Yazarlar Allah tasavvurumuz ya da Allah nerededir?

Allah tasavvurumuz ya da Allah nerededir?

Faruk Beşer
Faruk Beşer Gazete Yazarı

Bunun boyumuzu aşan bir mesele olduğunu biliyorum. Niyetim zihni fantezi yapmak da değil. İnsanlar sıkça sordukları için, en azından kendimizi naslar çerçevesinde ikna edecek cevabımız olmalı diye düşünüyor ve anladıklarımı söylemek istiyorum. Pozitivist ve rasyonalist kültür ve yapılanma bizi buna mecbur ediyor. Başlangıçta kelamcıların bu konuda konuşmaları da böyle bir zaruretten kaynaklanmıştı.

MAKALEYİ SESLİ DİNLEMEK
İÇİN TIKLAYIN
Faruk Beşer : Allah tasavvurumuz ya da Allah nerededir?
Haber Merkezi 03 Haziran 2018, Pazar Yeni Şafak
Allah tasavvurumuz ya da Allah nerededir? yazısının sesli anlatımı ve tüm Faruk Beşer yazılarının sesli anlatımı Yenisafak.com Yazarlar Sesli Makale Köşesinde!


Dinin ve insanoğlunun bulunduğu her yerde böyle bir sorunun akla gelmesi kaçınılmazdır. En azından yeni Müslüman olmuş sahabiler de Resulüllah Efendimiz’e böyle bir soru yöneltmişlerdi. Taptıklarını somut olarak görmeye alışık, cahiliye kültüründen gelen bu insanlar; ‘peki, bizim Allah’ımız nerede?’ diye sormuşlardı. Bu soruya cevap olarak gelen ayeti kerime ilginçtir: ‘Kullarım sana beni sorarlarsa bilsinler ki, ben çok yakınım. Dua edenin duasına icabet ederim’. Yani uzaklarda değilim. Ama bu yakın olma nasıl bir yakınlıktır? Zaten mesele de buradan başlıyor.

Bu soruya cevap bulabilmek için, öncesinde bazı şeyleri de bilmemiz gerekiyor. Resulüllah zamanında böyle münferit sorular sorulmuş olsa bile bu konu bir mesele olarak tartışılmamıştı. Onların katıksız ve şüphe içermeyen imanları için Resulüllah’ın, bu konu böyledir, buyurmuş olması onlara yetiyordu. Akıllarını karıştıracak felsefi tartışmalar yoktu. Onun için onlar böyle akli izahlara ihtiyaç duymuyorlardı. En azından ilk üç nesil böyle devam etti. Müslümanların başkalarıyla, başka dinler ve tanrı anlayışlarıyla temasa geçmeleri sonucunda farklı düşünceler zorunlu ve tabii olarak kafaları karıştırmaya başladı. Bunun sonucunda da bir tepki olarak Kelam ilmi doğdu ve bu itirazlara cevap verme gereği hissedildi. Ama bunu yaparken Müslümanlar da bu farklı fikirlerden bir ölçüde etkilendiler. İslam düşüncesi içerisinde Allah tasavvurları farklı fırkalar ve düşünceler ortaya çıktı. Başlangıçta herkesin hedefi Allah’ı en iyi şekilde tanımak ve tanıtmaktı. Ama sonra bunlar ideolojik kamplaşmalara kadar gitti. Çünkü insanda ona kendi düşündüğünün en doğru olduğunu fısıldayan bir damar vardır. Bu damarın bir ucu nefsin/benliğin elinde ise, bir ucu da şeytanın etki alanındadır. İnsan bir şeyi kabullenip iman haline getirdikten sonra düşündüğünün yanlışlanmasını kolay kolay kabul edemez. İnsanda haşa, sanki ulûhiyet geni vardır.

Ancak Ehlisünnet’in ana gövdesindeki kelamcıların hepsinin hedefi Allah’ı olduğu gibi anlamak ve anlatmaktı. Tenzih, hepsinde hâkim düşünce idi. Yani Allah için yakışık almayan fikirleri O’ndan arındırmaya çalışıyorlardı. Tespih de yaklaşık aynı anlamdadır. Dindarlık için bu çok önemli bir başlangıçtı. Hatta bütün dinlerin en önemli ve öncelikli meselesi tanrı tasavvurudur denebilir. Burada tanrıyı, gücüne ve kudretine inanılan her hangi bir varlık anlamında kullanıyorum. Yoksa Allah için mutlak anlamda tanrı denmesinin uygun olmadığı kanaatindeyim. İşin bir ucundaki Mutezile esma ve sıfat konusunda Ehlisünnet’in ana gövdesinden farklı düşünürken de, Öbür ucundaki İbn Arabi vahdeti vücut derken de muhtemelen aynı tenzih hassasiyetiyle bu fikre varmışlardı. Ama Ehlisünnet kelamcıları bu iki ucu aşırı buldular ve ana damarı korumaya özen gösterdiler. Allah tasavvuru konusunda bu iki uca göre daha yalın ve iptidai olan teşbih ve tecsim, hatta tatil fikri diğerleri kadar dişli görülmedi ve daha kolay aşıldı. Teşbih, Allah’ı yaratılanlara benzeten, Tecsim yine buna yakın olarak O’nu bir cisim gibi düşünen, Tatil ise Deizmde olduğu gibi, O’nu yaratmakla işi bitmiş ve işlevsiz kabul eden anlayışlardır.

Konuyu elimizde olmadan dağıttık ve cevaba gelemedik. Bunu bir sonraki yazımıza bırakalım.

Kadir Gecesi

Bu akşam Kadir Gecesi. Allah’ın ‘bin aydan hayırlıdır’ diye lütuf ve ikramda bulunması üzerinde düşünmeliyiz. Bu gerçekten engin bir rahmetin belirtisidir. Düşünmek isteyenlerimiz için Kadir Gecesi’nin fazileti hakkında duyduklarımız bize yeter. Sadece iki şeyi hatırlatmak istiyorum: Kadir Gecesi çok büyük ihtimalle Ramazan’ın yirmi yedinci gecesidir. Bu sene Türkiye Ramazan’a doğru günde başladığı için önümüzdeki gece kesin yirmi yedinci gecedir. Elmalılı’nın ispat için olmayan, ama gönül okşayan/istinasî şu tespitini de hatırlatmak istiyorum:

Kadir suresinde üç defa tekrarlanan, Kadir Gecesi anlamındaki ‘leyletü’l-kadr’ ifadesinin harflerinin toplamı yirmi yedi olması, keza aynı surede Kadir Gecesi’ni gösteren ‘hiye/o’ zamirinin, sure­nin yirmi yedinci kelimesi olması, onun yirmi yedinci gece olma ihtimalini güçlendirir.

Resulüllah’ın Ramazan’ın son on gününü itikâfa girip o geceleri cehd ve gayretle geçirmesi, Kadir Gecesi’nin hem bu günlerde olduğuna, hem de kesinlikle bir geceye tahsis edilemeyeceğine işaret eder.

Uyanışa ve berekete vesile kılınması dualarımızla, mübarek olsun.

Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
Adana Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Adıyaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Afyon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ağrı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Amasya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ankara Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Antalya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Artvin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aydın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Balıkesir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bilecik Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bingöl Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bitlis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bolu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Burdur Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bursa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çanakkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çankırı Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çorum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Denizli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Diyarbakır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Edirne Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Elazığ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzincan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzurum Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Eskişehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gaziantep Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Giresun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gümüşhane Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hakkâri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hatay Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Isparta Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mersin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İstanbul Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İzmir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kars Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kastamonu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kayseri Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırklareli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kocaeli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Konya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kütahya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Malatya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Manisa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kahramanmaraş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mardin Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muğla Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muş Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Nevşehir Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Niğde Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ordu Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Rize Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sakarya Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Samsun Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Siirt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sinop Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sivas Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tekirdağ Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tokat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Trabzon Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tunceli Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şanlıurfa Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Uşak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Van Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yozgat Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Zonguldak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aksaray Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bayburt Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karaman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırıkkale Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Batman Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şırnak Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bartın Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ardahan Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Iğdır Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yalova Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karabük Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kilis Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Osmaniye Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Düzce Cumhurbaşkanlığı Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018 Genel Seçim
YSK Seçmen Sorgulama, nerede oy kullanacağım?
YSK Yurtdışı Seçmen Sorgulama
Adana Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Adıyaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Afyon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ağrı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Amasya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ankara Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Antalya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Artvin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aydın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Balıkesir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bilecik Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bingöl Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bitlis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bolu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Burdur Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bursa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çanakkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çankırı Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Çorum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Denizli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Diyarbakır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Edirne Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Elazığ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzincan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Erzurum Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Eskişehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gaziantep Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Giresun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Gümüşhane Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hakkâri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Hatay Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Isparta Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mersin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İstanbul Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
İzmir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kars Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kastamonu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kayseri Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırklareli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kocaeli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Konya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kütahya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Malatya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Manisa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kahramanmaraş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Mardin Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muğla Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Muş Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Nevşehir Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Niğde Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ordu Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Rize Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sakarya Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Samsun Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Siirt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sinop Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Sivas Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tekirdağ Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tokat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Trabzon Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Tunceli Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şanlıurfa Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Uşak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Van Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yozgat Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Zonguldak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Aksaray Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bayburt Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karaman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kırıkkale Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Batman Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Şırnak Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Bartın Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Ardahan Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Iğdır Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Yalova Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Karabük Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Kilis Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Osmaniye Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018
Düzce Genel Seçim Sonuçları 24 Haziran 2018

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.