HayatTürkiyenin yeni gözü Göktürk-1

Türkiye’nin yeni gözü Göktürk-1

Türkiye uydu teknolojisi alanında son yıllarda önemli bir atılım gerçekleştiriyor. Göktürk-1 uydusu bu atılımın önemli safhalarından birini içermekte. Uydu teknolojisinde yerli kaynaklara yapılan yatırım da takdire şayan örnekler teşkil etmekte.

Haber MerkeziYeni Şafak
Merve Seren - SETA Güvenlik Uzmanı

Türkiye'nin yerli uydu macerası; 27 Eylül 2003 günü Rusya'nın Plesetsk Fırlatma Üssü'nden uzaya gönderilen BİLSAT ile başladı. Esasında BİLSAT, İngiliz şirketi 'Surrey Satellite Technology Ltd. (SSTL)' ile 'TUBİTAK BİLTEN' arasında imzalanan bir eğitim ve geliştirme programıydı. Türkiye'nin arzusu ve talebi gayet açıktı: teknoloji transferi. Bu nedenledir ki BİLSAT, Türkiye'nin kendi uydusunu yapabilmesi noktasında ilk ve en önemli adımı temsil etti. BİLSAT'ta yerli yapım iki tane modül vardı. Bunlardan ilki; gerçek-zamanlı görüntü işleme donanımı işlevi üstlenen, görüntü sıkıştırma kartı Gezgin'di. Diğeri ise, çok bantlı kamera Çoban'dı. Türkiye'nin ilk yer gözlem ve uzaktan algılama uydusu BİLSAT'a, beş yıllık bir ömür biçildiyse de; operasyonel ömrü üç yılın ardından tükendi. Ancak teknoloji transferi programının bir ürünü olarak BİLSAT'tan, RASAT doğdu. TUBİTAK UZAY'ın geliştirdiği RASAT'ın ömrü, üç yıl olarak tahayyül edilirken; hâlihazırda ömrünü beş buçuk yıla uzattı ve hatta birkaç yıl daha çalışır durumda kalması ihtimal dâhilindedir. Bu aşamada, BİLSAT referansından hareketle 'gerçekten talep ettiğimiz teknolojiyi alabiliyor muyuz?' sorusunu yöneltmeliyiz. Genel itibarıyla yurtdışından teknoloji transfer edilmek istendiğinde; üretici taraf “asla olmaz" şeklinde bir 'hayır' cevabı vermese bile, teknolojisinin tamamını müşterisinin bilgi ve hizmetine sunmak istemez. Bunun yerine, ödenen meblağa istinaden belirli bir yüzde üzerinden kısmen teknoloji transferi gerçekleşir. Ne var ki bu transfer, kesinlikle karşı tarafın, teknoloji ürününün idari ve yasal haklarını size devrettiği anlamı taşımaz.

HAVA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI'NIN YÖNETİMİNDE

Yer gözlem uydusu GÖKTÜRK'lere gelindiğinde, bir kafa karışıklığı yaşanıyor. Bunun temel nedenlerinden birisi; GÖKTÜRK-1'in, GÖKTÜRK-2'den daha sonra fırlatılmasıdır. 18 Aralık 2012 tarihinde fırlatılan GÖKTÜRK-2, askeri uydu olup; TUBİTAK UZAY ve TUSAŞ tarafından müşterek geliştirilmiştir. Yerli uydu ve hâlen işler durumda olan GÖKTÜRK-2'nin çözünürlüğü 2,5 metredir. 05 Aralık 2016 günü fırlatılan GÖKTÜRK-1 ise; Fransız şirketi THALES ve İtalyan şirketi Telespazio ortaklığından tedarik edilmiş bir uydudur. Öte yandan askeri uydular olarak GÖKTÜRK-1 ve GÖKTÜRK-2'nin, Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından işletildiği, ayrıca farklı çözünürlük kapasitelerine haiz oldukları not düşülmelidir. Bu bağlamda GÖKTÜRK-1'in çözünürlüğünün 50 cm olması beklenmektedir. Çözünürlüğün yüksekliği, metreyle tezattır; yani, metre ne kadar büyürse, aslında çözünürlüğün kalitesi ve netliği o kadar düşmektedir. Mesela 2,5 metreyle, bir araba 2 piksel şeklinde görülür ki; bu da arabayı kısmen tanımlayabileceğimiz, maksimum arabanın rengini söyleyebileceğimiz fakat hiçbir şekilde hangi model ve nasıl bir araba olduğunu bilemeyeceğimiz manasındadır.

Burada, dikkat çekilmesi gereken üç kritik husus vardır. Birincisi; çözünürlük cm/metre cinsinden ne kadar küçükse, o kadar iyidir ve çok sayıda küçük olması tercih sebebiyledir. İkincisi; gerçekte neye ihtiyaç duyulduğu, nasıl bir çözünürlüğün gereksinimleri karşılamaya kâfi geleceğidir. Örneğin 'küçük arazide detay mı, yoksa büyük arazide büyük şeyleri mi görmek istiyoruz?' minvalindeki sorularla, ihtiyaç odaklı hareket edilmelidir. Üçüncüsü, uydu ve İHA'ların topladığı görüntüler arasındaki farklılığa dairdir. Örneğin mevcut GÖKTÜRK'lerin varsayıldığı gibi mağaranın içerisindeki teröristin çehresine kadar görmesi mümkün değildir! Kaldı ki dünyanın en iyi casus uydusu bile, mağarada saklanmış bir teröristin yüzünü görüp tespit edemez ya da bir arabanın plakasını okuyamaz. Zira Rayleigh'nin çözünürlük sınırına ve atmosfer etkilerine takılır. Ayrıca optik görüntüleme uydularının hiçbirisi bulutun içerisinden göremez, dahası sadece gündüz çekilebilir, yani gece çekim yapılmaz. Buna mukabil İHA'lar alçaktan uçtukları için görebilirler. Ancak terör örgütünün kamufle etmek istediği araçların üzerini; uydudan kaçınmak için güneş ışığını çok parlak gösterecek biçimde parlak cisimlerle, keza İHA'dan saklanmak için de folyo benzeri parlak cisimlerle örtüp kaplaması mevzubahis olabilir. Bu yüzden satürasyona sokulabilen hiperspektral kamera, saklanmak istenen şeyleri üzerlerine kaplanan kum, halı vb. cisim fark etmeksizin çekebildiği için ve bunun da ötesinde operatif fonksiyonu itibarıyla radarlar kritik bileşenlerdir. Ne var ki, her şey çözünürlük demek değildir; meselenin özü, çektiğin görüntüyü zamanında ve doğru kıymetlendirmektir. Yalnız bir parantez açıp; Sentetik Bireşimli/Açıklıklı Radar (Sythetic Aperture Radar) sisteminin, bu duruma istisna teşkil ettiğinin altı çizilmelidir. Şayet SAR uydu sistemindeki S-Bandı var ise; o zaman bulutların ya da ağaç yapraklarının arasından görüntü alabilmek, ayrıca gece çekimi yapabilmek mümkündür. İşte, TUBİTAK UZAY, ASELSAN ve TUSAŞ'ın yükleniciliğini üstlendiği GÖKTÜRK-3 uydusu; Keşif-Gözetleme SAR Uydu Sistemi olarak aşamalı bir yaklaşımla geliştirilmesi, fazlarına göre programlandırılmış faaliyetlerle yürütülmesi, tahayyül edilen şekilde işleyebilirse 2019'da tamamlanarak fırlatılması öngörülen bir projedir.

AKILDA TUTULMASI GEREKEN İKİ FAKTÖR

Ayrıca BİLSAT'tan itibaren biriktirilen bilgi ve tecrübeler sayesinde, TUBITAK UZAY tarafından geliştirilen IMECE Uydusu'nun da birkaç yıl içinde operasyonel olarak çalışmaya başlayacağı vurgulanmalıdır. Bununla birlikte, BİLSAT, RASAT, GÖKTÜRK-1/2 ile IMECE'nin, Alçak İrtifa Yörüngesi (LEO) uyduları olduğu; irtifalarının literatürde deniz seviyesi 0'dan 1000 km'ye kadar geçse de, gerçek olurunun 400-800 km arasında yer aldığı belirtilmelidir. Buna karşın çok fonksiyonlu fakat temelde iletişim amaçlı kullanılan, diğerleri gibi üzerinde kamera taşımayan TÜRKSAT-6A, aslında TÜRKSAT'ların hepsi 'Yer Sabit Yörünge (GEO)'dir. Dünyadaki lokasyonumuz nerede ise, bizimle birlikte o noktadan hareket edebildiği için yer sabit yörünge (jeosenkron) denilen GEO'nun yörüngesi; LEO'nun irtifasının aksine, yerden takribi 36 bin km yüksekliğindedir. TÜRKSAT-6A; TÜBİTAK UZAY, TUSAŞ, ASELSAN ve CTECH tarafından geliştirilmekte olan ilk yerli iletişim uydusudur.

Özetle yerli uydu üretiminde; teknoloji transferi programı olarak başlayan BİLSAT'tan sonra, bugün Türkiye'yi her yıl komple tarayıp, dünyanın her yerinden görüntü alabilen RASAT ve GÖKTÜRK uydularıyla hatırı sayılır bir yol kat edilmiştir. Bu hususta, unutulmaması ve hesaba katılması gereken iki faktör vardır. Birincisi; Türkiye'nin yerli uydu geliştirme ve üretme fazlarında açığa çıkan maliyetin bedelini göğüsleme isteği ve kapasitesidir. En basitinden, uydunun kilosuna ve hacmine göre fırlatma maliyetinin dahi arttığı göz önünde bulundurulmalıdır. İkincisi; 'yerlilik oranı' aslında sübjektif bir değerlendirmedir. Daha net bir ifadeyle, yerlilik düzeyi nasıl ölçümlendirildiğine göre değişir. Velev ki RASAT ve GÖKTÜRK-2, %50'den fazla yerli üretim diyelim; burada kıstas alınan şey nedir? Uydularda kullanılan modüllerin veya çiplerin tamamen Türk mühendisler tarafından tasarlanması, geliştirilmesi ve üretilmesi zaruri midir? Dünyanın en büyük ve kapsamlı uzay programı NASA'da olmasına rağmen; NASA'nın bile her çipi kendisinin üretmediği malumdur. Dolayısıyla esas önemlisi uydulardaki 'yerlilik yüzdesi' değil; kritik teknoloji ürünlerini, yerli imkânlarla üretebilecek bilgi, uzmanlık, tecrübe, altyapı, maddi güç ve insan kaynağına haiz olunmasıdır.

Neticede Türkiye'nin yüksek teknoloji ürünlerinde kilit rol üstlenen alt/üst sistemleri ve bileşenleri dikkate alarak; uydulardaki yerlilik oranını arttırmaya yönelik çok sayıdaki çalışmayı teşvik edip desteklediği bilinmektedir. Bu anlamda İMECE Uydu Altyapı Geliştirme Projesi'nin bir gereği ve çıktısı olarak, TUBİTAK UZAY nezdinde tepki tekeri, yıldız algılayıcı, metrealtı kamera, hiperspektral kamera, uçuş bilgisayarı, haberleşme sistemi ve güneş algılayıcı ve hatta elektrikli itki sistemi gibi farklı alanlarda yürütülen muhtelif programlar takdire şayan örneklerdir.
ÖNERİLEN VİDEOLAR
Almanya'da PKK yandaşları Türk yolculardan dayak yedi!
Almanya'da Hannover Havaalanı'nda terör yandaşı yaklaşık 200 kişilik grup ellerindeki örgüt sembolleriyle kargaşa çıkardı.
Check-in yapmak isteyen Türk vatandaşları ile terör yandaşları arasında büyük bir kavga çıktı. Olay yerine 20 ambulans gönderildi.
Dünyadan Mehmetçiğimize ‘sefer ve zafer’ duası
Türkiye'nin güney sınırını korumak için başlattığı 'Zeytin Dalı Harekâtı'nda başarılı olması için dünyanın dört bir yanında dua ediliyor. Afrika'dan Balkanlara eller, Türk askerinin zaferi için semaya yükseliyor...

ÖSO'dan Kürt halkına emanname: Güvende olacaksınız!
Afrin'i terör örgütü PYD/PKK'dan arındırmak için başlatılan 'Zeytin Dalı Harekatı' kapsamında TSK'ya destek veren ÖSO, aldığı köylerde Kürt halkına 'güvendesiniz' mesajı verdi. ÖSO komutanı, halka seslendi, "Bir şeye ihtiyacınız olursa bana gelin, kimse size zarar vermeyecek" dedi.
Filistinli küçük Ziyad'dan liderlere 'Erdoğan' çağrısı
3 yaşındaki Filistinli YouTuber Ziyad, dünya liderlerine seslendi: “Kudüs'ü satmayan, Filistin'in yanında duran tek lider, Recep Tayyip Erdoğan. Devlet yöneticiliğini ondan öğrenin"
Afrikalı miniklerin 'Zeytin Dalı' duası
Afrikalı çocuklar ellerindeki Türk bayrağıyla Zeytin Dalı Operasyonu için Türkiye'ye dua etti.
Tanklarımız sloganlar eşliğinde Afrin'e ilerliyor
Zeytin Dalı Harekatı'nın ikinci gününde Türk tankları, sınırın sıfır noktasına sevk edildi. Hatay sınırında vatandaşların sevgi gösterileri ile karşılanan Mehmetçikler tezahüratlar eşliğinde sınıra hareket etti. Mehmetçik de kendilerine sevgi gösterisinde bulunan halkı selamladı.
Mete Yarar ile Afrin Operasyonunun şifreleri
Güvenlik politikaları uzmanı Mete Yarar'ın anlatımıyla bütün cepheleriyle Afrin operasyonunun şifreleri...
Bu kez Erdoğan salonu alkışladı
Kütahya'da partisinin il kongresinde konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan salondaki vatandaşları alkışladı.
Metalleri oyun hamuru gibi büküyor
Mobibieger isimli bu hidrolik makine metallere adeta oyun hamuru gibi şekil veriyor.
Emekliler dikkat! Son 10 gün
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından, kamuda 30 yılın üstünde hizmeti olan 233 bin emekliye toplam 1 milyar liradan fazla ödeme yapıldı. Yaklaşık 450 bin emekliyi ilgilendiren imkandan yararlanmak isteyenlerin 29 Ocak'a kadar başvurmaları gerekiyor.
Sıfır rakamını ilk o kullandı: El Harizmi
Cebirin temelini atan ve geliştiren, 'X' bilinmeyenini ilk kullanan Müslüman Alim El Harizmi'nin hayatını bu haftaki Bilime Yön Veren Müslüman Alimler serimizde ele aldık.
İsrail zindanından acı bir çığlık: İsra Ceabis
İşgal altındaki Doğu Kudüs'te yaklaşık iki yıl önce otomobilindeki tüpün patlaması sonucu vücudunun yüzde 60'ı yanan, ancak olayda yakındaki bir İsrail askerinin de yaralanması nedeniyle 11 yıl hapis cezasına çarptırılan Filistinli tutuklu İsra Ceabis yazdığı mektubunda, özel bakım ve tıbbi yardıma muhtaç olmasına rağmen İsrail makamlarınca ihmal edildiğini bildirdi.



Nas ve Kevser Surelerini Filistinli Yusuf’tan dinleyelim
Filistinli minik Yusuf'un, Mescid-i Aksa'nın avlusunda Nas ve Kevser Surelerini okuduğu anlar izleyenleri gülümsetti.
PKK'nın korkulu rüyası mavi bereliler sınırda
Türk Silahlı Kuvvetlerinde, karargahlara verilen emir kapsamında sınır birlikleri, olası Afrin operasyonuna yönelik en üst hazırlık seviyesine getirildi. Afrin ve Münbiç'i terörden süpürme harekatına katılacak komandolar uçaklarla Hatay'a sevk ediliyor. Bölgeye sevk edilen birlikler arasında TSK'nın gözde birliklerinden Kayseri Hava İndirme Tugayı ile Kırklareli 55. Mekanize Piyade Tugayı var.




Afrin’e süpürme harekâtı
ABD'nin PYD-YPG ile Suriye'de oluşturmaya çalıştığı terör koridorunun en önemli merkezlerinden Afrin, Türkiye'nin operasyon menzilinde. Türkiye, Fırat Kalkanı ardından kritik bir müdahaleye daha hazırlanıyor. Türkiye'nin operasyona hazırlandığı Afrin'in önemi nedir ve operasyonun nasıl gerçekleşecek?


Öğrenme güçlüğü çekti milyar dolarlar kazandı
67 yıllık hayatına birçok başarıyı sığdıran Richard Branson'a disleksi 5.1 milyar dolar kazandırdı. Branson'ın hayatını Dönüm Noktası'nda ele aldık...


Bu makine şeritleri kendi kendine boyuyor
Şerit boyama makinesi üreten Stim firmasının Kontur 700 isimli modeli herhangi bir sürücüye ihtiyaç duymadan şeritleri boyuyor.
Bunu Gördünüz Mü? Böyle duran top organizasyonu görülmedi
Dünyanın en saçma duran top organizasyonu, Dortmund'lu yıldızın oğlunu ağlatması ve daha fazlası... Tuğçe'nin sunumuyla 'Bunu Gördünüz Mü?'


Katar Şeyhi esir alındı!
Haziran ayından bu yana Katar'a karşı büyük bir ambargo başlayan Arap ülkelerinin arasında bulunan Birleşik Arap Emirlikleri, Katar'daki kraliyet ailesinden Şeyh Abdullah El-Sani'yi esir aldı. El-Sani yayınladığı videoda, başına bir iş gelirse sorumlusunun Abudabi Veliahtı olduğunu söyledi.
ABD’li uzman: Dünyanın yeni katilleri biziz
ABD'li medya uzmanı ve aktivist Jerry Day, Amerika'nın özellikle Ortadoğu ülkelerine yaptığı müdahalesine ve bu müdahalelerin hiçbir yasal gerekçeye dayanmadığına dikkat çekerek, ''ABD, uluslararası tüm anlaşmaları ihlal etti, Müslüman ülkeleri bombaladı, insanları öldürdü. Bu yüzden gittikçe yalnızlaştı. Bir gün sonumuz, İkinci Dünya savaşı sonrası Almanlar gibi olacak. Dünyanın yeni katilleri biziz'' şeklinde konuştu.
Afrin şehidi Musa Özalkan 9 ay dağda operasyondaydı
Gündem

Afrin şehidi Musa Özalkan 9 ay dağda operasyondaydı

Afrin'de düzenlenen Zeytin Dalı Harekatı sırasında şehit olan Piyade Astsubay Üstçavuş Musa Özalkan'ın Ankara'daki baba ocağına ateş düştü. Şehidin 2 yıllık evli olduğu 5 aylık da bir kız çocuğu bulunduğu öğrenildi. HSK müfettişi Necip Özalkan'ın abisi şehit Astsubay Üstçavuş Musa 9 ayı Şırnak, Gabar, Cudi, Kuzey Irak ve diğer birçok bölgede operasyonlara katıldı. Sosyal medyadan son paylaşımları dikkat çeken Özalkan'ın göreve gitmeden önce arkadaşlarına vasiyetini de söylediği ortaya çıktı.


Türk pilot Afrin'de 30 saniyede inanılmazı başardı
Gündem

Türk pilot Afrin'de 30 saniyede inanılmazı başardı

Afrin'de, bir tüneldeki PYD hedefini vurmak isteyen Türk pilot, hedefi yukarıdan bomba bırakarak vuramayacağı için, yere 20 metre kadar yaklaşarak hedefi imha etti.
Afrin şehidi Musa Özalkan'ın vasiyeti ortaya çıktı
Gündem

Afrin şehidi Musa Özalkan'ın vasiyeti ortaya çıktı

Zeytin Dalı Harekatı'nın üçüncü gününde teröristlerle girilen çatışmada Piyade Astsubay Üst Çavuş Musa Özalkan şehit oldu. Özalkan'ın göreve gitmeden önce arkadaşlarına vasiyetini söylediği ortaya çıktı.
Fatih Terim'den dikkat çeken Umut Bulut yorumu
Spor

Fatih Terim'den dikkat çeken Umut Bulut yorumu

Galatasaray Teknik Direktörü Fatih Terim, Kayserispor'u 3-1 yendikleri maçtan sonra basın toplantısında konuştu. Terim, zor bir maçı geride bıraktıklarını belirtirken eski oyuncusu Umut Bulut hakkında da dikkat çeken bir yorumda bulundu.
Harekat planı 3 ay sürdü
Gündem

Harekat planı 3 ay sürdü

Zeytin Dalı’nın harekat planı 3 ay önce başladı. 2. Ordu Komutanı Korg. İsmail Metin Temel, sık sık sahadaki hazırlıkları kontrol etti. TSK ve ÖSO’nun hazırlıklarıyla birebir ilgilendi. Bu süre içerisinde İHA’lardan görüntü, MİT’ten sinyal ve ÖSO’dan insan istihbaratı toplandı.