Körfez'de tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimalinin güçlenmesi, Irak'ın petrol ihracat stratejisinde önemli bir değişime yol açtı. Uzun süredir atıl durumda bulunan Kerkük–Ceyhan boru hattı, Bağdat ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasında sağlanan uzlaşının ardından yeniden devreye alındı. İlk etapta günlük 170 ila 250 bin varil petrolün Türkiye'ye taşınması planlanıyor.
GERİLİM ROTAYI DEĞİŞTİRDİ
Irak ekonomisinin belkemiğini oluşturan petrol ihracatı, bugüne kadar büyük ölçüde Basra üzerinden Körfez'e, oradan da Hürmüz Boğazı aracılığıyla dünya piyasalarına ulaşıyordu. Ancak bölgede artan çatışma riski ve deniz trafiğinin kesintiye uğrama ihtimali, bu güzergâhı kırılgan hale getirdi. Bu gelişmeler üzerine Bağdat yönetimi, alternatif ihracat hatlarını yeniden değerlendirmeye aldı.
Kerkük–Ceyhan boru hattı, son 10–12 yılda güvenlik sorunları ve siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle sık sık kesintiye uğradı. 2023'teki 6 Şubat depremleri sonrası 2 yıl boyunca faaliyetsiz kaldı. Geçen yıl eylül ayında tekrar açılan hat, son gerilimler nedeniyle kısa süre duraksadı ancak şimdi yeniden çalışmaya başladı. Irak Kuzey Petrol Şirketi'nin açıklamasına göre, Kerkük sahalarından çıkarılan petrol, IKBY toprakları üzerinden Türkiye'deki Ceyhan Limanı'na sevk ediliyor. Hattın günlük sevk kapasitesi başlangıçta 250 bin varil olarak öngörülürken, toplam kapasitesinin 1,5 milyon varile kadar çıkabileceği belirtiliyor.
YETKİ VE GELİR PAYLAŞIMINDA YENİ ADIM
Yeniden başlayan sevkiyat yalnızca teknik bir gelişme olarak değil, aynı zamanda Bağdat ile IKBY arasında uzun süredir devam eden yetki ve gelir paylaşımı anlaşmazlıklarının aşılması açısından da kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Taraflar arasında sağlanan uzlaşma, Irak'ın ihracat altyapısında esneklik yaratırken, kriz dönemlerinde alternatif bir çıkış kapısı oluşturuyor.
EKONOMİK KAZANÇ DEĞİL JEOPOLİTİK DEĞER
Türkiye açısından bu gelişme, ekonomik kazanımların ötesinde belirgin bir jeopolitik anlam taşıyor. Ceyhan'daki depolama ve lojistik faaliyetler ile transit gelirler düzenli döviz girdisi sağlarken, Türkiye enerji akışının yönünü etkileyebilen bir merkez olma konumunu pekiştiriyor. 2025 yılında Kerkük–Ceyhan hattı üzerinden Türkiye’deki rafinerilere toplam 2,4 milyon ton petrol sevk edildi. Ceyhan ile Kırıkkale Rafinerisi arasında kurulan bağlantı sayesinde Irak’tan gelen ham petrolün bir bölümü doğrudan iç piyasaya yönlendirilebiliyor. Sistem bugün de işlerliğini koruyor ve Türkiye bu hat üzerinden temin ettiği petrolün bir kısmını Kırıkkale’de işlemeye devam ediyor.
Piyasada endişeyi hafifletti
- Irak petrolünün Türkiye üzerinden yeniden akmaya başlaması, küresel piyasalarda arz endişelerini kısmen hafifletti. Brent petrol, salı günü yüzde 3’ten fazla yükseldikten sonra varil başına 103 doların altına düşerken, ABD ham petrolü (WTI) 95 dolar civarında işlem gördü.