Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından Somali'nin başkenti Mogadişu'da “Türkiye-Somali İlişkilerinde Yeni Dönem: Güven, İş Birliği ve Stratejik Ortaklık” programı düzenlendi. Dün Aden Adde Uluslararası Havalimanı'nda gerçekleştirilen programda, iki ülke arasındaki ilişkilerin insani yardım ve kalkınmanın ötesine geçerek savunma, güvenlik, ekonomi ve enerji başta olmak üzere çok sayıda alanda stratejik ortaklığa dönüşmesi ele alındı.
Panelde öne çıkan ortak değerlendirme, Türkiye-Somali ilişkilerinin son 15 yılda geçirdiği dönüşüm oldu. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın Somali'nin ağır kıtlık ve güvenlik kriziyle mücadele ettiği 2011 yılında Mogadişu'ya gerçekleştirdiği ziyaret, ilişkilerdeki yeni dönemin başlangıç noktası olarak gösterildi.
Programa video mesaj gönderen Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, iş birliğinin artık kalkınma, güvenlik, ekonomi ve Somali'deki kurumsal kapasitenin güçlendirilmesini birlikte kapsayan bir yapıya dönüştüğünü belirtti. 2026'nın Türkiye ile Somali arasındaki diplomatik ilişkilerin kuruluşunun 60'ıncı yılı olduğuna da dikkat çekildi.
Somali Parlamentosu Halk Meclisi Başkanı Abdülkadir Mohamed Nur da insani yardımla başlayan ilişkilerin önce kalkınma ve ticarete, ardından diplomasi, ekonomi ve savunma başta olmak üzere çok sayıda alana yayıldığını belirtti. Somali Enformasyon, Kültür ve Turizm Bakanı Mohamud ise yeni dönemdeki iş birliği alanlarını güvenlik ve savunma, enerji, balıkçılık, altyapı, limanlar, havacılık, yatırım, eğitim, sağlık ve kurumsal gelişim olarak sıraladı.
DENİZDEN UZAYA YENİ PROJELER
Türkiye-Somali ortaklığının önümüzdeki dönemde en fazla derinleşeceği alanlardan birinin güvenlik ve ekonomi olması bekleniyor. Türkiye'nin Somali'de kurduğu TURKSOM Askeri Eğitim Üssü iki ülkenin savunma iş birliğinin merkezlerinden biri olurken, yapılan savunma ve deniz güvenliği anlaşmalarıyla Somali'nin deniz yetki alanlarının güvenliğinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Enerji alanında da yeni bir dönem başladı. Somali açıklarında yürütülen sismik araştırmaların ardından derin deniz sondaj çalışmaları Türkiye-Somali enerji ortaklığının yeni aşamasını oluşturuyor. İletişim Başkanı Duran, Oruç Reis'in yürüttüğü sismik çalışmalar ile Çağrı Bey gemisinin derin deniz sondaj faaliyetlerini iki ülke arasındaki iş birliğinin sembolleri arasında gösterdi.
DENİZLERDE ORTAK HAREKET
İki ülkenin gündemindeki bir diğer stratejik proje ise Somali'de kurulması planlanan uzay limanı. Bunun yanında balıkçılık alanındaki anlaşmaların kurumsallaştırılması, Somali'nin sahip olduğu deniz kaynaklarının ekonomiye kazandırılması ve yeni yatırım alanlarının oluşturulması da iş birliğinin ekonomik ayağında öne çıkıyor. Türkiye'nin yaklaşımında yalnızca yatırım yapılması değil, Somali'nin kendi insan kaynağını ve kurumsal kapasitesini geliştirmesi de temel hedefler arasında bulunuyor.
Bu kapsamda TİKA, Türk Kızılay, Türkiye Maarif Vakfı, AFAD ve YTB gibi kurumların Somali'deki çalışmaları sürerken Türkiye'de eğitim alan Somalili gençler de iki ülke arasındaki iş birliğinin önemli unsurlarından biri haline geldi. Panelde, Türkiye'de eğitim gören Somalililerin bugün bakanlıklardan orduya, hastanelerden merkez bankasına ve parlamentoya kadar Somali'nin farklı kurumlarında görev yaptığına dikkat çekildi.
DEZENFORMASYONA KARŞI ORTAK HAT
Panelin önemli gündemlerinden birini de iki ülke arasındaki ilişkileri hedef alan dezenformasyon faaliyetleri oluşturdu. Somali tarafı, savunma, enerji ve diğer stratejik alanlardaki iş birliği büyüdükçe ortaklığın amaç ve sonuçlarını yanlış göstermeye yönelik kampanyaların da arttığına dikkat çekti.
DMM Koordinatörü Deniz Demir de dezenformasyonun artık yalnızca yanlış bilgi sorunu olmadığını, devletlerin karar alma mekanizmalarını, kamu düzenini, toplumsal güveni ve ülkelerin uluslararası itibarını etkileyebilen bir güvenlik meselesine dönüştüğünü belirtti. Somali Meclis Başkanı Nur ise iki ülkenin medya ve kamuoyu oluşturma alanındaki kurumları arasında iş birliğinin artırılması gerektiğini vurguladı.
SOMALİ’NİN EGEMENLİĞİ TEMEL KONU BAŞLIĞI
Türkiye'nin Somali'nin egemenliği ve toprak bütünlüğüne desteği de programdaki temel mesajlardan biri oldu. Duran, Türkiye'nin Somali'nin siyasi birliği ve toprak bütünlüğüne verdiği desteğin devam edeceğini belirtirken Somali Enformasyon Bakanı Mohamud da ülkesinin egemenliği ve toprak bütünlüğünün “müzakereye açık olmadığını” vurguladı.
Program, Türk Kızılay, Somali Maarif Okulları, Mogadişu Somali-Türkiye Recep Tayyip Erdoğan Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve TİKA temsilcilerinin de katılımıyla gerçekleştirildi. Panelde ortaya konulan mesajlar, Türkiye-Somali ilişkilerinde insani yardım temelinde başlayan sürecin artık savunma, enerji, ticaret, teknoloji ve insan kaynağını kapsayan uzun vadeli bir ortaklığa dönüştüğünü ortaya koydu.
Programa Somali Parlamentosu Halk Meclisi Başkanı Abdülkadir Mohamed Nur, Somali Enformasyon, Kültür ve Turizm Bakanı Abdulfatah Kasim Mohamud, İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi Koordinatörü Deniz Demir, Somali'nin Afyonkarahisar Fahri Konsolosu Onur Çelik, Somali Federal Parlamentosu Halk Meclisi Başkanlık Ofisi Direktörü Mohamed Haji Yusuf ve Somaville Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Yahya Amir Hagi İbrahim katıldı. Panelin moderatörlüğünü SETA Dış Politika Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş yaptı.