Bizans İmparatorlarından Yanko, Vezondan ve Konstantin dönemlerinde İstanbul'un imarına önem verilmiş, değişik ülkelerden getirilen mühendis, mimar ve sanatkârlara, şehri her türlü beladan korumak maksadıyla anıtlar ve tılsımlı sütunlar yaptırılmıştı. 27 tane olan bu tılsımlı sütunlardan en meşhur 16 tanesinden bahsedeceğim bu hafta. İşte size Bizans'ın inancına göre İstanbul'u koruyan tılsımlı anıtlar:
ARKADİUS SÜTUNU: Cerrahpaşa Avratpazarında bin parça beyaz mermerden, minare gibi içi boş merdivenli yüksek bir direk vardı. Tepesinde peri yüzlü bir heykel duruyordu. Efsaneye göre yılda 1 defa bir feryat koparır, bu feryât üzerine yeryüzünde ne kadar kuş varsa o heykelin etrafında dönermiş. Daha sonra kuşların binlercesi yere düşer, halk da bunları toplayıp yermiş.
LEYLEKLİ SÜTUN: Yine Altı mermerden biri idi. Bunda da bir leylek resmi vardı. Efsâneye göre bu leylek senede 2 defa çığlık atarmış. Birinci çığlıkta bir anda her yer leylek dolar, ikinci çığlıkta İstanbul'daki tüm leylekler ortadan kaybolurmuş. İstanbul'un nüfusu acaba bu yüzden mi kalabalık.
HOROZLU SÜTUN: Yine Altımermerden biri olan bu sütunun üzerinde de horoz resmi vardı. Bu horoz 24 saatte bir öter ve bütün horozlara önderlik edermiş. Fâtih zamanında her sabah orduyu namaza uyandırdığı için Horoz Baba lakâbında bir zât vardı.
7. TILSIM (KURTLU SÜTUN): Yine Altımermerden biridir ve üzerinde kurt resmi vardır. Bu kurtlu sütun sayesinde İstanbul'da koyun sürüleri çobansız gezer, akşam olduğunda eksiksiz bir şekilde evlerine, ağıllarına dönerlermiş. Biz bunu Hz. Ömer zamanında bilirdik.
KUCAKLAŞMIŞ SEVGİLİLER: Tunçtan yapılmış genç bir erkek ve sevgilisinin birbiriyle kucaklaşmış heykelleridir. Kavga eden evli çiftlerden biri gelip bu heykeli kucaklarsa hemen barışırlarmış.
İHTİYARLAR HEYKELİ: Ünlü Hekim Calinus'un beyaz mermer üzerine yaptırdığı ihtiyar adam ve kadın heykelidir. Birbiriyle geçinemeyen evli çiftlerden biri bu heykeli kucaklarsa hemen boşanırlarmış. Acaba Bizans halkından yanlış heykeli kucaklayanlar için de bir telâfi heykeli ya da sütunu var mıydı?
VEBA SÜTUNU: Sultan Bayezid Hamamının altında 4 köşeli bir sütundu. Bu sütun sayesinde şehre tâun (vebâ) mikrobunun girmediğine inanılırdı.
MELEK SÜTUNU: Ayasofya'da 4 sütunlu bir anıttır. Cebrail, Azrail, Mikail ve İsrafil resimleri bulunan bu sütunların her biri bir tılsımdı. Bu 4 Büyük melekten Cebrail kanat çırpıp bağırınca Doğu'da bolluk, bereket olacağı anlamına gelirmiş. İsrafil resmi kanat çırparsa Batı'da kıtlık olacağına inanılırmış.
İFRİT HEYKELİ
Tekfur sarayındaki tunçtan bir İfrit heykeliydi. Bu heykel yılda 1 kez etrafına ateş saçarmış. Bu ateşten bir kıvılcım alabilen çok sağlıklı olur, hiç hastalanmaz ve ölene dek genç kalırmış. Gençlik iksiri yâni.
SİNEKLİ SÜTUN
Koca Mustafa Paşa Altımermer'de idi. Altı tane mermer sütunun her biri, eskiden yaşamış olan bilginler tarafından yaptırılmıştı. Bunlardan birinin üstünde sürekli vızıldayan bir sinek resmi vardı. Şu an ihtimal ki sinek öldü.
Yılan kafaları yok edilmiş
Sultanahmet meydanındaki siyah renkli Burmalı Sütundur. 3 başlı ejderha, ya da birbirine dolanmış 3 yılan şeklindedir. Yılanların başlarındaki 3 ayaklı kazan, İstanbul'a getirilmeden önce çalınmıştı Foçalılar tarafından. Yılan kafaları ise Osmanlılar tarafından yok edildi. Ne de olsa canlı heykeli İslâm dininde yasak. Bu konuda efsâne de çok. Kafalardan birini İstanbul patriği kırmış, bir diğerini Fâtih gürzüyle ezmiş, bir diğerini de bir yeniçeri kılıcıyla uçurmuş vs. Yılanların kafaları kopunca tılsım bozulmuş. Ve İstanbul'da daha önce hiç görülmezken birdenbire akrepler, yılanlar ortaya çıkmış.
Kıztaşı 3 parça
Saraçhânede Büyük Pozantin'in kızının mezarı üzerindeydi. Kıztaşı diye bilinen bu tılsımlı sütun, imparatorun kızını yılanlardan, çıyanlardan ve karıncalardan korumak için dikilmişti. Fakat yine kendisi için yapılmış olan Kız Kulesinde otururken, bir üzüm sepeti içine gizlenmiş olan ve üzümlerle beraber Kızkulesi'ne gelen zehirli bir karayılanı tarafından öldürüldü. İmparatorun kızını ne sütun koruyabildi, ne de kule. Esâsen Kıztaşı ismini taşıyan 3 sütun vardı Bizans'ta. Biri halk arasında yanlışlıkla Kıztaşı diye isimlendirilen İstanbulun 4. tepesi Fâtih'te bulunan şimdiki Kıztaşı, ikincisi 5. tepe olan Sultan Selim Civârındaki sütun.
Roma'dan getirtilmiş
Çemberlitaş Tavukpazarındaki sütun. Kırmızı renkli som mermerden yapılmış olan sütunun, hânedânı kötülüklerden, hastalıklardan ve fesattan koruduğuna inanılırdı. Hz. İsa'nın çarmıha gerildiği haçın, çemberlitaşın altında olduğuna inanılır. Bizans imparatoru Konstantin, İstanbul'u îmâr ederken, bu sütunu Roma'dan getirtmiş, üzerine de kendi heykelini koydurmuştu. Heykelin başında, ( Hristiyan inancına göre ) Hz. İsa'nın çarmıha gerildiği esnâda kullanılan 7 çiviyi simgeleyen 7 sivri uçlu bir taç vardı. Newyork'ta bulunan Özgürlük Heykeli'nin başındaki tâcın 7 sivri ucu da Hz. İsa'nın çarmıhtaki çivilerini simgeliyor olabilir mi?
3 bin taş var
Sultanahmet Meydanında, Milyobar (Örme Sütun ya da diğer adıyla Konstantin Sütunu) denilen bir anıttır. Bir zamanlar 300 bin taştan yapılmış olan bu sütunun tepesinde çok güçlü bir mıknatıs varmış. Bu mıknatıs İstanbul'u depremlerden korurmuş.
Zeyrek'te Hz. Yahya Kilisesi bitişiğinde idi bu mağara. Her sene kışın Zemheri geceleri olunca Koncoloz denilen cadılar bu mağaradan çıkarak arabalara binip şehrin sokaklarında dolaşırlarmış. Cadılar Bayramı hâlen Hıristiyanlarca kutlanır.