiğini hatırlayacağız.

Sonra, dikkatlice şehîdimizin çehresine bakacağız. O yaşlı yüzdeki teslimiyete. Sabırla mermere hâkedilmişcesine yüz çizgilerinden yansıyan o izzet ve vakara. “Hadi şu işi bir an önce bitirin de sevgiliye kavuşayım!” der gibi bakınan inançlı gözlerin derinliğine. O derinliklerden ışıyan tevekkül ve sükûnete.

Zahmet edip resme atf-ı nazar eyleyen her talibin, ancak sadakatini isbat eden âşıklarda rastlanabilecek o müsterih yüze odaklanmaktan başka yapabileceği pek bir şey yoktur.

Bu eser mâtem hâlindeki zayıf yürekleri ısıran kara bir ağıt değil! Yasını tutacakların yaralı gönüllerine ürperti düşürecek mutaassıb bir tebliğ gösterisi ise hiç değil!

— “Quo vadis, Domini?”

Bakışları o çehreyle meşgul olanın kulağında çınlayacak olan da hep bu ifadedir.

— “Efendim, nereye gidiyorsunuz?”

Dikkat ettiniz mi bilemiyorum ama menkıbede Hz. İsa''nın cevabına mukabil Petrus''tan sadır olan sözlü bir karşılık kaydedilmemiştir.

Caravaggio, Petrus''un sükûtunu, âdeta çehresindeki teslimiyet ve tevekkülle seslendirmiştir.

[Aslında, “gördüğüm, sevgilinin yanına gideceğini bilen bir âşıkın umarsızlığı” da diyebilirdim.]

* * *

Bil ki ey talib, âşıkın hâlinde gaflet olmaz! Başka bir deyişle, âşık aslâ gafil olmaz!

Aşk vadisinde yapılmış ve yapılacak olan en küçük hatanın hükmü daha baştan bellidir: ihanet!

Sadakatin zıddı yani.

Aşık hata yaparsa, yani gözlerini kapar ve bir anlığına bile uyursa, aşka ihanet etmiş olur. Yani hesap ederse, yani akleder ve düşünürse...

Akıldan yardım almaksızın hiçbir hain ihanet edemez! Aşık ise akıldan özgür olandır; aklı terketmiş bulunandır. Hesap kitap nedir bilmez o! Bilmeye başladığı an, aşk libasından soyunmaya başlamış demektir. Aşıklar aldanırlar belki ama asla aldatmayı beceremezler.

* * *

— L''homme est né libre, et partout il est dans les fers.

Jean-Jacques Rousseau''nun ünlü eseri Du Contrat Social (Toplumsal Sözleşme) işbu cümleyle başlar:

— “İnsan özgür doğar, ve fakat her yerde zincirleriyle yaşar.”

Ey talib, ben de diyorum ki, zincire vurulmayı göze almazsan aslâ Tanrı''ya inanamazsın.

Aşık olmak demek, zincire vurulmak demektir. Sevmek demek, sevgisiz ellerce çarmıha gerilmek demektir. Senin anlayacağın, aşk, özgürlükten vazgeçmek demektir.

İkide bir inandığını söyleyip durma da göster bana, hani, prangaların nerede? Nerede zincirlerin?

Madem inanıyorsun, o hâlde niçin Roma''dan kaçıyorsun?

Not: Ders, 23 Şubat Salı akşamı saat: 18.00''de Taksim-Tünel''de. Kavgaya devam edeceğiz. Dileyen yine mızraklarıyla gelebilir; zira ben artık zırhımı çıkardım. Bir de duyuru: “Cenab-ı Aşk”, “Hakikat ve Hurafe” ve “Göz İzi” uzun bir aralıktan sonra tekrar gün yüzüne çıkmayı başardılar. Bu sefer Kapı Yayınları''ndan. Neş''em yerinde olmalıydı ama değil. Cenab-ı Aşk, içinde gizlenebildiğim tek kitabımdır çünkü.)

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.