2024 ana stratejisini kütüphanecilik ve yayıncılık alanlarında “Teknoloji, Yapay Zekâ ve Erişim” olarak belirleyen Kültür ve Turizm Bakanlığı, dijital atılımlarla da kullanıcı sayısını artırdı. Çeşitli projelerle kütüphaneleri teknolojiyle uyumlu hale getiren Bakanlığa bağlı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü (KYGM), dijital yayınlar ve dijitalleşmede büyük yol aldı. Yazılı kültürel mirasımızın kayda geçirilmesi, muhafazası ve gelecek nesillere aktarılmasında büyük önem taşıyan kitap derleme çalışmaları kapsamında, 2023’te 23 bin 500 e-kitap hazırlandı. 2020’de 9 bin olan ISBN tahsis edilen e-kitap sayısı ise 2023’te üç kat artarak 27 bin 500 ile rekor kırdı. Dijitalleştirmeye ayrılan bütçenin geçtiğimiz yıl üç kat artması dijitalleşme hızını da aynı oranda artırdı.
ÜLKENİN YARISI KÜTÜPHANEYE GİTTİ
Dijitaldeki bu artışı kullanıcı ve üye sayıları da doğru orantıda takip etti. Geçtiğimiz yıl 33,5 milyon kullanıcı kütüphaneleri ziyaret ederken, üyelerinin sayısı ise 6,2 milyona yükseldi. Toplam kitap sayısını ise 24,2 milyona çıkaran müdürlük, bu alanda rekor tazeledi. 2024’teki üye sayısının ise yaklaşık 7 milyon, kütüphanelerdeki kitap sayısının ise yaklaşık 25,7 milyon olacağı öngörülüyor. Tabii tüm bu gelişmelerin temelinde artan kütüphane sayısı ve kullanım alanı genişlemesi var. Kütüphane kullanım alanı son 5 yılda 400 bin metrekareden 705 bin m2’ye çıkarken, oturma kapasitesi ise 97 binden 137 bine çıktı.
81 İLDEN MİLLİ KÜTÜPHANE’YE ERİŞİM
Millî Kütüphane’den sanal olarak istifade etmek isteyenler için Milli Dijital Kütüphane Projesiyle, hizmetlerin sanal modellemesi yapılıyor. Dijital ikizi çıkarılan Milli Kütüphane’ye, illerin halk kütüphanesine kurulan “Milli Dijital Kütüphane Erişim İstasyonu”yla erişilebiliyor. 81 ilimize kurulan Milli Kütüphane istasyonuyla, 23 milyon poz dijital veri, vatandaşların Ankara’ya gitmesine gerek kalmadan erişilebilir hale geldi. Milli Kütüphane’nin 1,7 milyon kitap, 10 milyondan fazla süreli yayını Milli Dijital Kütüphane Projesi kapsamında tarandı.
HER YERE KÜTÜPHANE
Her geçen gün artan halk kütüphanesi sayısı 1300’ü aştı. Son yıllarda Türkiye’nin ilk gar, havalimanı, adalet, halk ve AVM kütüphaneleri açılırken, çocuk kütüphanelerine ek olarak 0-3 yaş bebek kütüphaneleri de vatandaşlara hizmet vermeye başladı. Bunlara ek, ilk turizm ve seyahat kütüphanesinin yanı sıra ilk müzik ihtisas kütüphanesi ve ilk tarım kütüphanesi de kullanıcılarla buluştu. KYGM, yakın zamanda ilk şehir hastanesi halk kütüphanesini de hizmete almayı planlıyor.
YAPAY ZEKÂ GÖREVE BAŞLADI
Kütüphane teknolojilerini, kullanıcıların teknoloji kullanımına uyumlu hale getirmek için “Yapay Zekâ Temelli 100 Akıllı Kütüphane Projesi”ni başlatan KYGM, aralık sonu itibarıyla il halk kütüphanelerinde hizmete girdi. Bu sayede 100’den fazla kütüphanede yapay zekâ sistemi kullanılacak. 2024’te bakanlığın yayıncılık sektörüne doğrudan aktardığı destek miktarı 280 milyon TL’yi aştı. Kütüphanecilik ve yayıncılık alanlarında 2025’i, “Sürdürülebilirlik, tasarruf ve doğa” ana temasında yürütecek.
ENGELLİLER İÇİN EVE KÜTÜPHANE HİZMETİ
Kütüphaneler Genel Müdürlüğü, çalışmalarında engelli vatandaşları da unutmuyor. Dijitalleşmeyle erişim kolaylığını da hedefleyen KYGM, Kitap+ projesiyle bugüne kadar 107 kitabı işaret diline çevirdi. Bu uygulamalardan Kitap+ sayesinde Türkiye’de ilk defa işitme engelliler için kitap üretildi. Konuşan Milli Kütüphane tarafından işletilen ve 3 bine yakın üyesi olan “Kitaplık”ta ise görme engelli vatandaşlar için yaklaşık 6 bin 100 sesli kitap hizmet veriyor. Yakın zamanda engelli vatandaşların kütüphaneye gitmesine gerek kalmadan ödünç kitapları evlerine ulaştırılacak.