Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 1 Temmuz itibarıyla Türkiye genelinde uygulamaya aldığı Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, çevresel kazanımlarının yanı sıra fiyat tartışmalarını da beraberinde getirdi. Uygulama kapsamında vatandaşlar, iade ettikleri plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajı başına 1 TL geri ödeme alacak. Sistemin ekonomiye yaklaşık 30 milyar liralık katkı sağlaması hedefleniyor.
Etiketlerde 1 TL yerine 3-5 TL'lik artış iddiası
Türkiye gazetesinin haberine göre bazı ambalajlı su üreticileri, yalnızca 1 liralık depozito bedelini yansıtmak yerine ürün fiyatlarını 3 ila 5 lira arasında artırdı. Bu durum tüketicilerin tepkisini çekerken, sosyal medyada çok sayıda kullanıcı fiyat artışlarının depozito uygulamasıyla açıklanamayacağını savundu.
Petrol indirimi yansımadı, yeni gerekçe DOA oldu
Su sektöründeki fiyat artışları daha önce de petrol fiyatlarındaki yükseliş gerekçe gösterilerek yapılmıştı. Şişeleme, taşıma ve lojistik maliyetlerinin arttığı belirtilerek ürünlere zam uygulanırken, küresel petrol fiyatlarının daha sonra gerilemesine rağmen fiyatlarda herhangi bir indirime gidilmediği ifade edildi. Şimdi ise DOA sisteminin devreye girmesiyle birlikte bazı firmaların yeni maliyetleri gerekçe göstererek fiyatlarını yeniden artırdığı iddia ediliyor.
Sırada maden suyu ve soda var
Sektör kaynaklarına göre benzer fiyat artışlarının önümüzdeki dönemde maden suyu ve soda ürünlerinde de görülmesi bekleniyor. Üreticilerin, DOA logolu cam şişe maliyetlerini gerekçe göstererek yeni fiyat güncellemelerine hazırlandığı belirtiliyor.
Depozito bedeli nasıl işliyor?
DOA sisteminde tüketicinin ödediği 1 liralık depozito, doğrudan marketlere veya üretici firmalara kalmıyor. Üretici şirketler ambalaj başına belirlenen depozito tutarını önceden Türkiye Çevre Ajansı'nın (TÜÇA) yönettiği fona yatırıyor. Tüketici ürünü satın alırken bu bedeli ödüyor, boş ambalajı iade ettiğinde ise para, Türkiye Emlak Katılım Bankası altyapısı üzerinden dijital cüzdanına geri aktarılıyor.
Uzmanlardan etiket önerisi
Fiyat karmaşasının önüne geçilmesi için uzmanlar, içecek ambalajlarında veya raf etiketlerinde "Fiyata 1 TL depozito bedeli dahildir" ibaresinin zorunlu hale getirilmesini öneriyor. Böylece tüketicilerin depozito bedeli ile ürün fiyatındaki gerçek artışı kolayca ayırt edebileceği belirtiliyor.