2008’de başlayan ve etkileri hala devam eden küresel finans krizinin ardından katılım finans modeline yönelen ilgi gün geçtikçe büyüyor. Risk paylaşımını esas alan katılım finans, bütün dünyada yükselen trend haline geliyor. Ancak Türkiye’de bu farkındalık hala tam olarak oluşmuş değil. Türkiye’de henüz yüzde 6,5’lik bir pazar payına sahip olan katılım finansın, daha gidecek çok yolu var.
- İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi (İZÜ), bu alanda farkındalık oluşturmak için önemli bir çalışma yapıyor.
BATIDA FAİZİN YERİ KALMADI
Katılım finans sisteminin sunduğu hizmetin dünyada yükselen bir değer olduğunu belirten Dinç, “Dünyada özellikle batıda faizin neredeyse yeri kalmadı. Ortaklık modelini merkeze çekmek lazım” dedi. Dayanışma temelli iktisadi bir model önerdiklerini söyleyen Dinç, İslam ekonomisinin risk transferi, risk ticareti anlamındaki bir finansal model yerine, risk paylaşımı temelinde bir finansal, model ortaya koyduğunu söyledi. Dinç, “Bugün sadece katılım bankacılığı anlaşılıyor olmasını bir kusur olarak görüyorum. Normalde piyasadaki vadeli satışlar, risk sermayesi, girişim sermayesi, pay piyasası, bunlar hep İslami finansın konusu olan unsurlar. Katılım finansının dünyadaki evrensel ismi İslami finans. Türkiye’de katılım bankaları peşin alım vadeli satım anlamına gelen murabaha ağırlıklı bir finansman modeli uyguluyor” dedi.
FARKINDALIK ORTAYA KOYALIM
- Dinç, risk paylaşımı anlamına gelen finansal iş ve modellerin katılım finansının unsuru olduğunu ifade ederek,
- çağrısında bulundu.
ORTAKLIK MODELİ MERKEZDE OLSUN
Dinç, sektörde murabaha olarak bilinen peşin alım vadeli satım yönteminin daha çok kullanıldığını anlattı. “Ortaklık modelini merkeze çekmek lazım” diyen Dinç, şunları kaydetti: “Çok kısa süreli mesela bir saatlik ortaklıklar da kurabiliriz. Hatta dünya bu kadar hızlanırken, faizin modelde yerinin kalmayacağını düşünüyorum. Dünyada özellikle batıda faizin neredeyse yeri kalmadı. Buna karşı iskontolu modeller gelebilir ama onlar bir tarafa, faizin bir takvim gününe ihtiyaç duyması onu gittikçe hızlanan dünyada sistem dışına itecek. Cumhurbaşkanımız son iki günde çok önemli açıklamalar yaptı. Gelecekte faizin yeri yok. Risk paylaşımı finansal mimaride merkeze gelecek. Ortaklık finansmanı modellerini uzun vadeli değerlendirmemiz doğru fakat çok kısa-kısa-orta vadeli ortaklıkların da bize bir imkân verdiğini anlayabilirsek, o zaman ciddi bir farklılık, ortaya koyabiliriz. Bu tartışmalar, risk paylaşımının risk ortaklığı olarak da ifade edilebileceği, anlamına gelir.”
POTANSİYELİMİZİ YETERİNCE KULLANAMADIK
- Yusuf Dinç, konunun yeterince bilinmemesini şu nedenlere bağlıyor: “Katılım finansında geliştirdiğimiz kapasiteyi şirketlere de aktarmamız lazım.
- Türkiye, İslami finans tecrübesine ilk başlayanlardan ama getirdiğimiz noktayı henüz yeterli görmüyorum. Kendi potansiyelinden uzağız.”
TASARRUFA DAYALI FİNANSI MERKEZE ALMALIYIZ
Yusuf Dinç, katılım finansı ticari bankadan ayıran en önemli unsurun fon toplama biçimi olduğunu ifade ederek, şu tavsiyelerde bulundu:
- “Yani faizli mi, faizsiz mi fon toplayacak. Fon toplama tarafındaki pazar payımız yüzde 9’un üzerinde. İnsanların katılım finansa ilgisi çok yoğun.
- Bu pazar payı hedeflemesi doğru bir vizyonla ortaya konulmalı. Diğer bir sorun olarak katılım finansında biriken kapasite henüz özel sektöre aktarılamadı. Tasarrufa dayalı finans dediğimiz olgu, küresel ölçekte bir fenomen oluşturabilir.”
Yatırımcıya yol gösteren bir platform
Yusuf Dinç, ‘Faizsiz yatırım’ ismiyle sosyal medyada yeni bir hesap açtıklarından bahsederek, şu bilgileri verdi: “Faizsiz finansın çevresi ile ilgi farkındalık oluşturmak ve bunların haftalık performansını raporlamak için geliştirildi. Twitter, linked, Instagram platformlarından yararlanıyoruz. Bu girişimin Türkiye’de günlük olarak raporlanan finansal verilerin, faizsiz versiyonu olarak değerlendirilmesi gerekir. Mevcuttaki şablonda Türkiye’deki sukuk ihraçlarının verimi ve vadesi, katılım hesaplarının haftalık getiri performansı, faizsiz emeklilik sisteminin haftalık getiri performansı ve faizsiz portföy yönetim şirketlerinin de haftalık getiri performansını raporluyoruz.”
NEREYE VE NASIL YATIRIM YAPMALIYIM?
- Yatırımcılardan gelen ‘Nereye yatırım yapmalıyız? Hangi faizsiz enstrümanlar var?’ şeklinde sorular üzerine böyle bir çalışma yapmaya karar verdiklerini anlatan Yusuf Dinç, haftalık olarak yaptıkları çalışmayı şöyle anlattı: