Lahey Uluslararası Adalet Divanı (UAD), aralarında eski Kosova Cumhurbaşkanı Haşim Taçi’nin de bulunduğu ülkenin 4 siyasi liderini savaş suçlusu ilan etti. Mahkeme kararının açıklanmasının ardından Lahey’de Hollanda polisi ile Arnavut göstericiler arasında çatışma çıktı. Taçi, Lahey’de görülen davada 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Eski Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) yöneticileri Kadri Veseli 18, Recep Selimi 13, Jakup Krasniqi ise 25 yıl hapis cezası aldı. Dört sanık, insanlığa karşı suçlardan beraat etti. Mahkemede dört sanık, 385 kişinin keyfi şekilde gözaltına alınması, 49 kişiye zalimce muamele, 303 kişiye işkence yapılması ve 96 kişinin öldürülmesi suçlarından savaş suçları kapsamında cezalandırıldı. Kararın ardından mahkeme önünde toplanan Arnavut göstericiler ile Hollanda polisi arasında çatışmalar yalandı. Çatışmalar sonrasında iki kişi gözaltına alınırken, bir polis de yaralandı.
Belgrad Temkinli
Karar Sırbistan’da memnuniyetle karşılanırken, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, Lahey’de alınan karara ilişkin olarak Danas gazetesine yaptığı değerlendirmede, "Böyle bir coşku için erken, nihai karar sabırla beklenmeli" dedi. Vucic'e göre mahkeme, sivillere yönelik yaygın ya da sistematik bir saldırıyı tespit edememişti. Sırp lider ayrıca bölgesel tepkilerdeki "çifte standart"a eleştiri getirdi. Özellikle Hırvatistan Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasını eleştirerek kararda Sırp kurbanların varlığının tanınmadığını iddia etti. Sırp gazetesi Informer ise haberi başka bir açıdan işledi. Gazetenin başyazarı Dragan Vucicevic, Taçi'nin duruşma salonundaki "her şeyi biliyormuş gibi" sakin ve rahat tavrını ön plana çıkararak, gözlemcileri şaşırtan bu tutumun kararın önceden belirlenmiş olabileceği iddialarını güçlendirdiğini yazdı.
Priştine'de Öfke
Kosova’nın başkenti Priştine’de ise karara öfke vardı. Eski Başbakan Ramush Haradinaj kararı "Adil değil ve kabul edilemez" şeklinde nitelerken, geçici Cumhurbaşkanı Albulena Haxhiu kararı "son derece şok edici" buldu. Binlerce kişi Priştine’de meydanlarda UÇK'nın kırmızı-siyah bayraklarını ve tişörtlerini taşıyarak, ellerini gözlerine kapatan bir protesto jestiyle karara tepki gösterdi; Taçi'nin avukatı ise müvekkilinin temyize gideceğini, parlamentonun mahkemeye verdiği desteği yeniden değerlendirmesi çağrısında bulunduğunu açıkladı. Hollanda'nın köklü gazetesi De Dagelijkse Standaard ise haberi ANP ajansına dayanarak yorumsuz bir dille geçti. Kararın gerekçesini "yasadışı tutuklamalar, kötü muamele, işkence ve cinayet" olarak sıraladı. Kosova'da toplanan büyük kalabalıkları sayfalarına taşıdı.
Temyiz Yolu Açık
Lahey kararının ardından Avrupa Birliği’nden (AB) yapılan açıklamada, "Bütün devletleri ve tarafları, Kosova Özel Dairelerinin yargı süreçlerine ve kararına saygı göstermeye davet ediyoruz" ifadelerine yer verildi. Açıklamada ayrıca "diğer yargı süreçlerinde olduğu gibi, her iki taraf da temyize gidebilir" hatırlatması yapıldı; Kosova’da yayın yapan Koha Jonë gazetesi de AB’nin açıklamasına yer vererek “16 Eylül davanın son perdesi değil, itiraz süreci yıllar sürebilecek yeni bir perde” yorumunu yaptı.
KOSOVA’NIN DÖRT LİDERİ
- Lahey’deki mahkeme tarafından 25 yıllık hapis cezasına çarptırılan UÇK’nın siyasi lideri Haşim Taçi, bağımsızlık savaşı sonrasında Kosova Başbakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı görevlerinde bulundu. UÇK'nın eski istihbarat sorumlusu ve Kosova Meclisi eski Başkanı Kadri Veseli 18 yıl, UÇK'nın eski sözcüsü, daha sonra Kosova Meclisi Başkanı ve Cumhurbaşkanı Vekili görevini üstlenen Yakup Krasniqi 25 yıl, UÇK'nın eski üst düzey komutanlarından ve daha sonra Kosova milletvekili olan Rexhep Selimi de 13 yıllık hapis cezası aldı. Kosova’da milli liderler olarak kabul edilen 4 lider toplamda 81 yıllık hapis cezasına çarptırıldı.
NASIL LAHEY’E GÖTÜRÜLDÜLER?
- Dört isim 4 ve 5 Kasım 2020'de Kosova Özel Savcılığı tarafından tutuklandı ve Lahey'deki Kosova Özel Tutuk Evine nakledildi. Dört lideri “Kosovalılar teslim etti” demekten ziyade, yapılan bir anlaşma kapsamında Özel Savcılık tarafından tutuklandılar. Yakup Krasniqi'nin tutuklanmasında EULEX, Avrupa Birliği Kosova Hukukun Üstünlüğü Misyonu görev yaptı. EULEX operasyonel ve lojistik destek sağladı. Kosova Polisi de tutuklamalara destek verdi. Diğer üç isim de aynı süreçte Özel Savcılık tarafından tutuklanarak Lahey'e transfer edildi.