Somali Adalet ve Anayasa İşleri Bakanı Hassan Moallin Muhamoud Sheikhali, Türkiye ile kurulan ilişkinin, Somali'nin son 15-16 yılda kurduğu en önemli ilişkilerden biri olduğunu belirterek, işbirliğinin birçok alana genişlediğini söyledi.
Bakan Sheikhali, Somali Türkiye (SOMTR) Podcast YouTube kanalına verdiği röportajda, Türkiye-Somali ilişkilerini değerlendirdi.
"Son 15-16 yılda kurduğumuz en önemli ilişkilerden biri"
Türkiye'nin 2011'de Somali'ye yönelik insani yardım çalışmalarıyla başlayan girişimlerinin zamanla çok boyutlu bir ortaklığa dönüştüğüne dikkati çeken Sheikhali, "Türkiye ile kurduğu ilişki, Somali'nin son 15-16 yılda kurduğu en önemli ilişkilerden biridir. İki ülke arasındaki ortaklık kısa sürede çok uzun bir mesafe katetmiştir ve işbirliğimiz birçok alana genişlemiştir." dedi.
İlişkilerin insani yardımla sınırlı kalmadığını söyleyen Sheikhali, sosyal hizmetler, eğitim, sağlık, ekonomi, adalet, savunma ve güvenlik alanlarında somut sonuçlar elde edildiğini dile getirdi.
"Türkiye'nin başka ülkelerde de uygulayabileceği örnek bir iş birliği"
Türkiye'nin, Somali'nin toparlanma ve çatışmaların etkisinden kurtulma sürecinde ülkeye yatırım yapmasının örnek teşkil ettiğini belirten Sheikhali, "Türkiye'nin Somali'ye gelişi ve burada ortaya koyduğu girişimleri her iki taraf açısından da başarılı görüyoruz. Bu model, Türkiye'nin başka ülkelerde de uygulayabileceği örnek bir işbirliği niteliğindedir." ifadelerini kullandı.
"TÜRKSOM önemli bir ihtiyacı karşıladı"
Türk Silahlı Kuvvetlerince Mogadişu'da kurulan TÜRKSOM Askeri Eğitim Üssü'nün Somali güvenlik güçlerinin ülke içinde eğitilmesine imkan sağladığını kaydeden Sheikhali, daha önce askerlerin komşu ülkelerde eğitilmesi nedeniyle çeşitli uyum ve donanım sorunları yaşandığını anlattı.
Sheikhali, "TÜRKSOM, askerlerimizin yurt dışına gönderilmeden kendi ülkelerinde eğitilmesi yönündeki büyük ihtiyacımızı karşıladı. Bir askerin kendi toprağında ve kendi toplumsal yapısı içinde eğitilmesi son derece önemlidir." diye konuştu.
Türkiye'nin yalnızca eğitim vermekle kalmadığını, Somali askerlerinin donatılmasına ve kapasitelerinin geliştirilmesine de destek sağladığını aktaran Sheikhali, Türkiye tarafından eğitilen özel birliklerden Gorgor ile özel harekat birimi Haramcad'ı örnek gösterdi.
Bu birliklerin terörle mücadelede güven duyulan, disiplinli ve düzenli güçler haline geldiğini belirten Sheikhali, "Bu destekten dolayı Türkiye'ye büyük bir teşekkür borçluyuz. Bunun uzun vadede Somali'ye fayda sağlayan bir çalışma olduğu görülmüştür." değerlendirmesinde bulundu.
İnsani yardımdan kalkınma işbirliğine geçiş
Türk insani yardım kuruluşlarının Somali'nin en zor döneminde ülkeye geldiğini hatırlatan Sheikhali, bu kuruluşların güvenlik risklerine rağmen ihtiyaç sahiplerinin bulunduğu ve erişimin zor olduğu bölgelere ulaştığını söyledi.
Sheikhali, "Türk kuruluşları kısa vadeli insani ihtiyaçlara cevap verdikten sonra ülkenin kalkınma sürecine geçmesine katkıda bulundu. TİKA (Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı), İHH (İnsan Hak ve Hürriyetleri İnsani Yardım Vakfı) ve diğer Türk yardım kuruluşları ihtiyaç duyulan kritik dönemde önemli görevler üstlendi." dedi.
Türkiye'nin insani yardımlarının yanı sıra Somalili gençlere eğitim imkanı sunduğuna dikkati çeken Sheikhali, Türkiye'de burslu eğitim alan çok sayıda gencin ülkeye dönerek kamu kurumlarında ve özel sektörde görev yaptığını ifade etti.
Bu öğrencilerin iki toplum arasında kültürel yakınlaşma sağladığını kaydeden Sheikhali, Türkiye'de eğitim alan Somalili mühendislerin bugün ülkedeki yolların, köprülerin ve yüksek binaların inşasında rol oynadığını, askeri ve idari alanlarda yetişen mezunların da önemli görevler üstlendiğini aktardı.
"Türk yatırımları Somali'ye güveni artırdı"
Türk şirketlerinin Somali'deki faaliyetlerinin hem yabancı hem de Somalili yatırımcıları cesaretlendirdiğini dile getiren Sheikhali, Türk Hava Yolları'nın uzun yıllardır ülkeye sefer düzenlemesini ve Türkiye'nin hastane yönetimi alanındaki çalışmalarını örnek gösterdi.
Sheikhali, Recep Tayyip Erdoğan Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin uluslararası standartlardaki yönetim anlayışından Somali'deki kamu ve özel sektör kuruluşlarının yararlanabileceğini söyledi.
Türk yatırımcıların Somali'de oluşturduğu güven ortamının, yerli girişimcileri de tarım, hayvancılık, balıkçılık ve diğer sektörlere yatırım yapmaya teşvik ettiğini vurgulayan Sheikhali, güvenilir yatırım mevzuatının hazırlanması ve yargı sistemine duyulan güvenin artırılması için hükümetin çalışmalar yürüttüğünü belirtti.
"Enerji gelirlerinin savunma ve güvenliğe katkı sağlaması hedefleniyor"
Somali ile Türkiye arasında yaklaşık iki yıl önce imzalanan anlaşmanın ekonomik işbirliği, savunma ve güvenlik alanlarını kapsadığını ifade eden Sheikhali, Somali açıklarında sürdürülen petrol ve doğal gaz arama çalışmalarının da bu ortaklığın bir parçası olduğunu kaydetti.
Sheikhali, denizlerde yürütülen arama ve sondaj faaliyetlerinden üretime geçilmesinin umut edildiğini belirterek, elde edilecek kaynakların Somali'nin deniz, hava ve kara kuvvetlerinin geliştirilmesinde kullanılmasının hedeflendiğini söyledi.
Anlaşmanın, Somali Bakanlar Kurulunun, Federal Parlamentonun iki kanadının ve Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud'un onayından geçtiğini hatırlatan Sheikhali, yakın zamanda bu anlaşmanın faydalarını görmeyi umut ettiklerine işaret etti.
Sheikhali, "Türkiye, başkalarının uzun yıllardır sözünü ettiği kaynaklara yatırım yapmak için Somali'ye gelme cesaretini gösterdi. Bu ortaklıktan hem Türkiye hem de Somali yararlanacaktır." ifadelerini kullandı.
Somali'nin kendi deniz, hava ve kara sınırlarını koruyabilecek kapasiteye ulaşmasının öncelikli hedef olduğunun altını çizen Sheikhali, güvenliğin sağlanmasının adalet, barış, ekonomik kalkınma, istihdam ve eğitim imkanlarının önünü açacağını dile getirdi.
Sheikhali, "Somali'nin yalnızca yardım bekleyen yoksul bir ülke olmadığı, aksine zengin doğal kaynaklara sahip olduğu ortaya çıkacaktır. Amacımız, bu kaynakları değerlendirerek savunmamızı ve kalkınmamızı finanse etmek, başka ülke ve şirketlerin de Somali'ye yatırım yapmasını sağlamak." diye konuştu.