Ekonomi Paranın sahipleri hane halkına savaş açtı

Paranın sahipleri hane halkına savaş açtı!

ABD’deki enflasyon rakamlarında 1980’lerden bu yana en yüksek seviye kaydedildi. Avrupa’da büyük küçük her ülkede enflasyon rekor kırıyor. Peki bu kadar kısa sürede bu duruma nasıl geldik? Dünya genelinde hane halkının cebini kemiren enflasyonun yükselmesi ya da yükseltilmesi bilinçli bir tercih olabilir mi? Alım gücünü düşüren ve her şeyin pahalılaşmasına sebep olan enflasyonun bu seviyelere gelmesinde kimler rol oynadı?

Abone Ol Google News
Harun İlhan Yeni Şafak
Paranın sahipleri hane halkına savaş açtı!
Paranın sahipleri hane halkına savaş açtı!

Yakın geçmişe doğru kısa bir yolculuğa çıkalım. Pandemiyle birlikte dünya dar bir boğaza girmiş ve yaşanan şok, üretim ve tüketimi adeta durma noktasına getirmişti. Borsalar çakılmış, ham petrolün varil fiyatı -şaka değil- tarihinde ilk kez bazı marketlerde sıfırın altını dahi görmüştü.

Bu şok dalgası pek de uzun sürmezken dip seviyelere düşen küresel endeks ve emtialar düştüğü yerden hızlıca toparlanmış hatta rekor üstüne rekor kırmıştı.

Fakat bu rekorlar kırılırken hane halkı için işler pek de iyi gitmedi. Her şeyin ama her şeyin fiyatı yükselirken küresel enflasyon da tırmandıkça tırmandı. ABD’deki enflasyon rakamlarında 1980’lerden bu yana en yüksek seviye kaydedildi. Avrupa’da büyük küçük her ülkede enflasyon rekor kırıyor.

Peki bu nasıl gerçekleşti? Dünya genelinde hane halkının cebini kemiren enflasyonun yükselmesi ya da yükseltilmesi bilinçli bir tercih olabilir miydi? Alım gücünü düşüren ve her şeyin pahalılaşmasına sebep olan enflasyonun bu seviyelere gelmesinde kimler rol oynadı?

Amerika Merkez Bankası (FED)
Amerika Merkez Bankası (FED)

MAJÖR MERKEZ BANKALARI İŞİN İÇİNDE Mİ?

Aşı çalışmalarıyla birlikte küresel piyasalarda yalancı bir bahar mevsimi başlamış, her şeyin eskisi gibi olacağı algısı tüm dünyayı bir anda etkisi altına almıştı. Peki her şey gerçekten de eskisi gibi mi olmuştu? Veya işler nasıl bir anda rayına girmişti?

Ne lafı evirip çevirmeye ne de 'bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler' gibi polyannacı bir serbest piyasa söylemine gerek var. Majör merkez bankaları (FED ve ECB) işin içinde, hali hazırdaki durumun tam göbeğinde yer alıyor. Pandeminin beraberinde getirdiği kısmi çöküşten kurtulmak için sahte bir bahar yarattılar yine. ‘Yine’ diyorum çünkü bir benzerini 2008’deki Mortgage Krizi’nde de yapmışlardı. Fakat bu sefer ipin ucunu fazlasıyla kaçırdılar.

Amerikan doları
Amerikan doları

Beğenelim ya da beğenmeyelim günümüz dünyasının rezerv para birimi Amerikan doları. Dolayısıyla doların sahibi olan ABD’nin alacağı en ufak bir karar, tüm dünya ekonomisini etkileyebilme potansiyeline sahip. Aşağıdaki tablo 2008’den bu yana dünyanın ABD Merkez Bankası (FED) tarafından nasıl şişirildiğini açıkça gözler önüne seriyor.

2002'den günümüze Amerika Merkez Bankası'nın (FED) bilanço grafiği
2002'den günümüze Amerika Merkez Bankası'nın (FED) bilanço grafiği

Tarihte eşi benzeri görülmemiş bir para politikası izleyerek muslukları sonuna kadar açtılar. Salgın öncesinde 4.2 trilyon dolar olan FED’in bilanço büyüklüğü bugün 8.9 trilyon dolara kadar çıktı. Tamı tamına iki katı! 4.7 trilyon Euro olan Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) bilanço büyüklüğü ise 8.6 trilyon Euro’ya yükseldi.

2002'den günümüze Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) bilanço grafiği
2002'den günümüze Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) bilanço grafiği

Kısacası sadece piyasaya para pompalayarak kahraman olmaya çalıştılar. Peki olabildiler mi? Tarihte daha önce görülmemiş bir şekilde para basarak yalnızca şuna yol açtılar: Enflasyon. Bir de şiştikçe koca bir balona dönen dünya.

PARANIN MİKTARI ARTTIKÇA DEĞERİ AZALDI

Sistemde dolaşan para miktarı artarken, doğal olarak bu paranın bir yerlere gidip oraları şişirmesi gerekecekti. Öyle de oldu. Söz gelimi normal ederi iki dolar olan herhangi bir şirketin değeri, basılan paralar ve varlık alımları sayesinde on dolara çıktı. Pandemi başlangıcında 15 dolara kadar düşen petrolün varili Mart ayında 139 doları gördü. Gıda fiyatları ve diğer pek çok emtia da bundan payını aldı şüphesiz. Kısacası merkez bankaları el birliğiyle küresel bir enflasyon zinciri yaratmış oldu. Yani paranın miktarı arttıkça değeri azaldı. İzlenen bu politikanın gündelik hayat üzerindeki etkisi sarsıcı olurken satın alma gücü yerlere düştü. Ve fatura hane halkına kesildi.

Avro Bölgesi'nde enflasyon rekoru
EKONOMİ
Avro Bölgesi'nde enflasyon rekoru

Sterlinde tarihi düşüş: İngiliz Hazinesi krize neden olan düzenlemelerden geri adım atmıyor
EKONOMİ
Sterlinde tarihi düşüş: İngiliz Hazinesi krize neden olan düzenlemelerden geri adım atmıyor

Avrupa için bir kritik uyarı daha geldi: Hızla resesyona doğru gidiyor
EKONOMİ
Avrupa için bir kritik uyarı daha geldi: Hızla resesyona doğru gidiyor
Bangladeş 24 Arakanlı Müslüman'ın ABD'ye uçtuğunu duyurdu
Dünya

Bangladeş 24 Arakanlı Müslüman'ın ABD'ye uçtuğunu duyurdu

Bangladeş Dışişleri Bakanı AK Abdul Momen, küçük çaplı olsa da bunun, Bangladeş ile sorumluluk alan diğer ülkeler için iyi bir başlangıç olduğunu söyledi. İlk aşamada yerleştirilmesi planlanan 62 Arakanlı mülteciden 24'ünün ABD'ye uçtuğunu aktaran Momen, "Yaklaşık 2 yıl önce ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'a bazı Arakanlı Müslümanların ABD'ye ve diğer gelişmiş ülkelere yerleştirilmesini talep etmiştim. Bu, şimdi başladı ve bu daha başlangıç." ifadesini kullandı.
Bakan Akar: F-16 süreci süratle tamamlanmalı
Gündem

Bakan Akar: F-16 süreci süratle tamamlanmalı

Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, ABD'de, Türkiye'ye F16 satışına kısıtlayıcı koşullar getiren maddelerin 2023 savunma bütçesini de içeren Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa (NDAA) tasarısının son halinden çıkarılmasına ilişkin, "Olumlu yaklaşımlara bağlı olarak artık ABD tarafından olumlu ve somut adımlar bekliyoruz. Bir an önce bu sürecin olumlu ve süratli bir şekilde sonuçlanmasını istiyoruz." dedi.

Burak Yılmaz futbolu bırakacağı kulübü açıkladı
Spor

Burak Yılmaz futbolu bırakacağı kulübü açıkladı

Hollanda'nın Fortuna Sittard takımında forma giyen milli futbolcu Burak Yılmaz, kariyerinin son bölümünde teknik direktörlük için hazırlandığını söyledi. Futbolu Fortuna'da bırakacağını açıklayan Yılmaz, "Bu kesinlikle net. O yüzden boşu boşuna 'Burak Adana Demirspor'a veya Beşiktaş'a dönüyor' haberleri yapmayın" dedi.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.