Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal'e, 24 Kasım 1934'te kabul edilen kanunla 'Atatürk' soyadı verildi.
Başbakan İsmet Paşa'nın kanun teklifiyle; Büyük Kurtarıcı'ya, gerçekleri dile getiren en uygun, en güzel, en anlamlı soyadının verilmesi, Mecliste oy birliğiyle alkışlar arasında kabul edildi.
TBMM'nin, Mustafa Kemal'e 'Atatürk' soyadı verilmesine ilişkin oturumunu anlatan Anadolu Ajansının haberi özetle şöyleydi:
'Reis, kanun teklifinin heyeti umumiyesini okudu. Bundan sonra kürsüye gelen İsmet Paşa dedi ki: 'Arkadaşlar, Büyük Önderimiz, Cumhurreisimizin soyadı için kanun teklif ediyoruz. Düşündük ki, Soyadı Kanunu tatbik olunurken, Büyük Önder'in taşıyacağı adı tayin, Büyük Meclisin borcudur. Bu kanunla Atatürk adını teklif ediyoruz.
İnanıyoruz ki, Atatürk adıyla büyük Türk ulusu en büyük oğluna, en büyük saygılı hitabını yapmış olacaktır.' (Alkışlar)'
BELLİ BAŞLI ÖTEKİ OLAYLAR
23 KASIM
1918- Fransız generali Franchet d'Esperey, işgal orduları komutanı olarak İstanbul'a girdi.
Beyaz ata binen Franchet d'Esperey'e, 'bir kral gibi' tören yapılması tepki çekti.
1925- Şurayı Devlet (Danıştay) kanunu kabul edildi.
1936- Henry R. Luce tarafından yayınlanan Life dergisinin ilk sayısı çıktı.
1942- 'Casablanca' filminin ilk gösterimi New York'ta yapıldı.
1967- ABD Başkanı Johnson'un Kıbrıs özel temsilcisi Cyrus Vance, Kıbrıs
krizini görüşmek üzere Ankara'ya geldi. Daha sonra Türkiye'ye gelen BM
Genel Sekreteri U. Thant'ın özel temsilcisi Rolz Bennet ile Vance,
temaslarından sonuç alamayınca Atina'ya geçti.
1970- Türkiye'nin Ortak Pazar'a üyeliği için 22 yıllık geçiş
dönemi öngören Katma Protokol, Brüksel'de imzalandı.
1976- Fransız düşünürü Andre Malraux öldü.
1985- DSP Genel Başkanlığı'na Rahşan Ecevit seçildi.
1990- Prof. Dr. Tansu Çiller, DYP'den siyasete atıldı.
1992- Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden sanatçı Vasfi Rıza
Zobu 90 yaşında öldü.
1993- Seramik sanatçısı Ünal Cimit 59 yaşında öldü.
2003- Çin'de yapılan Dünya Liseler Futbol Şampiyonası'nda Trabzon Lisesi,
ev sahibi ülke temsilcisini 1-0 yenerek ilk kez şampiyon oldu.
24 KASIM
1870- Türkiye'nin ilk mizah gazetesi 'Diyojen' yayımlandı.
1927- Ankara'da, Heinrinck Krippel tarafından yapılan Zafer Abidesi açıldı.
1934- Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Meclisten çıkan kanunla 'Atatürk'
soyadını aldı.
1941- II. Dünya Savaşı ortamında; pasta ve unlu yiyeceklerin yapımı
yasaklandı.
1961- BM, nükleer silah yasağını ABD'nin protestosuna karşın kabul etti.
1963- ABD Başkanı John Kennedy'nin katil zanlısı Lee Harvey
Oswald, Jack Ruby tarafından öldürüldü.
1976- Van ve çevresinde, Çaldıran-Muradiye'de etkili olan 7,2
büyüklüğündeki depremde 3 bin 840 kişi öldü.
1977- Yunanistan, Büyük İskender'in babası Kral II. Philip'in
mezarının bulunduğunu açıkladı.
1979- Basın Şeref Kartı sahibi Ahmet İhsan Bahçıvangil 69 yaşında öldü.
1981- ÖĞRETMENLER GÜNÜ: Millet Mekteplerinin 1928'de açılışı ve
Atatürk'ün Başöğretmenliği kabul tarihi olan 24 Kasım günü, bu yıldan
itibaren Öğretmenler Günü olarak kutlanıyor.
1988- Sürgünde Bağımsız Filistin Devleti kuruldu.
1989- Hakkari'nin Yüksekova ilçesi İkiyaka köyünde, çoğu
kadın ve çocuk olmak üzere 28 vatandaş, teröristlerce öldürüldü.
1991- Quenn topluluğunun solisti Freddy Mercury, AIDS ile
gelen zatürre yüzünden Londra'da öldü.
1996- ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz'a Budapeşte'de Hilton
Oteli lobisinde yumruklu saldırıda bulunuldu.
2005- 'Picasso İstanbul'da' sergisi Sabancı Üniversitesi Sakıp
Sabancı Müzesi'nde açıldı.
2008- UNESCO tarafından 2008'in 'Kâşgarlı Mahmud Yılı' ilan edilmesi
dolayısıyla Pekin'de 'Doğumunun 1000. Yıl Dönümünde Kaşgarlı Mahmud
ve Divan ü Lugati't-Türk Uluslararası Bilgi Şöleni' düzenlendi.
25 KASIM
1893- Orhun Kitabeleri, Kopenhag Üniversitesi Genel Dil Bilimi
profesörü ve Danimarka Kraliyet İlimler Akademisi üyesi Wilhelm
Ludwig Thomsen tarafından okundu. Thomsen, Orhun alfabesini
çözdüğünü, 15 Aralık 1893'te Danimarka Kraliyet İlimler
Akademisinde sunduğu bildiriyle bilim dünyasına açıkladı.
1925- Şapka giyilmesi konusundaki kanun, TBMM'de kabul edildi.
Kanun, 28 Kasımda yürürlüğe girdi.
1945- Bestekar Lemi Atlı 76 yaşında İstanbul'da öldü.
1958- Ahmet Adnan Saygun'un bestelediği Yunus Emre Oratoryosu, BM'nin
yeni çalışma dönemi dolayısıyla New York'ta seslendirildi.
1967- ABD Başkanı Johnson'un Kıbrıs Özel Temsilcisi Cyrus
Vance, Atina'nın önerilerini Ankara'ya getirdi. NATO Genel
Sekreteri Brosio da arabuluculuk için Ankara'ya geldi. BM
Güvenlik Konseyi, savaştan kaçınılması çağrısı yaptı.
1973- Yunanistan'daki ayaklanmalar sonunda Başbakan Georgios
Papadopulos, cunta tarafından devrildi.
1979- Abdi İpekçi'nin katlinden sanık Mehmet Ali Ağca,
Kartal Maltepe Askeri Ceza ve Tutukevi'nden kaçtı.
1998- 55. Hükümet, gensoru ile düşürüldü. Devlet Bakanı Güneş
Taner'in bakanlık görevi sona erdi. Başbakan Mesut Yılmaz,
istifasını Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e sundu.
1999- Yargıtay 9. Ceza Dairesi, terör örgütünün elebaşı
Abdullah Öcalan hakkında verilen ölüm cezasını onadı.
26 KASIM
1548- Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu, Halep'e girdi.
1812- Napolyon Bonapart komutasındaki Fransız ordusu, büyük
kayba uğrayarak Rusya topraklarını terk etmek zorunda kaldı.
1926- Türkiye'nin ilk şeker fabrikası, Alpullu'da faaliyete geçti.
1934- Atatürk'ün önerisiyle İsmet Paşa'ya, 'İnönü' soyadı verildi.
1934- Lakap ve unvanlar kaldırıldı. Kanunla 'Ağa, hacı, hafız, hoca,
molla, efendi, bey, beyefendi, paşa, hanım, hanımefendi, hazretleri' gibi
lakap ve unvanlar kaldırılıyor; bütün yurttaşlar, kadın erkek, 'kanun
karşısında ve resmi belgelerde yalnız adlarıyla anılır' deniliyordu.
1935- Afyon-Isparta demiryolu açıldı.
1936- Tiyatro sanatçısı Mari Felekyan (Toto Karaca'nın annesi) öldü.
1943- Tosya ve Ladik'te 7,2 büyüklüğündeki depremde 2 bin 824 kişi öldü.
1947- Eski milli eğitim bakanlarından, köy enstitülerinin
başlangıcı sayılan okulları kuran Saffet Arıkan öldü.
1954- Kapalıçarşı'daki yangında 1394 dükkan harap oldu. Çarşı
yanındaki 3 han ve birkaç bina büyük hasar gördü.
1986- Eski dışişleri bakanlarından Prof. Dr. Gündüz Ökçün öldü.
1993- Almanya, PKK'yı terör örgütü ilan ederek, bütün yan
kuruluşlarıyla birlikte kapattı.
1996- Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Tansu Çiller,
Susurluk kazasından söz ederken, 'Devlet uğruna kurşun atan da
yiyen de şereflidir' dedi.
27 KASIM
1526- Kanuni Sultan Süleyman, Avusturya seferine çıktı.
1780- Divan Edebiyatının kadın şairi Fitnat Hanım İstanbul'da öldü.
1895- Fransız romancı Alexandre Dumas 71 yaşında öldü.
1919- Bulgaristan, Müttefikler ile barış anlaşması imzaladı.
1942- Alman orduları, Toulon Limanı'na girerken; buradaki
Fransız donanması kendini yok etti.
1947- İstanbul İnönü Stadyumu açıldı.
1950- Kore'de Kunuri Savaşı başladı.
1967- ABD Başkanı Johnson'un Kıbrıs Özel Temsilcisi Cyrus Vance, üçüncü
kez Ankara'ya gelerek Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil ile
örüştükten sonra Türkiye'nin yeni önerilerini götürdü. Yunan cuntasından
kesin cevabını vermesi istendi.
1970- İstanbul Kültür Sarayı (şimdi AKM) yandı.
1976- CHP, Sosyalist Enternasyonal'e üye olacağını açıkladı.
1994- Bestekar, edebiyatçı, gazeteci yazar ve 1983-1987'de Halkçı Parti'den
milletvekili olan Rüştü Şardağ öldü.
1995- Türk müziği sanatçısı Abdullah Yüce kalp krizi sonucu öldü.
1995- Çevirmen, araştırmacı, denemeci ve tiyatro yazarı Aziz Çalışlar öldü.
1996- Diyarbakır, Bingöl, Tunceli, Bitlis, Hakkari, Mardin ve Siirt'in
kırsal kesimlerinde sürdürülen operasyonlarda 52 terörist öldürüldü,
5 terörist sağ yakalandı. Çatışmalarda, 7 güvenlik görevlisi şehit oldu.
2005- Yönetmen Uğur Yücel'in filmi Yazı-Tura, 54. Uluslararası Mannheim
Heidelberg Film Festivali'nde Uluslararası Film Eleştiri Ödülü'nü kazandı.
28 KASIM
1912- Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.
1920- Mehmet Akif (Ersoy) ve Eşref Edip 'Sebilü'r-Reşad' dergisini
Kastamonu'da çıkarmaya başladı.
1924- Futbolda ilk Fenerbahçe-Beşiktaş maçında Fenerbahçe, rakibini
2-0 yendi.
1928- İlk kadın avukat Beyhan Hanım İstanbul I. Ticaret Mahkemesinde bir kadın
sanığı savundu.
1934- Hakimiyeti Milliye gazetesi 'Ulus' adıyla çıkmaya başladı.
1935- Bursa'da Merinos Fabrikası ile Gemlik'te Suni İpek Fabrikasının
temeli atıldı.
1936- Ereğli Kömür Şirketinin hükümetçe satın alınmasına dair
Ankara'da sözleşme imzalandı.
1938- ATATÜRK'ÜN VASİYETNAMESİ AÇILDI. Atatürk, vasiyetinde; parasının
nemasından yakınlarına, manevi evlatlarına aylık, İnönü'nün çocuklarına
yükseköğrenim ödeneği bağlanması koşuluyla parasını ve Çankaya'daki
mülkünü CHP'ye bıraktı. Nemadan kalacak miktarın her yıl Türk Dil ve Tarih
kurumlarınca paylaşılmasını istedi.
1940- II. Dünya Savaşı ortamında 500 kilogramdan fazla tahıl
stoklarına Ticaret Bakanlığınca el konulması kararlaştırıldı.
1943- Churchill, Stalin ve Roosevelt, Tahran'da bir araya geldi.
1951- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kabul edildi. Kanun,
1 Ocak 1952'de yürürlüğe girdi.
1961- Fenerbahçe'nin milli futbolcusu Can Bartu, İtalya'nın Fiorentina
takımına transfer oldu. Bartu, 11 Temmuzda Lazio takımıyla anlaşmış;
ancak Bartu'nun askerliği nedeniyle bu transfer gerçekleşememişti.
1967- NATO Genel Sekreteri Brosio, Ankara'da Dışişleri Bakanı
İhsan Sabri Çağlayangil ile görüştü ve Atina'ya geçti. Türk
jetleri Kıbrıs üzerinde uyarı uçuşları yaptı.
1979- Vatikan Devlet Başkanı Papa II. Jean Paul resmi ziyaret
için Türkiye'ye geldi.
1995- Yahudi asıllı iş adamı Nesim Malki, Bursa'da uğradığı
silahlı saldırıda öldü.
1998- Hakkari'nin Çukurca ilçesi yakınında bir askeri helikopter,
teröristlerin açtığı ateşte pilotun vurulması sonucu düştü,
16 asker şehit oldu.
2002- Abdullah Gül başkanlığında kurulan 58. Hükümet, 170 ret
oyuna karşı 346 kabul oyuyla güvenoyu aldı.
2002- Türk şiirinin büyük ustalarından Melih Cevdet Anday
İstanbul'da vefat etti. 'Garip' şiir akımının yaşayan son
üyesi Anday 87 yaşındaydı.
2002- Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi
Prof. Dr. Bülent Tanör İstanbul'da öldü.
2005- Türk okurlarının 'Ters Akıyordu Volga' adlı kitabıyla
beğenisini kazanan yazar Hatice Alptekin öldü.
2006- Papa 16. Benediktus, Cumhurbaşkanı Sezer'in davetlisi olarak
Türkiye'ye geldi. Papa, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Başbakan Erdoğan ve Diyanet
İşleri Bakanı Ali Bardakoğlu ile görüştü ve Anıtkabir'i ziyaret etti.
Bardakoğlu ile birlikte gazetecilere açıklama yapan Papa, Vatikan
Büyükelçiliğinde Ankara'daki misyon şeflerini kabul etti.
2008- Cep telefonu kullanıcılarına yeni iletişim olanakları sağlayacak
üçüncü nesil mobil iletişim sistemleri (3G) ihalesi Ankara'da yapıldı.
2008- Türkçenin ilk sözlüğünü ve ilk dil bilgisi kitabını yazan ilk Türk
dil bilimci Kaşgarlı Mahmud, doğumunun bininci yıl dönümünde Çin'in Sincan
Uygur Özerk bölgesindeki Kaşgar'a bağlı Opal köyündeki mezarı başında
törenle anıldı. Törene Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri Mustafa
İsen ile Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Şükrü Halûk Akalın da katıldı.
29 KASIM
1846- Türk müziği bestecisi Hammammizade İsmail Dede Efendi öldü.
1932- Jön Türk hareketinin önderlerinden düşünür Abdullah Cevdet öldü.
1935- İstanbul'da Paşabahçe Şişe ve Cam Fabrikası açıldı.
1936- Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde Devrim Tarihi dersleri
başladı.
1937- Hatay'da bağımsız rejim yürürlüğe girdi.
1958- Besteci Necip Celal Antel İstanbul'da öldü.
1967- Yunanistan, Türkiye'nin koşullarını kabul edince bunalım giderildi.
1978- 'Halkın Tapınağı' adlı tarikata üye 913 kişi Guyana
ormanlarındaki merkezlerinde zehir içerek topluca intihar etti.
1982- Aktör Cary Grant öldü.