Bakın bir zaman önce bizi çok sevindiren bir haber aldık. Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu beş ülke birlikte lavaş ve yufkanın kültür mirası olduğunu söyleyerek UNESCO'ya başvurmuş ve bununla ilgili kapsamlı bir dosya hazırlamışlardı. 30 Kasım'da kabul edilen başvuru sonucunda “Somut Olmayan Kültür Mirası Listesi”ne, bir lezzetimiz daha girmiş oldu. Aslında Türk Mutfak Kültürü hakkında birşeyler bilen herkes lavaş ve yufkanın aynı şey olmadığını, birbirinden farklı teknikle hazırlanıp pişirildiklerini bilir. Özellikle lavaş, kökeni Hititlere gidebilecek kadar eski bir ekmek. Hitit kil tabletlerinde “NINDA.SIG.” olarak geçen ekmeği uzmanlar, “ince ekmek” olarak Türkçe'ye çeviriyorlar.
TÜRK KÜLTÜRÜNE ÖZGÜ
Buğdayın anayurdu “Bereketli Hilal”, Mezopotamya'dır. Arap Yarımadası'ndan Mezopotamya'ya kadar geniş bir coğrafyada görülebilen bir pişirme aracı olan tandırlarda yufka pişirilmiştir. Fakat, söz konusu, Türklerin “yufka” dediği, Orhun Kitabelerinde “yoha” diye bahsedilen şey ise, bu sadece Türk mutfak kültürüne özgü bir üründür. Çünkü incecik bir yufkanın yapılabilmesi için sac gerekir. Saclar, göçer Türk obalarının bir yerden bir yere hareketi ve yerleşikliği dönemlerinde ekmek ve aynı zamanda yemek ihtiyacını gidermekte kullanılıyordu. Keşif bakımından eşsizdir ve yalnızca Türklere özgüdür. Ve buna en benzer araç Uzak Doğu Mutfağı'nın woq tavalarıdır.
AYLARCA SAKLANABİLİR
Türklerin “yoha” yani ince ekmekleri, sacda pişince kurur ve hafif buğday unu plakalarına dönüşür. Islatılınca, bir kişinin karnını rahatça doyurabilen bu yufkalar, kolay taşındığı gibi aylarca da saklanabilir. Bugün, çevre kültürlerle çok az iletişime geçmiş Türk köyleri ya da Türkmen göçerlerine bakarsanız, her evde muhakkak bir tandır bulursunuz. Bu tandırlar, Ortadoğu'dakinden farklı, üzerine sac konulan tandırlardır ve muhakkak en önemli işlevi yufka yapmaktır. Şimdi bir yufka ekmeği ve lavaş için kısacık birer tarif verelim.
Türk Yufka Ekmeği (Yoha)
MALZEMELER (LAVAŞ / EKŞİ HAMUR İLE)
*1 kg buğday unu *2 tatlı kaşığı tuz *2,5 su bardağı su
YAPILIŞI
: Un, tuz ve ılık suyu hamur haline getirip iyice yoğurun.Yumruk büyüklüğünde bezelere ayrıp bir saat kadar üzeri örtülü olarak dinlendirin. İncecik açılan yufkalar, kızdırılmış sac ürerinde çevrilerek pişirilir. Bu hamurları evde tavada pişirilecek boyutlarda küçük yufkalar şeklinde pişirebilir ve hemen her şeyle birlikte ve her öğünde tüketebiliriz.
Lavaş
MALZEMELER
*1 kg un
*4 yemek kaşığı ekşi maya
*1 tatlı kaşığı tuz
*2 su bardağı su