Türkiye’deki zeytin ağacı varlığı son 20 yılda 90 milyon adetten 190 milyona ulaşırken; yıllık zeytinyağı üretimi 200 bin tondan 400 bin tona kadar çıktı. Özellikle son 10 yılda birçok üretici, markalaşmaya yönelip ürününü tüketicilerle buluşturmaya başladı. Sektördeki markalaşmaya paralel artan üretimle birlikte 2022 ihracatında tarihi bir rekorla 1 milyar dolar seviyesi görüldü. Türkiye’deki firmalar, markalaşma konusunda İspanya ve İtalya’nın gerisinde olsa da hem döküm hem de paketlenmiş zeytinyağı ihracatında ciddi artış meydana geldi.
TÜRKİYE’NİN YÜKSELİŞİ SÜRER
Üretici ülkeler, kuraklığa bağlık rekolte kaybı nedeniyle dış ticaret tedbirlerini artırsa da önümüzdeki dönemde ihracat artışının devam etmesi bekleniyor. İklim krizi dünyanın en büyük üreticisi olan İspanya ve İtalya’da rekoltenin yüzde 60 düşmesine sebep oldu. İspanya yılda 1 milyon 300 bin ton zeytinyağı üretirken rekoltesi 680 bin tona geriledi. Tüm bunlara bağlı olarak uluslararası zeytinyağı borsasında fiyatlar 3,5- 4 avro'dan 8 ila 10 avroya yükseldi.
TİCARET TEDBİRLERİ İÇ PİYASA İÇİN
2022'de tüm dünyadaki zeytinyağı üretiminin düşmesine karşın Türkiye, yıllık ortalama 220 bin ton zeytinyağı üretirken tarihi bir rekora imza atarak UZZK (Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi) verilerine göre, 420 bin ton zeytinyağı üretimi gerçekleştirdi ve dünya ikinciliğine çıktı. Türkiye’nin yıllık zeytinyağı tüketimi 100-150 bin ton arasında olduğundan zeytinyağı üretimimiz fazla veriyor ve ihracatçı pozisyonumuz artıyor. Dökme zeytinyağı ihracatına yönelik geçtiğimiz yıl alınan kısıtlama ise özellikle iç pazardaki fiyat dengesini ve tabii ki tüketiciyi korumayı amaçlıyor. Türkiye’de sektörün gelişiminde markalaşmanın önemi vurgulanırken, firmalar da bu yöndeki adımlarıyla sürece destek veriyor.
SEKTÖRDE FİYAT REKOLTEYE BAĞLI
Köklü Zeytincilik Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Kürlek, “Özellikle son 10 yılda birçok üretici markalaşmaya hız verdi. Artan üretimimizle 2022 yılında zeytinyağı ihracatında tarihi bir rekorla 1 milyar doları gördük. Sektörümüz, haziranda zeytin ağacının meyve tutumuna bakacak. Eğer rekolte yine düşük öngörülür ise zeytinyağı fiyatları yüzde 25 oranında yükselebilir. Rekolte dünya genelinde 3 milyon 500 bin ton seviyelerinde gerçekleşirse zeytinyağı fiyatları 5 avroya kadar gerileyebilir” dedi.
HASAT DÖNEMİ TURİZM CANLANIYOR
Lavanta ve gül hasatlarıyla popülerleşen tarıma dayalı kırsal turizmin gördüğü ilgi, turizmcileri yeni turlar düzenlemeye yöneltti. Ayvalık bölgesinde de zeytin hasadı alternatif turizmi besliyor. Ayvalık ve Bergama köylerinden gelen mevsimlik işçilerle hasat yaptıklarını belirten Mustafa Kürlek, “Firmamız her yıl zeytin toplama etkinlikleri ve üretim workshopları düzenliyor. Bu dönemde otellerdeki doluluk da artıyor. Etkinlikler daha fazla arttırılıp turizme fayda sağlayabilir” dedi.